ภาษาปาเลา ภาษาพื้นเมืองของสาธารณรัฐปาเลา

ภาษาปาเลา (a tekoi er a Belau) เป็นภาษาในกลุ่ม Malayo-Polynesian ซึ่งเป็นภาษาพื้นเมืองของสาธารณรัฐปาเลา โดยเป็นหนึ่งในสองภาษาทางการของประเทศร่วมกับภาษาอังกฤษ และมีการใช้งานอย่างแพร่หลายในชีวิตประจำวันของชาวปาเลา

การจำแนกประเภททางภาษาศาสตร์

ภาษาปาเลาเป็นสมาชิกของสาขา Malayo-Polynesian ในตระกูลภาษาออสโตรนีเซียน (Austronesian) และเป็นหนึ่งในเพียงสองภาษาพื้นเมืองในไมโครนีเซียที่ไม่ได้อยู่ในกลุ่มย่อย Oceanic ซึ่งอีกภาษาหนึ่งคือภาษาชามอร์โร (Chamorro)

Roger Blench (2015) ได้เสนอว่า ภาษาปาเลามีการติดต่อกับภาษาในกลุ่ม Oceanic ในยุคแรกเริ่ม ไม่ว่าจะเป็นทางตรงหรือทางอ้อมผ่านภาษา Yapese โดยพิจารณาจากหลักฐานทางด้านชื่อปลาและสัตว์ทะเล เช่น ปลาไหลทะเล, ปลาทูน่าครีบเหลือง, ปลาจิ้มฟันจระเข้ และปูบก ซึ่งบ่งชี้ว่าผู้พูดภาษา Oceanic มีอิทธิพลต่อวัฒนธรรมการประมงของปาเลา นอกจากนี้ Blench ยังระบุว่าภาษาปาเลายังได้รับอิทธิพลจากภาษาในกลุ่มฟิลิปปินส์กลาง (Central Philippine) และภาษากลุ่ม Samalic อีกด้วย

สัทวิทยา (Phonology)

ระบบเสียงของภาษาปาเลามีพยัญชนะ 10 เสียง และสระ 6 เสียง โดยมีลักษณะเด่นดังนี้:

เสียงแปร (Allophones)

แม้ว่าจำนวนหน่วยเสียงจะน้อย แต่พยัญชนะหลายตัวมีเสียงแปรที่แตกต่างกันตามบริบททางสัทวิทยา เช่น เสียง /b/ ที่อาจออกเสียงเป็น [tʰup] เมื่ออยู่ท้ายคำ หรือ [prɛr] เมื่ออยู่หน้าพยัญชนะตัวอื่น

สระประสม (Diphthongs)

ภาษาปาเลามีสระประสมหลายชุด ซึ่งเป็นประเด็นที่มีการถกเถียงกันในหมู่นักภาษาศาสตร์ว่าลำดับสระเหล่านี้เป็นสระประสมแท้จริงหรือเป็นส่วนหนึ่งของพยางค์ที่แยกจากกัน อย่างไรก็ตาม ลำดับสระบางชุด เช่น /ui/ มีพฤติกรรมที่ชัดเจนว่าเป็นสระประสม เนื่องจากส่งผลต่อการเลื่อนตำแหน่งของเสียงเน้น (stress shift) และการลดรูปสระ (vowel reduction)

ระบบการเขียน (Writing System)

ในช่วงต้นทศวรรษ 1970 คณะกรรมการอักขรวิธีปาเลาได้ร่วมมือกับนักภาษาศาสตร์จากมหาวิทยาลัยฮาวาย เพื่อสร้างตัวอักษรที่ใช้พื้นฐานจากอักษรละติน โดยยึดหลักการ "หนึ่งหน่วยเสียง ต่อ หนึ่งสัญลักษณ์"

ระบบการเขียนนี้ประกอบด้วยพยัญชนะพื้นเมือง 12 ตัว, พยัญชนะสำหรับคำยืม 6 ตัว และสระ 10 ตัว นอกจากนี้ยังมีการยอมรับลำดับสระประสม 20 ชุดในอักขรวิธีอย่างเป็นทางการ

ข้อยกเว้นที่สำคัญในอักขรวิธี

• ⟨ch⟩: ออกเสียงเป็นเสียงกักเส้นเสียง (glottal stop [ʔ]) ซึ่งเป็นร่องรอยจากระบบการเขียนยุคอาณานิคมเยอรมันที่เคยออกเสียงเป็นเสียงเสียดแทรก [x]
• ⟨e⟩: สามารถออกเสียงได้ทั้งเป็นสระ [ɛ] ในพยางค์ที่เน้นเสียง และเป็นเสียงชวา (schwa [ə]) ในพยางค์ที่ไม่เน้นเสียง
• ⟨ng⟩: เป็นเสียงนาสิกปุ่มเหงือก /ŋ/ แต่สามารถกลมกลืนเสียงเป็น [m] หรือ [n] ได้ในบางกรณี

นอกจากนี้ ภาษาปาเลาไม่มีหน่วยเสียง /n/ ซึ่งเป็นผลมาจากการเปลี่ยนแปลงทางเสียงในประวัติศาสตร์จาก Proto-Malayo-Polynesian n ไปเป็น /l/

การคุ้มครองทางกฎหมาย

เมื่อวันที่ 10 พฤษภาคม 2007 วุฒิสภาของปาเลาได้ผ่านร่างกฎหมาย Bill No. 7-79 ซึ่งกำหนดให้สถาบันการศึกษาต้องยอมรับอักขรวิธีภาษาปาเลาตามที่ระบุในงานของ Josephs (1997 และ 1999) และมีการจัดตั้งคณะกรรมการอักขรวิธีเพื่อดูแลและพัฒนาภาษาให้ทันสมัย