ปาสติช ศิลปะแห่งการเลียนแบบเพื่อการยกย่อง

ปาสติช (Pastiche) คือผลงานทางด้านทัศนศิลป์ วรรณกรรม ละครเวที ดนตรี หรือสถาปัตยกรรม ที่สร้างขึ้นโดยการเลียนแบบสไตล์หรือลักษณะเฉพาะตัวของศิลปินคนอื่นหนึ่งคนหรือหลายคน โดยมีจุดประสงค์หลักเพื่อเป็นการ ยกย่อง (Homage) ต่อผลงานต้นฉบับ ไม่ใช่เพื่อการล้อเลียนหรือเสียดสี

ที่มาของคำว่า ปาสติช

คำว่า ปาสติช มีที่มาจากภาษาฝรั่งเศส ซึ่งยืมมาจากคำนามในภาษาอิตาลีว่า pasticcio ซึ่งหมายถึงพายหรือไส้พายที่ผสมผสานวัตถุดิบหลากหลายชนิดเข้าด้วยกัน โดยเริ่มมีการบันทึกการใช้คำนี้ในความหมายทางศิลปะเป็นครั้งแรกในปี ค.ศ. 1878

ในเชิงเปรียบเทียบ ปาสติชและปาสติชโช (pasticcio) ถูกนำมาใช้เรียกผลงานที่ประกอบขึ้นจากผู้เขียนหลายคน หรือผลงานที่นำเอาองค์ประกอบทางสไตล์ของศิลปินคนอื่นมาผสมผสานกัน ซึ่งถือเป็นตัวอย่างหนึ่งของ ลัทธิสรรผสาน (Eclecticism) ในงานศิลปะ

ความแตกต่างระหว่างปาสติชและการล้อเลียน (Parody)

หลายคนมักสับสนระหว่างปาสติชและการล้อเลียน เนื่องจากทั้งคู่เป็นการเลียนแบบสไตล์ แต่มีความแตกต่างที่สำคัญคือ:

• ปาสติช (Pastiche): เลียนแบบเพื่อยกย่อง ให้เกียรติ และแสดงความชื่นชมในสไตล์ของศิลปินต้นฉบับ
• การล้อเลียน (Parody): เลียนแบบเพื่อสร้างความตลกขบขัน เสียดสี หรือวิพากษ์วิจารณ์ผลงานต้นฉบับ

ปาสติชกับการอ้างถึง (Allusion)

การอ้างถึง (Allusion) ไม่ใช่ปาสติช แม้ว่าการอ้างถึงในทางวรรณกรรมอาจจะมีการกล่าวถึงผลงานอื่น แต่ไม่ได้เป็นการเลียนแบบสไตล์ทั้งหมดของงานชิ้นนั้น การอ้างถึงต้องการให้ผู้ชมหรือผู้อ่านมีความรู้ทางวัฒนธรรมร่วมกับผู้สร้างสรรค์ เพื่อที่จะเข้าใจความหมายที่ซ่อนอยู่ อย่างไรก็ตาม ทั้งการอ้างถึงและปาสติชต่างก็เป็นกลไกของ อินเทอร์เท็กซ์ชวลิตี (Intertextuality) หรือความสัมพันธ์ระหว่างตัวบท