เงินบำนาญและแผนการเกษียณอายุ
สรุปใจความสำคัญ
- เงินบำนาญแบ่งเป็น 2 ประเภทหลักคือ แบบกำหนดผลประโยชน์ (Defined Benefit) และแบบกำหนดเงินสมทบ (Defined Contribution)
- เงินบำนาญแตกต่างจากเงินชดเชยการเลิกจ้างตรงที่บำนาญเน้นการจ่ายต่อเนื่องหลังเกษียณ ส่วนเงินชดเชยจ่ายเป็นเงินก้อนเมื่อถูกเลิกจ้าง
- แผนบำนาญถือเป็นค่าตอบแทนรอการจ่าย (Deferred Compensation) ซึ่งมักได้รับสิทธิประโยชน์ทางภาษี
เงินบำนาญ (Pension) คือ กองทุนหรือระบบการจ่ายเงินแบบ Pay-as-you-go ซึ่งมีการสะสมเงินอย่างสม่ำเสมอในช่วงที่บุคคลนั้นยังทำงานอยู่ เพื่อให้ได้รับเงินจ่ายคืนเป็นงวดๆ เพื่อใช้ในการดำรงชีวิตหลังจากเกษียณอายุจากการทำงาน โดยมีวัตถุประสงค์หลักเพื่อสร้างความมั่นคงทางการเงินในช่วงที่บุคคลไม่มีรายได้จากการจ้างงานประจำ
ประเภทของแผนบำนาญ
โดยทั่วไป แผนบำนาญสามารถแบ่งออกเป็นสองประเภทหลักตามลักษณะของการกำหนดเงินที่จะได้รับ:
- แผนแบบกำหนดผลประโยชน์ (Defined Benefit Plan): เป็นแผนที่ระบุจำนวนเงินที่ผู้เกษียณจะได้รับอย่างชัดเจนในแต่ละงวด โดยจำนวนเงินนี้มักคำนวณจากปัจจัยต่างๆ เช่น ระยะเวลาในการทำงานและเงินเดือนเฉลี่ยก่อนเกษียณ ในระบบนี้ นายจ้างหรือผู้บริหารกองทุนจะเป็นผู้รับผิดชอบในการปรับเงินสมทบเพื่อให้มั่นใจว่ามีเงินเพียงพอสำหรับจ่ายผลประโยชน์ตามที่กำหนดไว้
- แผนแบบกำหนดเงินสมทบ (Defined Contribution Plan): เป็นแผนที่กำหนดจำนวนเงินที่จะนำส่งเข้ากองทุนอย่างชัดเจนในช่วงที่ทำงาน (เช่น การหักเปอร์เซ็นต์จากเงินเดือน) แต่จำนวนเงินที่จะได้รับหลังเกษียณจะขึ้นอยู่กับยอดเงินสะสมรวมและผลตอบแทนจากการลงทุนของกองทุนนั้นๆ
ความแตกต่างระหว่างเงินบำนาญและเงินชดเชยการเลิกจ้าง
บ่อยครั้งที่เกิดความสับสนระหว่างเงินบำนาญและเงินชดเชยการเลิกจ้าง (Severance Pay) ซึ่งมีความแตกต่างกันอย่างสิ้นเชิงดังนี้:
| หัวข้อเปรียบเทียบ | เงินบำนาญ (Pension) | เงินชดเชยการเลิกจ้าง (Severance Pay) |
|---|---|---|
| วัตถุประสงค์ | เพื่อสนับสนุนการดำรงชีวิตหลังเกษียณอายุ | เพื่อชดเชยการสูญเสียงานอย่างกะทันหัน |
| รูปแบบการจ่าย | มักจ่ายเป็นงวดๆ ต่อเนื่องตลอดชีวิตหรือตามระยะเวลาที่กำหนด | มักจ่ายเป็นเงินก้อนเดียว (Lump sum) |
| เงื่อนไขการได้รับ | ได้รับเมื่อเกษียณอายุตามเกณฑ์ | ได้รับเมื่อถูกเลิกจ้างโดยไม่สมัครใจก่อนถึงวัยเกษียณ |
รูปแบบการจัดตั้งกองทุนบำนาญ
แผนการเกษียณอายุอาจถูกจัดตั้งโดยหน่วยงานที่หลากหลาย ขึ้นอยู่กับกฎหมายและสวัสดิการของแต่ละประเทศ:
1. บำนาญจากนายจ้าง (Occupational/Employer Pension)
เป็นรูปแบบของ "ค่าตอบแทนรอการจ่าย" (Deferred Compensation) ซึ่งนายจ้างจัดตั้งขึ้นเพื่อเป็นสวัสดิการให้แก่ลูกจ้าง มักมีข้อได้เปรียบทางภาษีทั้งสำหรับนายจ้างและลูกจ้าง
2. บำนาญจากรัฐบาลและสังคม (Social Pension)
รัฐบาลอาจจัดตั้งระบบบำนาญเพื่อเป็นตาข่ายรองรับทางสังคม (Social Safety Net) เพื่อให้มั่นใจว่าพลเมืองทุกคนจะมีรายได้ขั้นพื้นฐานหลังเกษียณอายุ
3. แผนการออมส่วนบุคคล (Self-funded Schemes)
บุคคลที่ไม่มีสวัสดิการบำนาญจากนายจ้างอาจใช้เครื่องมือทางการเงิน เช่น เงินรายปี (Annuities) เพื่อสร้างกระแสเงินสดที่แน่นอนคล้ายกับระบบบำนาญแบบดั้งเดิม
บำนาญสำหรับทหารและข้าราชการ
ในหลายประเทศ รัฐบาลจะมอบเงินบำนาญให้แก่ทหารผ่านศึกและข้าราชการเพื่อตอบแทนการรับใช้ชาติ โดยระบบนี้จะถูกดูแลโดยหน่วยงานภาครัฐโดยเฉพาะ เช่น กระทรวงกิจการทหารผ่านศึกของสหรัฐอเมริกา (Department of Veterans Affairs) ซึ่งในบางกรณี สิทธิในการรับบำนาญอาจครอบคลุมไปถึงคู่สมรสหรือทายาทในกรณีที่ผู้รับบำนาญเสียชีวิต
คำถามที่พบบ่อย
เงินบำนาญแบบ Defined Benefit และ Defined Contribution ต่างกันอย่างไร?
Defined Benefit คือแผนที่ระบุจำนวนเงินที่จะได้รับหลังเกษียณไว้แน่นอน ส่วน Defined Contribution คือแผนที่ระบุจำนวนเงินที่ส่งเข้ากองทุนในปัจจุบัน โดยยอดเงินหลังเกษียณจะขึ้นอยู่กับผลประกอบการของการลงทุน
เงินบำนาญถือเป็นรายได้ที่ต้องเสียภาษีหรือไม่?
ในหลายประเทศ เงินที่สมทบเข้ากองทุนบำนาญมักจะได้รับยกเว้นภาษีหรือนำไปลดหย่อนภาษีได้ (Tax-deferred) และจะเสียภาษีเมื่อมีการถอนเงินออกมาใช้ในช่วงเกษียณ
หากไม่มีสวัสดิการบำนาญจากบริษัท สามารถสร้างบำนาญเองได้อย่างไร?
สามารถทำได้โดยการซื้อประกันชีวิตแบบบำนาญ (Annuities) หรือการลงทุนในกองทุนรวมเพื่อการเกษียณอายุ เพื่อสร้างกระแสเงินสดให้เพียงพอต่อการใช้ชีวิตหลังเกษียณ