ฟิเลมอน ฮอลแลนด์ นักแปลและนักวิชาการผู้บุกเบิกยุคเรเนซองส์ของอังกฤษ

ฟิเลมอน ฮอลแลนด์ (Philemon Holland; ค.ศ. 1552 – 9 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1637) เป็นครูใหญ่ แพทย์ และนักแปลชาวอังกฤษผู้มีชื่อเสียงในยุคเรเนซองส์ เขาเป็นที่รู้จักในฐานะผู้แปลผลงานชิ้นสำคัญของนักเขียนคลาสสิกชาวโรมันหลายท่านเป็นภาษาอังกฤษเป็นครั้งแรก ซึ่งช่วยให้ความรู้ด้านประวัติศาสตร์และธรรมชาติวิทยาของโลกโบราณแพร่หลายในหมู่ผู้อ่านชาวอังกฤษในยุคนั้น

ประวัติครอบครัวและการศึกษา

ฮอลแลนด์เกิดที่เมืองเชลม์สฟอร์ด มณฑลเอสเซกซ์ ในปี ค.ศ. 1552 เป็นบุตรของจอห์น ฮอลแลนด์ ซึ่งเป็นหนึ่งในผู้ลี้ภัยชาวโปรเตสแตนต์ในช่วงการปกครองของพระนางมารีที่ 1 (Marian exiles) และได้กลับมาดำรงตำแหน่งเจ้าอาวาสที่เกรตดันโมว์หลังจากพระนางเอลิซาเบธที่ 1 ขึ้นครองราชย์

ด้านการศึกษา ฮอลแลนด์เข้าเรียนที่โรงเรียนไวยากรณ์คิงเอ็ดเวิร์ดที่ 6 (King Edward VI Grammar School) ในเชลม์สฟอร์ด ก่อนจะเข้าศึกษาต่อที่วิทยาลัยทรีนิตี มหาวิทยาลัยเคมบริดจ์ ประมาณปี ค.ศ. 1568 โดยมีจอห์น วิทกิฟต์ (ต่อมาเป็นอาร์ชบิชอปแห่งแคนเทอร์เบอรี) เป็นอาจารย์ที่ปรึกษา เขาได้รับปริญญาตรี (BA) ในปี ค.ศ. 1571 และได้รับเลือกเป็นสมาชิกวิทยาลัย (Fellow) ในปี ค.ศ. 1573 และ 1574 ตามลำดับ อย่างไรก็ตาม สถานะสมาชิกวิทยาลัยของเขาต้องสิ้นสุดลงในปี ค.ศ. 1579 เนื่องจากเขาตัดสินใจแต่งงาน

เส้นทางอาชีพและการทำงานในเมืองโคเวนทรี

หลังการแต่งงาน ฮอลแลนด์ย้ายไปอยู่ที่เมืองโคเวนทรี และดำรงตำแหน่งผู้ช่วยครูใหญ่ (Usher) ที่โรงเรียนคิงเฮนรีที่ 8 (King Henry VIII School) ซึ่งเป็นตำแหน่งที่ทำให้เขาได้รับบ้านพักและเงินเดือนรายปี

ฮอลแลนด์มีความก้าวหน้าทางวิชาการอย่างต่อเนื่อง โดยได้รับปริญญาโท (MA) จากมหาวิทยาลัยออกซฟอร์ดในปี ค.ศ. 1585 และปริญญาแพทยศาสตร์ (MD) จากมหาวิทยาลัยเคมบริดจ์ในปี ค.ศ. 1597 นอกจากนี้ เขายังได้รับเกียรติให้เป็นผู้กล่าวสุนทรพจน์ถวายพระพรต่อพระเจ้าเจมส์ที่ 1 เมื่อครั้งเสด็จเยือนเมืองโคเวนทรีในปี ค.ศ. 1617 ซึ่งสุนทรพจน์ดังกล่าวได้รับคำชมอย่างมากและถูกนำมาตีพิมพ์ในภายหลัง

ในช่วงบั้นปลายชีวิต ฮอลแลนด์ได้รับแต่งตั้งเป็นครูใหญ่ของเมืองโคเวนทรีเมื่ออายุ 77 ปี (ค.ศ. 1628) ซึ่งเชื่อว่าเป็นการแต่งตั้งเพื่อเป็นเกียรติแก่ความรู้ความสามารถและเพื่อช่วยเหลือด้านการเงินของเขา เนื่องจากในวัยชราเขามีฐานะยากจนและร่างกายอ่อนแอ จนกระทั่งได้รับเงินบำนาญจากเทศบาลเมืองโคเวนทรีและเงินช่วยเหลือจากวิทยาลัยต่างๆ ในมหาวิทยาลัยเคมบริดจ์

ผลงานการแปลที่สำคัญ

ฮอลแลนด์ใช้เวลาว่างจากการสอนและการรักษาคนไข้ในการแปลวรรณกรรมคลาสสิกจากภาษาละตินเป็นภาษาอังกฤษ ผลงานของเขามีลักษณะเด่นคือความแม่นยำและภาษาที่สละสลวย โดยไม่พยายามเลียนแบบความกระชับของภาษาละตินจนเกินไป แต่เน้นให้ผู้อ่านเข้าใจได้ง่าย

• ประวัติศาสตร์โรมัน (The Romane Historie, 1600): เป็นการแปลผลงาน Ab Urbe Condita ของลิวี (Livy) เป็นภาษาอังกฤษฉบับสมบูรณ์ครั้งแรก ซึ่งมีความยาวถึง 1,458 หน้า และรวมถึงการแปลคู่มือภูมิศาสตร์ของกรุงโรมโดย Bartolomeo Marliani ด้วย
• ประวัติศาสตร์โลก (The Historie of the World, 1601): การแปลผลงานของพลินีผู้เฒ่า (Pliny the Elder) ซึ่งถือเป็นสารานุกรมความรู้ธรรมชาติวิทยาฉบับแรกในภาษาอังกฤษ และเป็นผลงานที่ได้รับความนิยมสูงสุดของเขา
• จริยศาสตร์ (The Philosophie, commonly called, the Morals, 1603): การแปลผลงานของพลูทาร์ก (Plutarch) ซึ่งนำเสนอแนวคิดด้านศีลธรรมและปรัชญา
• บริทาเนีย (Britannia): การแปลผลงานของวิลเลียม แคมเดน (William Camden) จากภาษาละตินเป็นภาษาอังกฤษ ทำให้ข้อมูลด้านประวัติศาสตร์และภูมิศาสตร์ของอังกฤษเข้าถึงได้กว้างขวางขึ้น

ฮอลแลนด์เสียชีวิตเมื่อวันที่ 9 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1637 ที่เมืองโคเวนทรี และถูกฝังที่โบสถ์โฮลีทรีนิตี (Holy Trinity Church) พร้อมกับภรรยาของเขา