พลาซา มายอร์ จัตุรัสประวัติศาสตร์ใจกลางกรุงมาดริด

พลาซา มายอร์ (Plaza Mayor) เป็นจัตุรัสสาธารณะหลักที่ตั้งอยู่ใจกลางกรุงมาดริด เมืองหลวงของประเทศสเปน ในอดีตพื้นที่แห่งนี้เคยเป็นศูนย์กลางของย่านเมืองเก่ามาดริด โดยได้รับการก่อสร้างขึ้นครั้งแรกในช่วงปี ค.ศ. 1580–1619 ภายใต้รัชสมัยของพระเจ้าฟิลิปที่ 3 (Philip III) และตั้งอยู่ไม่ไกลจากจัตุรัสปวยร์ตาเดลโซล (Puerta del Sol) ซึ่งเป็นอีกหนึ่งจุดแลนด์มาร์คสำคัญของเมือง

ลักษณะทางสถาปัตยกรรมและผังเมือง

พลาซา มายอร์ มีลักษณะเป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า ขนาด 129 เมตร คูณ 94 เมตร โดดเด่นด้วยความสม่ำเสมอของอาคารที่ล้อมรอบจัตุรัส โดยมีระเบียงทั้งหมด 237 แห่งที่มองลงมายังพื้นที่ส่วนกลาง การเข้าถึงจัตุรัสทำได้ผ่านทางเข้า 10 ทาง และประตู 9 บาน ซึ่งแต่ละบานมีชื่อเรียกตามความสำคัญทางประวัติศาสตร์หรือภูมิศาสตร์ ดังนี้:

• ทิศเหนือ: ทางเข้า 7 de Julio, Arco de Triunfo และ Felipe III
• ทิศตะวันออก: ทางเข้า Sal, Zaragoza และ Gerona
• ทิศใต้: ทางเข้า Botoneras, Toledo และ Cuchilleros
• ทิศตะวันตก: ทางเข้า Ciudad Rodrigo

ประวัติการเปลี่ยนชื่อ

ชื่อของจัตุรัสแห่งนี้เปลี่ยนแปลงไปตามเหตุการณ์ทางการเมืองและประวัติศาสตร์ของสเปน โดยมีลำดับดังนี้:

1. Plaza del Arrabal: ชื่อดั้งเดิม ซึ่งเคยเป็นที่ตั้งของตลาดที่ได้รับความนิยมมากที่สุดจนถึงปลายศตวรรษที่ 15
2. Plaza de la Constitución: ใช้ชื่อนี้ในช่วงหลังการประกาศรัฐธรรมนูญปี 1812 และในช่วงเวลาต่าง ๆ ระหว่างปี 1820–1922
3. Plaza Real: ใช้ชื่อนี้เมื่อมีการฟื้นฟูระบอบกษัตริย์โดยราชวงศ์บูร์บงในปี 1814
4. Plaza de la República: เปลี่ยนชื่อเป็นจัตุรัสแห่งสาธารณรัฐในปี 1873
5. Plaza Mayor: ชื่อปัจจุบันที่ใช้หลังจากสิ้นสุดสงครามกลางเมืองสเปน

วิวัฒนาการทางประวัติศาสตร์

พลาซา มายอร์ มีรากฐานมาจากศตวรรษที่ 15 ในฐานะตลาดกลางเมือง ต่อมาในปี 1561 พื้นที่นี้ได้เข้ามาอยู่ภายใต้การดูแลของเมืองมาดริด ในรัชสมัยของพระเจ้าฟิลิปที่ 2 สถาปนิก Juan de Herrera ได้รับมอบหมายให้ออกแบบพื้นที่ในสไตล์คลาสสิก แต่การก่อสร้างจริงเริ่มต้นในปี 1617 ภายใต้การนำของ Juan Gómez de Mora และเสร็จสมบูรณ์ในปี 1619

ตลอดประวัติศาสตร์ จัตุรัสแห่งนี้เผชิญกับเหตุการณ์ไฟไหม้ครั้งใหญ่ 3 ครั้ง:

• ครั้งที่ 1 (ค.ศ. 1631): Juan Gómez de Mora เป็นผู้นำในการบูรณะ
• ครั้งที่ 2 (ค.ศ. 1670): Tomás Román เป็นผู้ดูแลการซ่อมแซม
• ครั้งที่ 3 (ค.ศ. 1790): เป็นครั้งที่รุนแรงที่สุด โดยทำลายอาคารไปเกือบหนึ่งในสามของจัตุรัส การบูรณะครั้งนี้ดำเนินการโดย Juan de Villanueva ซึ่งเป็นผู้วางรากฐานรูปลักษณ์ปัจจุบันของจัตุรัส โดยการลดความสูงของอาคารจาก 5 ชั้นเหลือ 3 ชั้น และเพิ่มซุ้มประตูทางเข้าขนาดใหญ่ งานก่อสร้างเสร็จสมบูรณ์ในปี 1854 โดย Antonio López Aguado และ Custodio Moreno

เหตุการณ์สำคัญอีกประการหนึ่งเกิดขึ้นเมื่อวันที่ 30 มิถุนายน 1680 เมื่อพลาซา มายอร์ ถูกใช้เป็นสถานที่ประกอบพิธี auto-da-fé ของศาลศาสนา (Spanish Inquisition) โดยมีผู้ถูกตัดสินโทษ 117 คน และ 21 คนถูกประหารชีวิตด้วยการเผาทั้งเป็น ซึ่งส่วนใหญ่เป็นผู้ที่ถูกกล่าวหาว่ายังคงปฏิบัติศาสนพิธีของชาวยิว (conversos)

Casa de la Panadería

อาคาร Casa de la Panadería (บ้านขนมปัง) เป็นอาคารโดดเด่นที่มีหอคอยขนาบสองข้าง เดิมทีใช้เป็นร้านเบเกอรี่หลักของเมือง ต่อมาได้รับการบูรณะในปี 1880 โดย Joaquín María de la Vega และมีการปรับปรุงอีกครั้งในปี 1921 และ 1935 โดย Fernando García de Mercadal ในปี 1992 ได้มีการเพิ่มภาพจิตรกรรมฝาผนังโดย Carlos Franco ซึ่งแสดงภาพเทพปกรณัม เช่น เทพีไซเบลี (Cibeles)

อนุสาวรีย์พระเจ้าฟิลิปที่ 3

ใจกลางจัตุรัสเป็นที่ตั้งของอนุสาวรีย์ทรงม้าสัมฤทธิ์ของ พระเจ้าฟิลิปที่ 3 ซึ่งสร้างขึ้นในปี 1616 โดย Giambologna และ Pietro Tacca จากตระกูลเมดิชีแห่งฟลอเรนซ์ เดิมทีอนุสาวรีย์นี้ตั้งอยู่ที่ Casa de Campo ก่อนจะถูกย้ายมายังพลาซา มายอร์ ในปี 1848 ตามพระราชประสงค์ของสมเด็จพระราชินีนาถอิซาเบลที่ 2

ในช่วงต้นของระบอบฟรังโก อนุสาวรีย์นี้ถูกทำลายบางส่วนและถูกดึงลงจากฐานหิน แต่ได้รับการซ่อมแซมและนำกลับมาติดตั้งใหม่ในช่วงทศวรรษ 1950

การใช้งานในปัจจุบัน

ปัจจุบัน พลาซา มายอร์ เป็นสถานที่ท่องเที่ยวสำคัญและเป็นสัญลักษณ์ทางวัฒนธรรมของชาวมาดริด นอกจากนี้ บริเวณถนน Arco de Cuchilleros ที่อยู่ติดกับจัตุรัส ยังเป็นที่ตั้งของร้าน Sobrino de Botín ซึ่งได้รับการบันทึกว่าเป็นร้านอาหารที่เก่าแก่ที่สุดในโลก