Portfolio Career แนวทางการทำงานแบบหลากหลายในยุคใหม่

ในยุคที่ตลาดแรงงานเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว แนวคิด Portfolio Career หรือ อาชีพแบบพอร์ตโฟลิโอ ได้กลายเป็นทางเลือกที่น่าสนใจสำหรับคนทำงานรุ่นใหม่และผู้เชี่ยวชาญในหลายสาขา แทนที่จะยึดติดกับงานประจำเพียงตำแหน่งเดียวในองค์กรเดียว Portfolio Career คือการรวบรวมบทบาทหน้าที่ที่หลากหลาย ทั้งงานที่ได้รับค่าตอบแทนและงานอาสาสมัครเข้าด้วยกัน เพื่อสร้างเส้นทางอาชีพที่ตอบโจทย์ทั้งด้านการเงินและความพึงพอใจส่วนบุคคล

ประวัติและที่มาของแนวคิด

แนวคิดนี้ถูกทำให้เป็นที่รู้จักโดย Charles Handy นักปรัชญาและนักพฤติกรรมองค์กร โดยเฉพาะในหนังสือ The Empty Raincoat (1994) ซึ่ง Handy คาดการณ์ว่าในอนาคต ผู้คนจำเป็นต้องพัฒนาทักษะที่สามารถเคลื่อนย้ายได้ (portable skillsets) เพื่อให้ทันต่อความต้องการของสถานที่ทำงานที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว ซึ่งการคาดการณ์นี้เป็นรากฐานของสิ่งที่เรารู้จักกันในปัจจุบันว่า Gig Economy

นอกจากนี้ Penelope Trunk นักข่าวได้ระบุว่าการเติบโตของ Portfolio Career เริ่มเห็นได้ชัดเมื่อคน Generation X เข้าสู่ตลาดแรงงาน โดยหลายคนมองหาทางเลือกอื่นนอกเหนือจากการจ้างงานเต็มเวลา เพื่อค้นหาตัวตนและเส้นทางอาชีพที่เหมาะสมกับตนเองมากขึ้น

ข้อดีและข้อเสียของ Portfolio Career

การทำงานรูปแบบนี้มีทั้งจุดแข็งและจุดอ่อนที่ผู้ที่สนใจควรพิจารณา ดังนี้:

ข้อดี

• ความยืดหยุ่นและสมดุล: ช่วยให้เกิด Work-Life Balance และมีความยืดหยุ่นในการจัดการเวลา
• ความมั่นคงรูปแบบใหม่: การมีแหล่งรายได้หลายทางช่วยลดความเสี่ยงเมื่อเทียบกับการพึ่งพารายได้จากแหล่งเดียว
• ความหลากหลาย: ได้ทำงานที่หลากหลายและสามารถไล่ตามความสนใจส่วนตัวได้
• ประโยชน์ต่อผู้จ้างงาน: ธุรกิจได้รับมุมมองที่สดใหม่และประสบการณ์ที่หลากหลายจากผู้เชี่ยวชาญที่ทำงานข้ามอุตสาหกรรม ซึ่งช่วยกระตุ้นนวัตกรรมและความคิดสร้างสรรค์

ข้อเสีย

• ความขาดเสถียรภาพ: รายได้อาจมีความผันผวนและขาดความก้าวหน้าในสายอาชีพแบบดั้งเดิม (Linear Ascent)
• ปัญหาด้านอัตลักษณ์: การไม่มีตำแหน่งงานที่ชัดเจนอาจทำให้ยากต่อการอธิบายตัวตนทางวิชาชีพให้ผู้อื่นเข้าใจได้ง่าย

สถิติและแนวโน้มในปัจจุบัน

ข้อมูลจาก Centre for Research on Self Employment ในลอนดอน ประเมินว่ามีแรงงานในสหราชอาณาจักรประมาณ 250,000 คนที่นิยามการทำงานของตนเองว่าเป็น Portfolio Career ขณะที่การศึกษาจาก Henley Business School พบว่า 25% ของคนทำงานในสหราชอาณาจักรมีงานเสริม (Side Job) และคาดว่าจำนวนนี้จะเพิ่มขึ้นเป็นหลักล้านคนภายในปี 2030

ในสหรัฐอเมริกา พบว่าประมาณ 45% ของคนทำงานรายงานว่ามีงานเสริม ซึ่งทำให้พวกเขากลายเป็นกลุ่ม Portfolio Careerists เช่นกัน นอกจากนี้ ในสหราชอาณาจักร นักศึกษาและบัณฑิตจบใหม่ถึง 60% ระบุว่ามีงานเสริม โดย 43% จำเป็นต้องทำเพื่อนำรายได้มาจ่ายค่าเช่าที่พัก

ความท้าทายและประเด็นทางสังคม

การเปลี่ยนแปลงนี้ส่งผลกระทบต่อระบบการศึกษา โดย Sean Smith อดีตรองผู้อำนวยการโรงเรียน แนะนำว่าโรงเรียนจำเป็นต้องปรับเปลี่ยนวิธีคิดเกี่ยวกับ "ความพร้อมในการทำงาน" (Work Readiness) เพื่อเตรียมเยาวชนให้สามารถบริหารจัดการ "อุตสาหกรรมในครัวเรือน" ของตนเองได้

นอกจากนี้ Tara Fenwick ศาสตราจารย์ด้านการศึกษาวิชาชีพ มองว่าคนทำงานแบบพอร์ตโฟลิโอต้องสื่อสารให้ลูกค้าเข้าใจถึงลักษณะงาน และผู้จ้างงานต้องมีความรับผิดชอบในการเจรจาสัญญาจ้างที่ยุติธรรม เพื่อป้องกันการทำงานหนักเกินไปและแรงกดดันด้านเวลาที่ไม่เหมาะสม

คำศัพท์ที่เกี่ยวข้อง

คนทำงานรุ่นใหม่ในกลุ่มนี้มักถูกเรียกว่า Slashies (มาจากเครื่องหมาย / ที่ใช้คั่นระหว่างอาชีพ เช่น นักเขียน/นักออกแบบ/ที่ปรึกษา) หรือ Solopreneurs (ผู้ประกอบการเดี่ยว)