สังคมหลังยุคการอ่านออกเขียนได้ การเปลี่ยนแปลงสู่สื่อมัลติมีเดีย

สังคมหลังยุคการอ่านออกเขียนได้ หมายถึง สังคมที่เคยมีความสามารถในการอ่านออกเขียนได้ในระดับสูง แต่ผู้คนเริ่มลดการอ่าน การเขียน หรือการติดต่อสื่อสารผ่านตัวอักษรลง และหันไปบริโภคสื่อรูปแบบใหม่ๆ ที่เป็นมัลติมีเดียแทน

ภูมิหลังและแนวคิด

คำว่า "Post-literate" ปรากฏครั้งแรกในปี 1962 ในหนังสือ The Gutenberg Galaxy ของ Marshall McLuhan แม้ว่าในขณะนั้นเขาจะหมายถึงสังคมปัจจุบันที่การอ่านออกเขียนได้แพร่หลาย แต่แนวคิดนี้ได้ถูกนำมาตีความใหม่ในศตวรรษที่ 21 เพื่ออธิบายถึงการลดลงของการอ่านในยุคดิจิทัล

ความแตกต่างที่สำคัญระหว่างสังคมหลังยุคการอ่านออกเขียนได้กับวัฒนธรรมมุขปาฐะ (Oral Cultures) ในอดีตคือ สังคมหลังยุคการอ่านออกเขียนได้ไม่ได้ขาดแคลนระบบการเขียน แต่เลือกที่จะแทนที่ตัวอักษรด้วยสื่อบันทึกเสียง (เช่น CD, หนังสือเสียง), การแพร่ภาพกระจายเสียง (วิทยุ), รูปภาพ (JPEG) และภาพเคลื่อนไหว (โทรทัศน์, ภาพยนตร์, สตรีมมิ่งวิดีโอ, วิดีโอเกม และ Virtual Reality)

ความแตกต่างระหว่าง Aliterate และ Post-literate

ในสังคมลักษณะนี้ อาจมีผู้คนที่เรียกว่า Aliterate ซึ่งหมายถึงผู้ที่รู้วิธีการอ่านและเขียน แต่เลือกที่จะไม่ทำ นอกจากนี้ ผู้คนส่วนใหญ่จะมีความสามารถในด้าน Media Literacy (การรู้เท่าทันสื่อ), Multimedia Literacy (การรู้เท่าทันมัลติมีเดีย), Visual Literacy (การรู้เท่าทันสื่อทางสายตา) และ Transliterate แทน

มุมมองในวรรณกรรมและปรัชญา

แนวคิดเรื่องสังคมหลังยุคการอ่านออกเขียนได้มักถูกนำไปใช้ในนวนิยายแนววิทยาศาสตร์ (Sci-Fi) เพื่อสะท้อนถึงสังคมที่มีลักษณะต่อต้านประชาธิปไตยหรือการควบคุมข้อมูล เช่น:

• Fahrenheit 451 โดย Ray Bradbury: สังคมที่การอ่านหนังสือเป็นเรื่องผิดกฎหมายและมีการเผาหนังสือ
• Ilium โดย Dan Simmons
• Super Sad True Love Story โดย Gary Shteyngart

ในด้านวิชาการ หนังสืออย่าง Amusing Ourselves to Death โดย Neil Postman และ Empire of Illusion โดย Chris Hedges ได้สังเกตเห็นการเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วของวัฒนธรรมหลังยุคการอ่านออกเขียนได้ ซึ่งส่งผลต่อวิธีการที่มนุษย์รับรู้ข้อมูลและประมวลผลทางความคิด