ยุคหินใหม่ก่อนเครื่องปั้นดินเผา (Pre-Pottery Neolithic) จุดเริ่มต้นของเกษตรกรรม

ยุคหินใหม่ก่อนเครื่องปั้นดินเผา หรือ Pre-Pottery Neolithic (PPN) คือช่วงเวลาเริ่มต้นของยุคหินใหม่ในภูมิภาคตะวันออกใกล้ (Near East) ซึ่งมีอายุประมาณ 12,000 ถึง 8,500 ปีก่อน (หรือ 10,000 – 6,500 ปีก่อนคริสตกาล) ยุคนี้เกิดขึ้นต่อจากวัฒนธรรมนาทูฟียน (Natufian) ในยุคหินกลาง (Epipalaeolithic) โดยเป็นช่วงเวลาสำคัญที่มนุษย์เริ่มเปลี่ยนผ่านจากการล่าสัตว์และเก็บของป่ามาสู่การให้ความสำคัญกับการให้ความสำคัญกับการเพาะปลูกและเลี้ยงสัตว์ ซึ่งอาจได้รับอิทธิพลมาจากเหตุการณ์ Younger Dryas ซึ่งเป็นช่วงที่สภาพอากาศเปลี่ยนแปลงอย่างรุนแรง

ลำดับเหตุการณ์และช่วงเวลา (Chronology)

นักโบราณคดีได้แบ่งยุคหินใหม่ก่อนเครื่องปั้นดินเผาออกเป็นช่วงย่อยๆ เพื่อให้ง่ายต่อการศึกษา ดังนี้:

ยุคหินใหม่ก่อนเครื่องปั้นดินเผา A (PPNA 10,000–8,800 ปีก่อนคริสตกาล)

ในช่วง PPNA มนุษย์เริ่มสร้างถิ่นฐานที่ถาวรมากขึ้น หนึ่งในแหล่งโบราณคดีที่สำคัญที่สุดคือ เจริโค (Jericho) ในดินแดนเลแวนต์ ซึ่งได้รับการขนานนามว่าเป็น "เมืองแห่งแรกของโลก" แม้ว่าในปัจจุบันจะมีการถกเถียงกันถึงความเหมาะสมของคำนี้ก็ตาม นอกจากนี้ยังมีแหล่งโบราณคดี กอเบคลี เทเป (Göbekli Tepe) ในตุรกี ซึ่งโดดเด่นด้วยงานประติมากรรมรูปสัตว์และเสาหินขนาดใหญ่ที่แสดงถึงความเชื่อทางจิตวิญญาณที่ซับซ้อน

ยุคหินใหม่ก่อนเครื่องปั้นดินเผา B (PPNB 8,800–6,500 ปีก่อนคริสตกาล)

ยุค PPNB มีความแตกต่างจาก PPNA อย่างเห็นได้ชัด โดยมีการใช้สัตว์เลี้ยงในปริมาณที่มากขึ้น มีการพัฒนาชุดเครื่องมือหินที่ซับซ้อนขึ้น และมีรูปแบบสถาปัตยกรรมที่เปลี่ยนแปลงไป รวมถึงการสร้างบ้านเรือนที่มีโครงสร้างถาวรมากขึ้น

ยุคหินใหม่ก่อนเครื่องปั้นดินเผา C (PPNC ประมาณ 6,500 ปีก่อนคริสตกาล)

จากการศึกษาที่แหล่งโบราณคดี 'Ain Ghazal ในจอร์แดน พบว่ามีช่วงเวลาที่เรียกว่า PPNC ซึ่งเป็นช่วงที่วัฒนธรรมเริ่มมีการปรับตัวเข้ากับวิกฤตสภาพอากาศในช่วง 6,200 ปีก่อนคริสตกาล ส่งผลให้เกิดการเคลื่อนย้ายถิ่นฐานและการเลี้ยงสัตว์แบบเร่ร่อน (Nomadic Pastoralism) ซึ่งแพร่กระจายไปตามชายฝั่งทะเลแดงและจากซีเรียไปยังอิรักตอนใต้

การสิ้นสุดของยุค PPN

ยุคหินใหม่ก่อนเครื่องปั้นดินเผาได้สิ้นสุดลงในช่วงเหตุการณ์ 8.2-kiloyear event ซึ่งเป็นช่วงที่อากาศเย็นลงอย่างกะทันหันและยาวนานหลายร้อยปี ส่งผลให้มนุษย์ต้องปรับตัวและนำไปสู่การเข้าสู่ ยุคหินใหม่ที่มีเครื่องปั้นดินเผา (Pottery Neolithic) ในเวลาต่อมา