ประธานาธิบดีแห่งแอลเบเนีย บทบาท หน้าที่ และประวัติศาสตร์

ประธานาธิบดีแห่งแอลเบเนีย (President of Albania) หรือชื่ออย่างเป็นทางการคือ ประธานาธิบดีแห่งสาธารณรัฐแอลเบเนีย เป็นหัวหน้าฝ่ายรัฐ (Head of State), ผู้บัญชาการทหารสูงสุดของกองทัพแอลเบเนีย และเป็นตัวแทนแห่งความสามัคคีของประชาชนชาวแอลเบเนีย

บทบาทและหน้าที่

ประธานาธิบดีมีอำนาจหน้าที่สำคัญหลายประการ ดังนี้:

• การกำหนดวันเลือกตั้ง: กำหนดวันสำหรับการเลือกตั้งทั่วไปและประชามติ
• การพระราชทานอภัยโทษและรางวัล: มอบรางวัลและพระราชทานอภัยโทษ
• การมอบสัญชาติ: มอบสัญชาติแอลเบเนียหรืออนุญาตให้สละสัญชาติ
• การทูต: รับรองวิทยฐานะของนักการทูตที่ปฏิบัติหน้าที่ในแอลเบเนีย และแต่งตั้งตัวแทนผู้มีอำนาจเต็ม
• การบริหารงานบุคคล: แต่งตั้งผู้อำนวยการหน่วยข่าวกรองแห่งรัฐ (State Intelligence Service) ตามข้อเสนอของนายกรัฐมนตรี
• การประกาศใช้กฎหมาย: ลงนามประกาศใช้กฎหมายทั้งหมดที่ผ่านการเห็นชอบจากรัฐสภาแอลเบเนียหรือผ่านประชามติ

สำนักงานประธานาธิบดีตั้งอยู่ที่เมืองหลวงทิรานา โดยมีเจ้าหน้าที่สนับสนุนและทีมงานใกล้ชิด โดยภรรยาของประธานาธิบดีจะได้รับการยอมรับในฐานะ สุภาพสตรีหมายเลขหนึ่ง ซึ่งแม้จะไม่มีบทบาทหน้าที่อย่างเป็นทางการในตำแหน่งประธานาธิบดี แต่เธอมักจะมีบทบาทในเชิงพิธีการ ณ พระราชวังประธานาธิบดี และระหว่างการเยือนอย่างเป็นทางการ

ประวัติศาสตร์การปกครอง

แอลเบเนียผ่านรูปแบบการปกครองที่หลากหลาย ตั้งแต่การเป็นรัฐในอารักขาของนานาชาติ, ระบอบกษัตริย์, ระบอบรัฐ-พรรคเดียว และสาธารณรัฐแบบรัฐสภา

ยุคเริ่มต้นและการเปลี่ยนแปลง

หลังการประกาศเอกราช รัฐบาลแรกนำโดย Ismail Qemali ต่อมามีการแต่งตั้งเจ้าชาย Wilhelm Wied เป็นหัวหน้าฝ่ายรัฐในปี 1914 จากนั้นแอลเบเนียเผชิญกับความวุ่นวายในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 1 และมีการเปลี่ยนแปลงรัฐบาลบ่อยครั้ง จนกระทั่งในปี 1925 รัฐสภาได้เลือก Zog I เป็นประธานาธิบดี และต่อมาได้สถาปนาระบอบกษัตริย์ขึ้นในปี 1928 โดยมี Ahmet Zogu เป็นกษัตริย์แห่งชาวแอลเบเนีย

ยุคคอมมิวนิสต์และสาธารณรัฐ

หลังสงครามโลกครั้งที่ 2 แอลเบเนียเปลี่ยนเป็นระบอบคอมมิวนิสต์ โดยหน้าที่ของหัวหน้าฝ่ายรัฐถูกดำเนินการโดยคณะกรรมการ (Presidium) ของรัฐสภาแอลเบเนีย ตั้งแต่ปี 1946 ถึง 1990 หน้าที่นี้ถูกดูแลโดยบุคคลอย่าง Omer Nishani, Haxhi Lleshi และ Ramiz Alia

การเลือกตั้งประธานาธิบดีคนแรกของสาธารณรัฐแบบรัฐสภาในวันที่ 30 เมษายน 1991 ถือเป็นจุดเริ่มต้นของสถาบันประธานาธิบดีภายใต้รัฐธรรมนูญในปัจจุบัน

ระบบการเลือกตั้ง

ประธานาธิบดีถูกเลือกโดยรัฐสภาแอลเบเนียผ่านการลงคะแนนลับ โดยต้องได้รับคะแนนเสียงสามในห้าของสมาชิกทั้งหมดเพื่อชนะการเลือกตั้ง และมีวาระการดำรงตำแหน่ง 5 ปี โดยรัฐธรรมนูญจำกัดให้ดำรงตำแหน่งได้ไม่เกินสองวาระ

ขั้นตอนการลงคะแนน

1. รอบแรกถึงรอบสาม: ผู้สมัครต้องได้รับคะแนนเสียงสามในห้าของสมาชิกทั้งหมด
2. รอบสี่และห้า: หากยังไม่ได้ผู้ชนะ คะแนนเสียงที่ต้องการจะลดลงเหลือเพียงเสียงส่วนใหญ่เด็ดขาด (50% + 1) ของสมาชิกทั้งหมด
3. การยุบสภา: หากหลังจากการลงคะแนนห้ารอบแล้วยังไม่มีผู้ชนะ รัฐสภาจะถูกยุบและต้องจัดการเลือกตั้งใหม่ภายใน 45 วัน