ป้อมปราการซานตาครูซเดเตรเรนาเต

ป้อมปราการซานตาครูซเดเตรเรนาเต (Presidio Santa Cruz de Terrenate) เป็นอดีตป้อมปราการหรือฐานทัพทหารของสเปน ตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกของเมืองทอมบสโตน (Tombstone) ในรัฐแอริโซนา สหรัฐอเมริกา ในอดีตสถานที่แห่งนี้เคยเป็นส่วนหนึ่งของระบบป้องกันชายแดนของอาณาจักรสเปนในทวีปอเมริกาเหนือ

ประวัติการก่อตั้งและการดำเนินงาน

ป้อมปราการแห่งนี้ถูกก่อตั้งขึ้นในปี ค.ศ. 1775 โดยพันเอกฮิวโก โอโคนอร์ (Hugo Oconór) นายทหารกองทัพสเปนเชื้อสายไอริช ภายใต้พระบัญชาของพระเจ้าชาร์ลส์ที่ 3 แห่งสเปน โดยตั้งอยู่บนหน้าผาที่มองเห็นแม่น้ำซานเปโดร (San Pedro River) เพื่อเป็นจุดยุทธศาสตร์ในเครือข่ายป้อมปราการที่เชื่อมต่อตั้งแต่ลอสอาเดส (Los Adaes) ทางทิศตะวันออก ไปจนถึงอัลตาแคลิฟอร์เนีย (Alta California) ทางทิศตะวันตก

กองกำลังที่ประจำการอยู่ที่นี่คือ soldados de cuera หรือทหารหนัง ซึ่งเป็นหน่วยทหารลาดตระเวนชายแดนของสเปน อย่างไรก็ตาม การก่อสร้างป้อมปราการไม่สามารถดำเนินการได้ตามแผนที่กำหนดไว้เนื่องจากปัญหาการทุจริตในโครงการก่อสร้าง

สาเหตุของการล่มสลายและการละทิ้ง

ป้อมปราการซานตาครูซเดเตรเรนาเตเผชิญกับอุปสรรคหลายประการที่นำไปสู่ความล้มเหลวในการรักษาฐานที่มั่น ได้แก่:

• การขาดแคลนพืชผลทางการเกษตรสำหรับเลี้ยงกองทัพ
• การถูกโจมตีฝูงม้าของกองทัพ
• การซุ่มโจมตีขบวนขนส่งเสบียง (mule trains)
• การโจมตีอย่างต่อเนื่องจากนักรบเผ่าอาปาเช่ (Apache) โดยเฉพาะเหตุการณ์ในยุทธการที่เตรเรนาเตครั้งที่หนึ่ง (First Battle of Terrenate)

ปัจจัยเหล่านี้ส่งผลให้กองทหารต้องละทิ้งป้อมปราการแห่งนี้ในปี ค.ศ. 1780 ต่อมาในปี ค.ศ. 1878 กองทัพสหรัฐอเมริกาได้เข้ามาใช้พื้นที่นี้ชั่วคราว ก่อนจะละทิ้งไปในเวลาต่อมาในปีเดียวกัน

การค้นพบทางโบราณคดี

ในปี ค.ศ. 1951 ชาร์ลส์ ดิเปโซ (Charles DiPeso) ได้ทำการขุดค้นทางโบราณคดีและสันนิษฐานในเบื้องต้นว่าโอโคนอร์สร้างป้อมปราการทับบนหมู่บ้านคิบูรี (Quiburi) ของชาวโซไบปูรี (Sobaipuri) ที่ถูกละทิ้งไปแล้ว อย่างไรก็ตาม นักประวัติศาสตร์และนักโบราณคดีในยุคต่อมาได้โต้แย้งข้อสันนิษฐานนี้ โดยระบุว่าโครงสร้างที่พบเป็นที่พักของทหารและครอบครัว เนื่องจากชาวโซไบปูรีไม่ได้สร้างอาคารด้วยผนังดินอะโดบี (adobe) และบันทึกทางประวัติศาสตร์ไม่ได้ระบุว่าหมู่บ้านคิบูรีตั้งอยู่ในตำแหน่งนี้

จากการขุดค้นเพิ่มเติมระหว่างปี ค.ศ. 2007 ถึง 2010 พบหลักฐานว่าป้อมปราการนี้สร้างทับบนพื้นที่ตั้งถิ่นฐานของชาวโซไบปูรีจริง แต่ไม่ใช่หมู่บ้านคิบูรี โดยพื้นที่ดังกล่าวเดิมมีชื่อว่า ซานตาครูซ ซึ่งเป็นชื่อหมู่บ้านของชาวโซไบปูรี และเป็นที่มาของชื่อป้อมปราการ รวมถึงชื่อแม่น้ำซานตาครูซ (Santa Cruz River) ในเวลาต่อมา

หลักฐานยุคก่อนประวัติศาสตร์

นอกเหนือจากยุคสเปนและโซไบปูรีแล้ว ยังพบหลักฐานการอยู่อาศัยของวัฒนธรรมโฮโฮคัม (Hohokam) และยุคอาร์เคอิก (Archaic) ได้แก่:

• เศษเครื่องปั้นดินเผาของชาวโฮโฮคัมที่กระจัดกระจายอยู่บนพื้นผิวและฝังอยู่ในผนังดินอะโดบีของป้อมปราการสเปน
• หัวลูกศรและเครื่องมือหินจากยุคอาร์เคอิกที่พบในผนังและชั้นดินของป้อมปราการ