อธิการบดีแห่งมหาวิทยาลัยเซนต์แอนดรูวส์ บทบาทและประวัติศาสตร์

อธิการบดี (Principal) ของมหาวิทยาลัยเซนต์แอนดรูวส์ (University of St Andrews) ดำรงตำแหน่งเป็นผู้บริหารสูงสุดและหัวหน้าฝ่ายวิชาการของมหาวิทยาลัย โดยมีหน้าที่รับผิดชอบในการดำเนินงานโดยรวมของสถาบัน และเป็นประธานในองค์กรวิชาการหลักที่เรียกว่า Senatus Academicus (สภาวิชาการ)

บทบาทและหน้าที่ความรับผิดชอบ

สภาวิชาการมีหน้าที่กำกับดูแลและควบคุมการเรียนการสอนภายในมหาวิทยาลัย รวมถึงระเบียบการมอบปริญญา ตลอดจนการบริหารจัดการทรัพย์สินและรายได้ของมหาวิทยาลัย (ภายใต้อำนาจของสภามหาวิทยาลัย หรือ University Court) โดยอธิการบดีจะได้รับการแต่งตั้งโดยสภามหาวิทยาลัย

ตามธรรมเนียมปฏิบัติ อธิการบดีจะได้รับการแต่งตั้งจากนายกสภามหาวิทยาลัย (Chancellor) ให้ดำรงตำแหน่ง รองนายกสภามหาวิทยาลัย (Vice-Chancellor) ซึ่งทำให้สามารถมอบปริญญาบัตรได้ในกรณีที่นายกสภามหาวิทยาลัยไม่อยู่

ผู้ดำรงตำแหน่งในปัจจุบัน

ณ เดือนกรกฎาคม 2023 ผู้ดำรงตำแหน่งอธิการบดีคือ ศาสตราจารย์ แซลลี แมปสโตน (Professor Sally Mapstone) ซึ่งก่อนหน้านี้เคยดำรงตำแหน่งรองอธิการบดี (Pro-Vice-Chancellor) ของมหาวิทยาลัยออกซฟอร์ด

ประวัติความเป็นมา

ในช่วงกลางศตวรรษที่ 18 มหาวิทยาลัยประกอบด้วยวิทยาลัยสามแห่ง โดยมีอธิการบดีของแต่ละวิทยาลัยดูแลสถาบันของตนเอง จนกระทั่งในปี 1747 วิทยาลัยเซนต์เลโอนาร์ดส์ (St Leonard's) และวิทยาลัยเซนต์ซัลเวเตอร์ (St Salvator's) ได้รวมตัวกันเป็นวิทยาลัยรวม (United College) ทำให้มหาวิทยาลัยมีอธิการบดีสองท่าน

ตำแหน่งอธิการบดีในรูปแบบปัจจุบันเริ่มต้นขึ้นในปี 1858 ตามพระราชบัญญัติมหาวิทยาลัย (สกอตแลนด์) ปี 1858 โดยในช่วงปี 1858 ถึง 1889 อธิการบดีที่มีอาวุโสสูงสุดจะเป็นผู้รับผิดชอบงานในฐานะอธิการบดีของมหาวิทยาลัย จนกระทั่งปี 1889 ที่กำหนดให้อธิการบดีของวิทยาลัยรวมเป็นอธิการบดีของมหาวิทยาลัยอย่างเป็นทางการ

ต่อมาพระราชบัญญัติมหาวิทยาลัยเซนต์แอนดรูวส์ ปี 1952 ได้กำหนดให้อธิการบดีเป็นตำแหน่งแยกต่างหากซึ่งแต่งตั้งโดยกษัตริย์แห่งสหราชอาณาจักร จนกระทั่งพระราชบัญญัติการศึกษา (สกอตแลนด์) ปี 1981 ได้โอนอำนาจการแต่งตั้งนี้มายังสภามหาวิทยาลัย

ความก้าวหน้าและความหลากหลาย

ในปี 2009 ศาสตราจารย์ หลุยส์ ริชาร์ดสัน (Professor Louise Richardson) กลายเป็นผู้หญิงคนแรกที่ได้รับการแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งอธิการบดี และตามมาด้วยศาสตราจารย์ แซลลี แมปสโตน ซึ่งเป็นผู้หญิงคนที่สองที่ได้รับเกียรตินี้

ตำแหน่งรองนายกสภามหาวิทยาลัย

ตามที่กล่าวข้างต้น อธิการบดีจะดำรงตำแหน่งรองนายกสภามหาวิทยาลัยโดยธรรมเนียม ซึ่งตำแหน่งนี้ไม่มีอำนาจหรือความรับผิดชอบเพิ่มเติมอื่นใดนอกเหนือจากการมอบปริญญาแทนตัวนายกสภามหาวิทยาลัย