การเสนอชื่อโดเมนระดับบนสุดของอินเทอร์เน็ต

ระบบชื่อโดเมน (Domain Name System หรือ DNS) ของอินเทอร์เน็ตประกอบด้วยชุดของโดเมนระดับบนสุด (Top-Level Domains หรือ TLD) ซึ่งทำหน้าที่เป็นรากของพื้นที่ชื่อแบบลำดับชั้นและฐานข้อมูล ในช่วงการเติบโตของอินเทอร์เน็ตมีความจำเป็นต้องขยายชุดโดเมนระดับบนสุดทั่วไป (Generic TLDs) จากเดิมที่มีเพียง 6 ชื่อในปี 1984 ส่งผลให้มีการเสนอชื่อโดเมนระดับบนสุดใหม่ๆ เพื่อให้ ICANN (Internet Corporation for Assigned Names and Numbers) พิจารณานำมาใช้งาน

ข้อเสนอเหล่านี้มีรูปแบบที่หลากหลาย ตั้งแต่การนำนโยบาย gTLD แบบไม่จำกัด ซึ่งใครก็สามารถจดทะเบียนได้เพื่อวัตถุประสงค์ใดก็ได้ ไปจนถึง gTLD แบบมีข้อกำหนด (Chartered gTLDs) สำหรับการใช้งานเฉพาะทางโดยองค์กรเฉพาะด้าน โดยในเดือนตุลาคม ปี 2000 ICANN ได้เผยแพร่รายชื่อข้อเสนอสำหรับชื่อโดเมนระดับบนสุดที่ได้รับ

ประเภทของข้อเสนอโดเมนระดับบนสุด

ข้อเสนอเชิงภูมิศาสตร์

มีการเสนอชื่อโดเมนเพื่อระบุตำแหน่งทางภูมิศาสตร์ เช่น .geo สำหรับสถานที่ทางภูมิศาสตร์ทั่วไป และ .toronto ซึ่งเสนอโดยเจ้าหน้าที่ของเมืองโตรอนโต

โดเมนระดับบนสุดรหัสประเทศแบบนานาชาติ (IDN ccTLDs)

มีการร้องขอโดเมนระดับบนสุดรหัสประเทศ (ccTLDs) ผ่านกระบวนการที่เรียกว่า Internationalized Domain Name (IDN) ccTLD Fast Track Process เพื่อรองรับภาษาที่ไม่ได้ใช้ตัวอักษรละติน

ภาษาและชุมชน

ข้อเสนอในกลุ่มนี้มุ่งเน้นการสร้างอัตลักษณ์ทางอินเทอร์เน็ตที่เป็นอิสระสำหรับชุมชนทางภาษาและวัฒนธรรม โดยได้รับแรงบันดาลใจจากความสำเร็จของโดเมน .cat ซึ่งสร้างขึ้นสำหรับเว็บไซต์ภาษาคาตาลันหรือเกี่ยวกับวัฒนธรรมคาตาลัน ตัวอย่างกลุ่มที่เคยเคลื่อนไหวเพื่อผลักดันเรื่องนี้คือ ECLID (European Cultural and Linguistic Internet Domains) ซึ่งประกอบด้วยโดเมน .cymru, .eus, .scot และ .bzh แม้ว่าปัจจุบันกลุ่มนี้จะไม่ได้ดำเนินกิจกรรมแล้วก็ตาม

ธีมชื่อโดเมนทางเทคนิค

มีการเสนอชื่อโดเมนเพื่อวัตถุประสงค์ทางเทคนิคเฉพาะ เช่น .mail สำหรับเครือข่ายอีเมลเพื่อช่วยในการต่อสู้กับสแปม และ .web สำหรับการใช้งานทั่วไปบน World Wide Web

ระบบโดเมนบล็อกเชนและ Web3

นอกเหนือจากข้อเสนอที่อยู่ภายใต้การกำกับดูแลของ ICANN แล้ว ยังมีโครงการจำนวนมากที่นำเสนอโดเมนระดับบนสุดที่ทำงานบนเครือข่ายแบบกระจายศูนย์ (Decentralized Networks) แทนที่จะเป็นระบบ DNS แบบดั้งเดิม โดเมนเหล่านี้เรียกว่าโดเมน Web3 หรือโดเมนบล็อกเชน ซึ่งใช้บัญชีแยกประเภทแบบกระจาย (Distributed Ledgers) หรือสัญญาอัจฉริยะ (Smart Contracts) ในการจดทะเบียนและระบุชื่อ โดยเป็นอิสระจากการกำกับดูแลของ ICANN

ผู้ให้บริการจดทะเบียน Web3 เช่น Freename, Unstoppable Domains และ Ethereum Name Service (ENS) ได้ทำการตลาดโดเมนระดับบนสุดบนบล็อกเชนที่เลียนแบบหรือขยายรูปแบบการตั้งชื่อแบบดั้งเดิม ตัวอย่างเช่น โดเมน .prompt ที่เกี่ยวข้องกับ Freename ซึ่งมีการกล่าวถึงในสื่ออุตสาหกรรมหลังจากมีการยื่นจดเครื่องหมายการค้าในสหรัฐอเมริกาเมื่อเดือนสิงหาคม ปี 2025

แม้ว่าโดเมน Web3 จะทำงานอยู่นอกรากของ DNS แต่การที่โดเมนเหล่านี้เป็นที่รู้จักมากขึ้นได้นำไปสู่การอภิปรายเกี่ยวกับความเป็นไปได้ในการอยู่ร่วมกันหรือความขัดแย้งระหว่างระบบการตั้งชื่อแบบกระจายศูนย์และพื้นที่ชื่อที่กำกับดูแลโดย ICANN