คดีการเลือกตั้งภายในพรรค PTI การสูญเสียสัญลักษณ์เลือกตั้ง

คดี Election Commission of Pakistan v. Pakistan Tehreek-e-Insaf หรือที่รู้จักกันในชื่อ คดีการเลือกตั้งภายในพรรค PTI เป็นคดีความทางกฎหมายที่สำคัญซึ่งเกี่ยวข้องกับคณะผู้พิพากษา 3 ท่านของศาลฎีกาปากีสถาน (SCP) นำโดยประธานศาลฎีกา Qazi Faez Isa โดยศาลได้ยืนยันคำตัดสินของคณะกรรมการการเลือกตั้งปากีสถาน (ECP) ที่สั่งห้ามพรรค Pakistan Tehreek-e-Insaf (PTI) ใช้สัญลักษณ์ในการเลือกตั้ง โดยอ้างถึงความไม่ถูกต้องในการเลือกตั้งภายในพรรคที่จัดขึ้นเมื่อวันที่ 2 ธันวาคม 2023

ภูมิหลังของคดี

ตามพระราชบัญญัติการเลือกตั้ง (Election Act 2017) พรรคการเมืองที่จดทะเบียนต้องจัดการเลือกตั้งภายในพรรคตามรัฐธรรมนูญของพรรคและกรอบเวลาที่กำหนดไว้ โดยพรรค PTI ได้จัดการเลือกตั้งครั้งล่าสุดในเดือนมิถุนายน 2016 และมีกำหนดการเลือกตั้งครั้งต่อไปภายในวันที่ 13 มิถุนายน 2021

อย่างไรก็ตาม พรรค PTI ได้ขอเลื่อนการเลือกตั้งออกไปโดยอ้างว่าเกิดจากสถานการณ์การแพร่ระบาดของ COVID-19 และขอขยายเวลาจนถึงเดือนมิถุนายน 2022 ซึ่งพรรคได้จัดการเลือกตั้งในวันที่ 8 มิถุนายน 2022 แต่คณะกรรมการการเลือกตั้ง (ECP) ปฏิเสธที่จะยอมรับผลการเลือกตั้งดังกล่าว เนื่องจากไม่มีการส่งใบรับรองอย่างเป็นทางการ

ในเดือนสิงหาคม 2023 ECP ได้เตือนพรรค PTI ว่าหากไม่ตอบสนองต่อหนังสือแจ้งเรื่องการจัดการเลือกตั้งภายในพรรค อาจจะต้องสูญเสียสัญลักษณ์การเลือกตั้ง และในวันที่ 23 พันวาคม 2023 ECP ได้สั่งให้พรรค PTI จัดการเลือกตั้งภายในพรรคภายใน 20 วัน มิฉะนั้นจะถูกตัดสิทธิ์ในการใช้สัญลักษณ์

พรรค PTI จึงได้จัดการเลือกตั้งภายในพรรคอีกครั้งในวันที่ 2 ธันวาคม 2023 แต่การเลือกตั้งครั้งนี้ถูกคัดค้านโดย Akbar S. Babar ซึ่ง ECP ตัดสินว่าการเลือกตั้งดังกล่าวไม่เป็นไปตามรัฐธรรมนูญของพรรค และตัดสินใจไม่ให้พรรค PTI ใช้สัญลักษณ์การเลือกตั้ง

รายละเอียดของคดีและการตัดสิน

เมื่อวันที่ 13 มกราคม 2024 ซึ่งเป็นเวลาไม่ถึงหนึ่งเดือนก่อนการเลือกตั้งทั่วไปปี 2024 ศาลฎีกาปากีสถาน (SCP) ได้ยืนยันคำตัดสินของ ECP โดยกลับคำตัดสินของศาลสูงจังหวัดปัญจาบ (PHC) ที่เคยระบุว่าคำสั่งของ ECP นั้น "ผิดกฎหมาย"

ศาลฎีกาเน้นย้ำว่าพรรค PTI ละเมิดรัฐธรรมนูญของตนเองและละเมิดสิทธิของสมาชิกในการมีส่วนร่วมในการคัดเลือกผู้นำ แม้ว่าพรรค PTI จะโต้แย้งว่าการเลือกตั้งเป็นไปตามขั้นตอนและผู้ที่ร้องเรียนไม่ใช่สมาชิกพรรคอีกต่อไป แต่ศาลไม่รับฟัง

ผลกระทบจากการตัดสิน

• ผู้สมัครพรรค PTI: ต้องลงสมัครรับเลือกตั้งในฐานะผู้สมัครอิสระ และได้รับสัญลักษณ์ที่ถูกกำหนดให้เป็นรายบุคคล
• ที่นั่งสำรอง: พรรคสูญเสียสิทธิ์ในการเสนอชื่อผู้สมัครสำหรับที่นั่งสำรอง 226 ที่นั่งในสภานิติบัญญัติระดับกลางและระดับจังหวัด

ปฏิกิริยาและการอุทธรณ์

ผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายบางส่วนระบุว่าคำตัดสินนี้เป็น "ความพ่ายแพ้ต่อบรรทัดฐานทางประชาธิปไตย" และคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งปากีสถาน (HRCP) ได้เตือนว่าการตัดสิทธิ์พรรคการเมืองหลักออกจากการเลือกตั้งด้วยเหตุผลทางเทคนิคจะทำให้ประชาธิปไตยขาดเสถียรภาพ และทำให้ความโปร่งใสของการเลือกตั้งปี 2024 กลายเป็นประเด็นขัดแย้ง

ต่อมาในวันที่ 6 กุมภาพันธ์ 2024 พรรค PTI ได้ยื่นอุทธรณ์ภายในศาล โดยโต้แย้งว่าคำตัดสินดังกล่าวละเมิดสิทธิขั้นพื้นฐาน และพระราชบัญญัติการเลือกตั้งไม่ได้ให้อำนาจ ECP ในการตัดสินข้อพิพาทเกี่ยวกับการเลือกตั้งภายในพรรคหรือปฏิเสธสัญลักษณ์การเลือกตั้ง