เรือขนส่งสินค้าควบคุมอุณหภูมิ

เรือขนส่งสินค้าควบคุมอุณหภูมิ หรือที่เรียกกันทั่วไปว่า เรือรีเฟอร์ (Reefer ship) คือเรือบรรทุกสินค้าที่ได้รับการออกแบบมาเป็นพิเศษเพื่อขนส่งสินค้าที่เน่าเสียง่าย (Perishable cargo) ซึ่งจำเป็นต้องมีการควบคุมอุณหภูมิอย่างเข้มงวดตลอดการเดินทาง เช่น ผลไม้ เนื้อสัตว์ ผัก ผลิตภัณฑ์นม และสินค้าทางการแพทย์ เพื่อรักษาคุณภาพและความสดใหม่ของสินค้าจนถึงจุดหมายปลายทาง

ประเภทของเรือขนส่งสินค้าควบคุมอุณหภูมิ

เรือรีเฟอร์สามารถแบ่งออกเป็น 3 ประเภทหลักตามลักษณะการออกแบบและการดำเนินงาน ดังนี้:

• เรือแบบมีประตูข้าง (Side-door vessels): มีช่องเปิดที่กันน้ำได้บริเวณตัวเรือ ซึ่งเปิดเข้าสู่ระวางสินค้าโดยตรง การขนถ่ายสินค้าจะใช้ลิฟต์หรือทางลาดจากท่าเรือเพื่อให้รถฟอร์คลิฟต์หรือสายพานลำเลียงเข้าถึงได้ การออกแบบนี้ช่วยให้การทำงานในสภาพอากาศเลวร้ายมีประสิทธิภาพ เนื่องจากส่วนบนของระวางสินค้าจะปิดสนิท ป้องกันฝนและแสงแดดได้
• เรือแบบดั้งเดิม (Conventional vessels): ใช้การดำเนินงานแบบดั้งเดิม โดยมีฝาระวางสินค้าด้านบนและใช้เครนหรือเดริก (Derricks) ในการยกสินค้าขึ้นลง ในกรณีที่สภาพอากาศไม่เอื้ออำนวย จะต้องปิดฝาระวางเพื่อป้องกันน้ำฝนไหลเข้าสู่ระวางสินค้า
• เรือคอนเทนเนอร์แช่เย็น (Refrigerated container ships): ออกแบบมาเพื่อบรรทุกตู้คอนเทนเนอร์ที่มีระบบทำความเย็นในตัว (Reefer containers) ซึ่งส่วนใหญ่เป็นขนาด 20 ฟุต (TEU) เรือประเภทนี้จะแตกต่างจากเรือคอนเทนเนอร์ทั่วไปในด้านการผลิตพลังงานและการกระจายไฟฟ้า เนื่องจากต้องมีจุดจ่ายไฟสำหรับระบบทำความเย็นของทุกตู้คอนเทนเนอร์

ระบบการทำงานและการจัดการสินค้า

ในอดีต เรือรีเฟอร์แบบระวางสินค้าควบคุมอุณหภูมิถูกใช้เป็นหลักในการขนส่งกล้วยและเนื้อแช่แข็ง แต่ปัจจุบันถูกแทนที่ด้วยตู้คอนเทนเนอร์แช่เย็นเป็นจำนวนมาก ซึ่งตู้เหล่านี้จะเชื่อมต่อกับระบบไฟฟ้าของเรือ (โดยทั่วไปคือ 440 VAC) เพื่อให้เครื่องทำความเย็นทำงานได้อย่างต่อเนื่อง

สำหรับการจัดวางตู้คอนเทนเนอร์แช่เย็นบนเรือคอนเทนเนอร์สมัยใหม่ จะมีการใช้ Cell guides และทางเดินตรวจสอบ (Inspection walkways) เพื่อให้เจ้าหน้าที่สามารถตรวจสอบการทำงานของตู้ที่อยู่ทั้งบนดาดฟ้าและในระวางสินค้าได้ นอกจากนี้ เรือบางลำยังติดตั้งระบบระบายความร้อนด้วยน้ำ (Water-cooling system) สำหรับตู้ที่จัดเก็บใต้ดาดฟ้า เพื่อช่วยระบายความร้อนจากเครื่องจักรภายนอกตู้ โดยดึงน้ำจืดจากระบบของเรือและถ่ายเทความร้อนผ่านเครื่องแลกเปลี่ยนความร้อน (Heat exchangers) ไปยังน้ำทะเล

สินค้าที่มีมูลค่าสูงและการควบคุมพิเศษ

สำหรับการขนส่งสินค้าที่ต้องการความแม่นยำของอุณหภูมิสูงและอุณหภูมิต่ำมาก เช่น เลือดสำหรับใช้ในพื้นที่สงคราม หรือสินค้ามูลค่าสูงอย่าง กุ้ง อะสปารากัส และคาวียร์ จะมีการใช้ระบบทำความเย็นที่มีคอมเพรสเซอร์สองตัวเพื่อให้สามารถควบคุมอุณหภูมิได้อย่างละเอียดและแม่นยำที่สุด

ประวัติการพัฒนาการทำความเย็นในเรือ

การเริ่มต้นขนส่งสินค้าแช่เย็นมีวิวัฒนาการมาตั้งแต่ช่วงปลายศตวรรษที่ 19 โดยในปี 1869 มีการขนส่งซากวัวแช่แข็งโดยใช้ส่วนผสมของเกลือและน้ำแข็งจากรัฐเท็กซัสไปยังนิวออร์ลีนส์ สหรัฐอเมริกา ต่อมาในปี 1874 เริ่มมีการส่งเนื้อแช่แข็งจากอเมริกาไปยังลอนดอน โดยใช้การฉนวนความร้อนและบรรจุน้ำแข็งไว้ในระวางสินค้า

ความพยายามครั้งสำคัญเกิดขึ้นในปี 1876 เมื่อ Charles Tellier นักประดิษฐ์ชาวฝรั่งเศสได้ติดตั้งระบบทำความเย็นแบบ Methyl-ether บนเรือ Le Frigorifique และประสบความสำเร็จในการนำเข้าเนื้อแช่เย็นจากอาร์เจนตินา ซึ่งถือเป็นจุดเริ่มต้นของการเปลี่ยนผ่านจากการใช้น้ำแข็งธรรมชาติไปสู่การใช้เครื่องจักรทำความเย็นเชิงกล