← กลับไปยังบทความทั้งหมด

แนวคิดซ้ายถดถอย

สรุปใจความสำคัญ

  • เป็นคำศัพท์เชิงลบที่ใช้เรียกกลุ่มปีกซ้ายที่ถูกมองว่ายอมรับแนวคิดอำนาจนิยมหรืออิสลามนิยมซึ่งขัดกับหลักเสรีนิยม
  • ริเริ่มใช้โดย มาจิด นาวาซ เพื่อวิจารณ์การที่กลุ่มเสรีนิยมบางส่วนไม่กล้าวิจารณ์ลัทธิสุดโต่งทางศาสนา
  • ถูกนำไปใช้โดยนักคิดกลุ่ม New Atheist เช่น แซม แฮร์ริส และ ริชาร์ด ดอว์กินส์ เพื่อปกป้องเสรีภาพในการพูด
  • ถูกวิจารณ์ว่าเป็นเพียงคำโจมตีตัวบุคคลและถูกนำไปใช้เป็นเครื่องมือทางการเมืองโดยกลุ่ม Alt-right

ซ้ายถดถอย (Regressive Left) หรือบางครั้งเรียกว่า เสรีนิยมถดถอย (Regressive Liberals) เป็นคำศัพท์เชิงลบ (Pejorative term) ที่ผู้ใช้มักนำมาใช้เรียกกลุ่มการเมืองปีกซ้ายหรือกลุ่มเสรีนิยมที่ถูกกล่าวหาว่ามีทัศนคติยอมรับ หรือเห็นอกเห็นใจแนวคิดที่ขัดแย้งกับหลักการพื้นฐานของเสรีนิยม โดยเฉพาะอย่างยิ่งการยอมรับแนวคิดอิสลามนิยม (Islamism) และจุดยืนแบบอำนาจนิยมอื่น ๆ เช่น การสนับสนุนการเซ็นเซอร์ข้อมูลหรือการจำกัดเสรีภาพในการแสดงออก

ภาพประกอบเกี่ยวกับแนวคิดทางการเมือง
การถกเถียงเกี่ยวกับขอบเขตของเสรีภาพและการยอมรับความหลากหลายในบริบทการเมืองร่วมสมัย

ที่มาและแนวคิดหลัก

คำนี้ถูกนำมาใช้โดย มาจิด นาวาซ (Maajid Nawaz) อดีตสมาชิกกลุ่มอิสลามนิยมหัวรุนแรง Hizb ut-Tahrir ที่หันมาสนับสนุนแนวคิดอิสลามแบบฆราวาส (Secular Islam) ในปี 2007 นาวาซใช้คำว่า "ซ้ายถดถอย" เพื่ออธิบายกลุ่มคนที่มีแนวโน้มเอียงซ้ายซึ่งเขาเห็นว่าพยายามเอาใจกลุ่มอิสลามนิยม ซึ่งเขานิยามว่า เป็นโครงการทางการเมืองและศาสนาแบบเบ็ดเสร็จระดับโลกที่ต้องการนำการตีความศาสนาอิสลามมาบังคับใช้เป็นกฎหมายในสังคม

นาวาซโต้แย้งว่า ความปรารถนาที่จะบังคับใช้หลักศาสนาอิสลามกับผู้อื่นไม่ว่าในรูปแบบใด ถือเป็นการละเมิดสิทธิพลเมืองขั้นพื้นฐานอย่างรุนแรง เขามองว่าบุคคลสามารถคัดค้านนโยบายต่างประเทศแบบนีโอคอนเซอร์เวทีฟ (เช่น สงครามอิรัก) ไปพร้อม ๆ กับการประณามลัทธิสุดโต่งทางศาสนาได้ ดังนั้น ผู้ที่ล้มเหลวในการประณามลัทธิสุดโต่งทางศาสนาเพียงเพราะต้องการคัดค้านนโยบายรัฐบาล จึงถูกเขาจัดให้อยู่ในกลุ่ม "ซ้ายถดถอย"

การนำไปใช้และบุคคลที่เกี่ยวข้อง

แนวคิดนี้ได้รับความสนใจมากขึ้นจากการอภิปรายในเวทีสาธารณะและสื่อต่าง ๆ โดยมีบุคคลสำคัญที่ใช้คำนี้ในการวิพากษ์วิจารณ์กลุ่มการเมืองปีกซ้าย ดังนี้:

  • แซม แฮร์ริส (Sam Harris) และ มาจิด นาวาซ: ในการอภิปรายที่มหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ดปี 2015 ทั้งสองระบุว่ากลุ่มซ้ายถดถอยในโลกตะวันตก "จงใจปิดตา" ต่อข้อเท็จจริงที่ว่ากลุ่มจิฮาดิสต์และอิสลามนิยมมีสัดส่วนสำคัญในชุมชนมุสลิม และกลุ่มเหล่านี้มีจุดยืนตรงข้ามกับคุณค่าเสรีนิยม เช่น สิทธิสตรี สิทธิของกลุ่ม LGBTQ+ และเสรีภาพในการแสดงออก
  • บิล มาเฮอร์ (Bill Maher) และ ริชาร์ด ดอว์กินส์ (Richard Dawkins): ทั้งสองวิจารณ์ว่ากลุ่มซ้ายถดถอยล้มเหลวในการเข้าใจว่าตนเองไม่ได้มีจุดยืนเป็นเสรีนิยมเลยเมื่อต้องเผชิญกับประเด็นเรื่องอิสลาม โดยดอว์กินส์มองว่าการที่นักศึกษาพยายามยกเลิกการเชิญผู้พูดที่เป็นอดีตมุสลิมมาบรรยายในมหาวิทยาลัย คือการทรยศต่อขบวนการเสรีภาพในการพูด (Free Speech Movement)
  • ปีเตอร์ โบกอสเซียน (Peter Boghossian): นิยามว่าคำนี้ใช้เรียกกลุ่มปีกซ้ายที่สร้าง "พันธมิตรที่แปลกประหลาดที่สุด" กับกลุ่มอิสลามนิยม โดยคำว่า "ถดถอย" ถูกนำมาใช้ตรงข้ามกับ "ก้าวหน้า" เพื่อสื่อถึงกลุ่มคนที่ใช้การตีความแบบไม่ประนีประนอมเพื่อโจมตีผู้อื่นแทนที่จะใช้ความเมตตาในการทำความเข้าใจ
  • เดฟ รูบิน (Dave Rubin): เปรียบเทียบกลุ่มซ้ายถดถอยว่าเป็นเหมือน "Tea Party ของฝั่งซ้าย" ซึ่งเขามองว่าอาจสร้างความเสียหายให้กับพรรคเดโมแครตในสหรัฐฯ เช่นเดียวกับที่ Tea Party สร้างผลกระทบต่อพรรครีพับลิกัน

การตอบรับและข้อโต้แย้ง

คำศัพท์นี้ถูกวิพากษ์วิจารณ์จากหลายฝ่ายว่าเป็นการโจมตีตัวบุคคล (Ad hominem) มากกว่าการวิพากษ์วิจารณ์เชิงหลักการ โดย ควาจา คุสโร ทาริก (Khwaja Khusro Tariq) เขียนใน The Huffington Post ว่าคำนี้ไม่มีหลักฐานรองรับที่ชัดเจน และระบุว่าผู้ที่ถูกกล่าวหาว่าเป็นซ้ายถดถอย เช่น โนแอม ชอมสกี (Noam Chomsky) หรือ เกล็น กรีนวอลด์ (Glenn Greenwald) ไม่เคยสนับสนุนความรุนแรงหรือแสดงความเห็นที่สนับสนุนหลักคำสอนของอิสลามนิยม

นอกจากนี้ รายงานจาก BuzzFeed News ระบุว่า แม้คำนี้จะมีที่มาจากนักวิจารณ์สายเสรีนิยม แต่ในเวลาต่อมาได้ถูกนำไปใช้โดยกลุ่ม Alt-right และกลุ่มต่อต้านนักรบเพื่อความยุติธรรมทางสังคม (Anti-social justice warrior) ในโลกออนไลน์ เพื่อใช้เป็นคำเรียกเหมารวมสำหรับสิ่งใดก็ตามในวัฒนธรรมสื่อสมัยใหม่ที่พวกเขาไม่ชอบ

คำถามที่พบบ่อย

ซ้ายถดถอย (Regressive Left) หมายถึงอะไร?

หมายถึงกลุ่มคนทางการเมืองปีกซ้ายหรือเสรีนิยมที่ถูกกล่าวหาว่ายอมรับหรือเห็นอกเห็นใจแนวคิดที่ขัดกับหลักเสรีนิยม เช่น การยอมรับลัทธิอิสลามนิยมหรือการสนับสนุนการเซ็นเซอร์ เพื่อหลีกเลี่ยงการสร้างความขัดแย้งกับกลุ่มน้อย

ใครเป็นผู้ริเริ่มใช้คำนี้?

มาจิด นาวาซ (Maajid Nawaz) อดีตสมาชิกกลุ่มอิสลามนิยมที่หันมาเป็นผู้สนับสนุนแนวคิดฆราวาสนิยม เริ่มใช้คำนี้ในปี 2007 เพื่อวิจารณ์กลุ่มปีกซ้ายที่เขาเห็นว่าพยายามเอาใจกลุ่มอิสลามนิยม

ทำไมกลุ่มซ้ายถดถอยจึงถูกมองว่า 'ถดถอย'?

เพราะถูกมองว่าละทิ้งคุณค่าก้าวหน้าของเสรีนิยม เช่น เสรีภาพในการพูด สิทธิมนุษยชน และความเท่าเทียม โดยการยอมให้แนวคิดอำนาจนิยมเข้ามามีบทบาท ซึ่งถือเป็นการถอยหลังกลับไปสู่การจำกัดสิทธิเสรีภาพ

มีข้อโต้แย้งต่อการใช้คำนี้อย่างไรบ้าง?

ฝ่ายที่ถูกกล่าวหาและนักวิจารณ์บางส่วนมองว่าคำนี้เป็นเพียงการโจมตีตัวบุคคล (Ad hominem) และเป็นคำที่ถูกกลุ่มขวาจัด (Alt-right) นำไปใช้เพื่อด้อยค่าการเคลื่อนไหวทางสังคมที่มุ่งเน้นความยุติธรรมทางสังคม