สาธารณรัฐ ความหมาย ประวัติศาสตร์ และรูปแบบการปกครอง

สาธารณรัฐ คือ รูปแบบการปกครองที่อำนาจทางการเมืองตกเป็นของประชาชน (public) โดยปกติจะดำเนินการผ่านตัวแทนที่ได้รับการเลือกตั้ง ซึ่งแตกต่างจากระบอบการปกครองแบบราชาธิปไตย (Monarchy) หรือประชาธิปไตยทางตรง (Direct Democracy) แม้ว่าโดยส่วนใหญ่สาธารณรัฐจะเป็นรัฐอธิปไตยเดี่ยว แต่ในบางกรณี หน่วยงานระดับต่ำกว่ารัฐที่บริหารงานในรูปแบบสาธารณรัฐก็อาจถูกเรียกเช่นนั้นได้

ที่มาของคำว่า สาธารณรัฐ

คำว่า Republic มีที่มาจากวลีภาษาละตินว่า res publica ซึ่งแปลว่า "สิ่งของของสาธารณะ" หรือ "เรื่องของประชาชน" โดยมีรากศัพท์มาจากคำว่า politeia ในภาษากรีก ซึ่งหมายถึงรูปแบบการปกครองหรือระบอบการเมือง

การพัฒนาความหมายในยุคโบราณ

ในยุคโรมันโบราณ คำว่า res publica ถูกนำมาใช้เพื่ออ้างถึงรัฐและรัฐบาล แม้กระทั่งในช่วงที่โรมันเปลี่ยนเป็นจักรวรรดิแล้วก็ตาม ในขณะที่เพลโต (Plato) ได้เขียนผลงานชิ้นสำคัญชื่อ The Republic (Politeia) ซึ่งเน้นเรื่องความยุติธรรมและการปกครองที่ดี

การเปลี่ยนแปลงในยุคเรเนสซองส์และสมัยใหม่

ในช่วงศตวรรษที่ 15 นักเขียนอย่าง เลโอนาร์โด บรูนี (Leonardo Bruni) และ มาคิอาเวลลี (Machiavelli) ได้นำคำว่า res publica กลับมาใช้เพื่ออธิบายรัฐในอิตาลีตอนเหนือที่ไม่ใช่ระบอบราชาธิปไตย ต่อมาในภาษาอังกฤษ คำว่า commonwealth ถูกนำมาใช้ในความหมายที่คล้ายคลึงกัน โดยเฉพาะในช่วงการปกครองของ โอลิเวอร์ ครอมเวลล์ (Oliver Cromwell) ที่รัฐถูกเรียกว่าเป็น Commonwealth ก่อนจะเปลี่ยนมาใช้คำว่า Republic อย่างแพร่หลาย

ประวัติศาสตร์และวิวัฒนาการ

แม้ว่าแนวคิดเรื่องสาธารณรัฐจะมีรากฐานมาจากกรีกและโรมัน แต่ประวัติศาสตร์ของรัฐที่มีรัฐธรรมนูญหลากหลายรูปแบบมีมาอย่างยาวนาน ทั้งในกรีกและตะวันออกกลาง

ยุคกลางและยุคปฏิวัติ

ในยุคกลาง เมืองอิสระหลายแห่ง เช่น เวนิส ได้พัฒนาระบบการปกครองตนเอง ต่อมาในยุคแห่งการปฏิวัติ (Age of Revolution) คำว่าสาธารณรัฐได้เปลี่ยนความหมายมาเป็นรัฐที่มี รัฐธรรมนูญเป็นลายลักษณ์อักษร และความชอบธรรมของเจ้าหน้าที่รัฐมาจาก ความยินยอมของประชาชน แทนที่จะมาจากสายเลือดหรือสิทธิอันศักดิ์สิทธิ์

สรุปรูปแบบการปกครองแบบสาธารณรัฐ