แม่น้ำแบล็กวอเตอร์ในไอร์แลนด์เหนือ

แม่น้ำแบล็กวอเตอร์ (ภาษาไอริช: An Abhainn Mhór) หรือที่รู้จักในชื่อ อุลสเตอร์แบล็กวอเตอร์ (Ulster Blackwater) เป็นแม่น้ำสายสำคัญที่ไหลผ่านเคาน์ตีอาร์มาห์ (County Armagh) และเคาน์ตีไทโรน (County Tyrone) ในไอร์แลนด์เหนือ โดยมีต้นกำเนิดอยู่ทางตอนเหนือของเมืองไฟฟ์ไมล์ทาวน์ (Fivemiletown) ในเคาน์ตีไทโรน

แม่น้ำสายนี้มีความสำคัญทางภูมิศาสตร์และทางการเมือง เนื่องจากทำหน้าที่เป็นเส้นแบ่งเขตระหว่างเคาน์ตีอาร์มาห์และเคาน์ตีไทโรน รวมถึงแบ่งเขตระหว่างเคาน์ตีไทโรนและเคาน์ตีโมนากัน ซึ่งทำให้แม่น้ำแบล็กวอเตอร์เป็นส่วนหนึ่งของพรมแดนระหว่างสหราชอาณาจักรและสาธารณรัฐไอร์แลนด์

เส้นทางและลักษณะทางกายภาพ

แม่น้ำแบล็กวอเตอร์มีความยาวประมาณ 91.3 กิโลเมตร (56.75 ไมล์) อย่างไรก็ตาม หากคำนวณรวมระยะทางที่ไหลผ่านทะเลสาบลูฟเนห์ (Lough Neagh) ซึ่งมีความยาว 30 กิโลเมตร และไหลต่อไปยังทะเลผ่านแม่น้ำโลเวอร์แบนน์ (Lower Bann) อีก 64.4 กิโลเมตร จะทำให้มีระยะทางรวมทั้งสิ้น 186.3 กิโลเมตร (115.75 ไมล์) ส่งผลให้ระบบทางน้ำ แบล็กวอเตอร์–เนห์–แบนน์ เป็นกระแสทางน้ำธรรมชาติที่ยาวที่สุดในแคว้นอุลสเตอร์ และมีความยาวมากกว่าแม่น้ำแบล็กวอเตอร์ในแคว้นมุนสเตอร์

ชื่อเรียกทางประวัติศาสตร์

ในภาษาไอริช เดิมแม่น้ำสายนี้ถูกเรียกว่า Cluain-Dabhail ซึ่งมีความหมายว่า "ทุ่งหญ้าของดาบาล" (meadow of Dabhal) ต่อมาได้ถูกแปลงเป็นภาษาอังกฤษว่า Clanaul ซึ่งเคยเป็นชื่อเดิมของเขตแพริชเอ็กลิช (Eglish) และ Glenaul ซึ่งใช้เป็นชื่อเขตเลือกตั้งท้องถิ่นเดิมของอาร์มาห์ยูเนียน นอกจากนี้ยังเป็นที่รู้จักในชื่อ An Abhainn Mhór ซึ่งแปลว่า "แม่น้ำสายใหญ่" (The Great River)

ประวัติศาสตร์การเดินเรือและการจัดการทางน้ำ

ในช่วงปลายศตวรรษที่ 18 เครือข่ายทางน้ำภายในของไอร์แลนด์ได้รับการพัฒนาอย่างมาก ในปี ค.ศ. 1814 คณะกรรมการบริหารการเดินเรือภายใน (Directors General of Inland Navigation) มีความต้องการเชื่อมต่อเส้นทางน้ำระหว่างทะเลสาบลูฟเนห์และทะเลสาบเอิร์น (Lough Erne) รวมถึงเชื่อมต่อทะเลสาบเอิร์นกับแม่น้ำแชนนอน (River Shannon)

โครงการนี้ได้รับการฟื้นฟูในปี ค.ศ. 1822 และการขุดคลองเสร็จสมบูรณ์ในปี ค.ศ. 1841 โดยคลองจะเชื่อมต่อกับแม่น้ำแบล็กวอเตอร์ที่บริเวณใต้ประตูกั้นน้ำแห่งแรกที่ชาร์เลมอนต์ (Charlemont) เพื่อใช้เส้นทางแม่น้ำมุ่งหน้าสู่ทะเลสาบลูฟเนห์ อย่างไรก็ตาม โครงการนี้ไม่ประสบความสำเร็จในเชิงพาณิชย์เนื่องจากปริมาณการขนส่งสินค้าไม่เป็นไปตามเป้าหมาย และถูกโอนย้ายไปอยู่ภายใต้การดูแลของคณะกรรมการงานสาธารณะ (Board of Works) ในปี ค.ศ. 1851

การปรับปรุงการระบายน้ำและการนำทาง

ภายใต้พระราชบัญญัติการระบายน้ำ (ไอร์แลนด์) ค.ศ. 1842 สำนักงานงานสาธารณะ (OPW) ได้ดำเนินโครงการปรับปรุงการระบายน้ำและการเดินเรือรอบลุ่มน้ำลูฟเนห์ การขจัดโขดหินที่พอร์ตนา (Portna) ส่งผลให้ระดับน้ำในทะเลสาบลูฟเนห์ลดลงประมาณ 6 ฟุต (1.8 เมตร) ซึ่งส่งผลกระทบโดยตรงต่อแม่น้ำแบล็กวอเตอร์ ทำให้ต้องมีการดำเนินงานปรับปรุงครั้งใหญ่เพื่อรักษาความสามารถในการเดินเรือ ดังนี้:

• การขุดลอก: มีการขุดลอกร่องน้ำให้ลึกขึ้นและขยายความกว้างของ Maghery Cut เพื่อให้เข้าถึงทะเลสาบลูฟเนห์ทางตอนใต้ของเกาะเดอร์รีวอร์ราห์ (Derrywarragh Island) ได้สะดวกขึ้น
• การปรับปรุงประตูกั้นน้ำ: ประตูกั้นน้ำสุดท้ายของคลองโคลีสแลนด์ (Coalisland Canal) และคลองอุลสเตอร์ (Ulster Canal) ต้องได้รับการสร้างใหม่ให้มีระดับธรณีประตูที่ต่ำลงและประตูที่ลึกขึ้น
• การปรับเปลี่ยนเส้นทาง: มีการตัดเส้นทางแม่น้ำใหม่ระหว่างจุดเริ่มต้นจนถึงเมืองแบล็กวอเตอร์ทาวน์ (Blackwatertown) เพื่อกำจัดทางโค้งที่หักศอกและสันดอนทราย โดยร่องน้ำใหม่มีความกว้าง 24-27 เมตร และลึกเพียงพอที่จะรองรับระดับน้ำต่ำสุดในช่วงฤดูร้อน

นอกจากนี้ยังมีการปรับปรุงเส้นทางของแม่น้ำทอลล์ (Tall River) และแม่น้ำคัลลัน (Callan River) โดยการขุดทางลัดตรงจากแม่น้ำทอลล์ทางตอนเหนือของโคลนเมน (Clonmain) ผ่านบึงของเซอร์วิลเลียมเวอร์เนอร์ (Sir William Verner's bog) และกลับเข้าสู่แม่น้ำแบล็กวอเตอร์ที่สะพานเวอร์เนอร์ (Verner's Bridge) เพื่อช่วยลดระดับน้ำในแม่น้ำแบล็กวอเตอร์ในช่วงน้ำหลากและเพิ่มประสิทธิภาพในการระบายน้ำ