รูเบน มามูเลียน ผู้บุกเบิกนวัตกรรมภาพยนตร์และละครเวที

รูเบน แซคคารี มามูเลียน (Rouben Zachary Mamoulian; 8 ตุลาคม 1897 – 4 ธันวาคม 1987) เป็นผู้กำกับภาพยนตร์และละครเวทีชาวอาร์เมเนีย-อเมริกัน ผู้มีบทบาทสำคัญในการนำนวัตกรรมทางเทคนิคมาใช้ในยุคเริ่มต้นของภาพยนตร์เสียง และเป็นผู้กำกับละครเวทีระดับตำนานบนบรอดเวย์

ชีวิตช่วงต้นและการศึกษา

มามูเลียนเกิดที่เมืองทิฟลิส จักรวรรดิรัสเซีย (ปัจจุบันคือ ทบิลิซี ประเทศจอร์เจีย) ในครอบครัวเชื้อสายอาร์เมเนีย บิดาของเขาเป็นประธานธนาคาร ส่วนมารดาเป็นผู้อำนวยการโรงละครอาร์เมเนีย ด้วยสภาพแวดล้อมทางครอบครัวทำให้เขาสามารถพูดได้ถึง 3 ภาษาตั้งแต่อายุ 6 ขวบ ได้แก่ ภาษารัสเซีย ภาษาอาร์เมเนีย และภาษาจอร์เจีย

ในช่วงปี 1905 ครอบครัวของเขาได้ย้ายไปพำนักที่กรุงปารีสเป็นเวลา 3 ปี เนื่องจากความรุนแรงทางชาติพันธุ์ในทิฟลิส ทำให้เขาเชี่ยวชาญภาษาฝรั่งเศส ต่อมาในปี 1915 เขาเข้าศึกษาด้านกฎหมายที่มหาวิทยาลัยอิมพีเรียลมอสโก แต่เขากลับให้ความสนใจในด้านวรรณกรรมและการผลิตละครเวทีของนักศึกษามากกว่า จนกระทั่งเกิดการปฏิวัติรัสเซียในปี 1917 ครอบครัวของเขาซึ่งสนับสนุนระบอบซาร์จึงได้ลี้ภัยออกจากรัสเซีย

เส้นทางวิชาการและจุดเริ่มต้นในสหรัฐอเมริกา

ในปี 1923 มามูเลียนได้รับคำเชิญจาก จอร์จ อีสต์แมน ให้ดำรงตำแหน่งผู้อำนวยการร่วมของ American Opera Company ในเมืองโรเชสเตอร์ รัฐนิวยอร์ก และเป็นอาจารย์ที่ Eastman School of Music โดยเขาได้ผลิตผลงานโอเปร่าหลายเรื่อง เช่น Carmen, Faust และ Boris Godunov

ต่อมาในปี 1925 เขาได้ดำรงตำแหน่งหัวหน้าโรงเรียนการเต้นและการแสดง (School of Dance and Dramatic Action) ของ Eastman School ซึ่งในช่วงนั้นเขาได้ร่วมงานกับ มาร์ธา แกรแฮม (Martha Graham) ในการสร้างภาพยนตร์สั้นสองสีเรื่อง The Flute of Krishna ก่อนที่เขาจะลาออกในปี 1926 เพื่อแสวงหาการสร้างละครเวทีที่รวมเอาองค์ประกอบของการเคลื่อนไหว การเต้น การแสดง ดนตรี และแสงสีเข้าด้วยกันอย่างสมบูรณ์

ความสำเร็จในฐานะผู้กำกับละครเวที

มามูเลียนเริ่มต้นอาชีพผู้กำกับบนบรอดเวย์ด้วยเรื่อง Porgy ในปี 1927 และต่อมาได้กำกับ Porgy and Bess ของจอร์จ เกอร์ชวิน ในปี 1935 นอกจากนี้ เขายังเป็นผู้กำกับดั้งเดิมของละครเวทีระดับตำนานอย่าง Oklahoma! (1943) และ Carousel (1945) ซึ่งสร้างมาตรฐานใหม่ให้กับละครเพลงในยุคนั้น

นวัตกรรมและผลงานในโลกภาพยนตร์

มามูเลียนเริ่มกำกับภาพยนตร์เรื่องแรก Applause ในปี 1929 ซึ่งถือเป็นหมุดหมายสำคัญของยุค "ภาพยนตร์พูดได้" (Talkies) เนื่องจากเขาได้นำการเคลื่อนกล้องและเทคนิคด้านเสียงมาใช้อย่างสร้างสรรค์ ซึ่งแตกต่างจากภาพยนตร์ยุคแรกที่กล้องมักจะตั้งอยู่กับที่

ผลงานที่โดดเด่น

• Dr. Jekyll and Mr. Hyde (1931): ได้รับการยอมรับว่าเป็นหนึ่งในเวอร์ชันที่ดีที่สุดของนวนิยายเรื่องนี้
• Love Me Tonight (1932): ภาพยนตร์เพลงที่แสดงถึงความสามารถในการผสมผสานดนตรีเข้ากับภาพ
• Becky Sharp (1935): ภาพยนตร์เรื่องแรกที่ใช้ระบบ Technicolor แบบสามแถบ (Three-strip Technicolor) ซึ่งเป็นการปฏิวัติการใช้สีในภาพยนตร์
• The Mark of Zorro (1940) และ Blood and Sand (1941): ผลงานรีเมคจากยุคหนังเงียบที่ได้รับคำชมอย่างมาก โดยเฉพาะ Blood and Sand ที่ใช้โทนสีโดยได้รับแรงบันดาลใจจากศิลปินชาวสเปนอย่าง ดิเอโก เบลัซเกซ และ เอล เกรโก

แม้ว่าผลงานของเขาจะได้รับคำชื่นชมจากนักวิจารณ์อย่างสูง แต่ในด้านรายได้กลับไม่ประสบความสำเร็จเท่าที่ควร โดยมีภาพยนตร์เพียง 6 เรื่องเท่านั้นที่ทำกำไรในการฉายครั้งแรก

ช่วงปลายอาชีพและการสิ้นสุด

ผลงานภาพยนตร์เพลงเรื่องสุดท้ายที่เขากำกับจนเสร็จคือ Silk Stockings (1957) ของสตูดิโอ MGM นำแสดงโดย เฟรด แอสแตร์ และ ซิด ชาริส

อาชีพผู้กำกับภาพยนตร์ของเขาสิ้นสุดลงหลังจากเกิดความขัดแย้งกับผู้สร้างในภาพยนตร์สองเรื่องติดต่อกัน คือ Porgy and Bess (1959) ซึ่งเขาถูกไล่ออกหลังจากมีความเห็นไม่ตรงกับ แซมมูเอล โกลด์วิน และเรื่อง Cleopatra (1963)