Saab GlobalEye เครื่องบินแจ้งเตือนภัยล่วงหน้าและควบคุมทางอากาศประสิทธิภาพสูง

Saab GlobalEye เป็นแพลตฟอร์มเครื่องบินแจ้งเตือนภัยล่วงหน้าและควบคุมทางอากาศ (Airborne Early Warning & Control - AEW&C) แบบอเนกประสงค์ที่พัฒนาโดยบริษัท Saab จากประเทศสวีเดน โดยนำเครื่องบินเจ็ตธุรกิจระยะไกลรุ่น Bombardier Global 6000 และ Global 6500 มาดัดแปลงติดตั้งชุดเซนเซอร์และระบบภารกิจที่ทันสมัย โดยมีหัวใจสำคัญคือเรดาร์ Erieye ER (Extended Range) ซึ่งเริ่มเข้าประจำการตั้งแต่เดือนเมษายน ปี 2020

การพัฒนาและกระบวนการผลิต

Saab ประกาศเริ่มโครงการ GlobalEye ในเดือนกุมภาพันธ์ 2016 เพื่อตอบสนองความต้องการของลูกค้าที่ต้องการระบบ AEW&C ที่มีความสามารถสูง โดยการนำเรดาร์ Erieye ซึ่งเคยประสบความสำเร็จในเครื่องบิน Saab 340 AEW&C และ Embraer R-99 มาพัฒนาต่อยอดและติดตั้งบนเครื่องบิน Bombardier Global 6000

กระบวนการผลิตเริ่มต้นจากการนำเครื่องบิน Bombardier Global 6000 ที่ผลิตเสร็จสมบูรณ์ส่งไปยังโรงงานของ Saab ในเมืองลินเชอพิง (Linköping) ประเทศสวีเดน เพื่อทำการดัดแปลงโครงสร้างเครื่องบินและปีกให้แข็งแรงขึ้น เพื่อรองรับน้ำหนักของเรดาร์ Erieye และอุปกรณ์สงครามอิเล็กทรอนิกส์ที่ติดตั้งบริเวณปลายปีก นอกจากนี้ยังมีการปรับปรุงทางอากาศพลศาสตร์ เช่น การขยายส่วนหาง (tailfin) และการติดตั้งครีบใต้ลำตัวเครื่อง (ventral strakes) รวมถึงการเพิ่มระบบพลังงานและระบบระบายความร้อน

เพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการอยู่รอด เครื่องบินได้รับการติดตั้งชุดป้องกันตนเอง ซึ่งประกอบด้วยเครื่องรับคำเตือนเลเซอร์และเรดาร์ (Laser and Radar Warning Receivers) และเครื่องปล่อยเป้าลวง (Countermeasures Dispensers)

เครื่องบินลำแรกทำการบินทดสอบครั้งแรกเมื่อวันที่ 14 มีนาคม 2018 โดยนักบินทดสอบ Magnus Fredriksson และตามมาด้วยเครื่องบินลำที่สองในเดือนมกราคม 2019 ก่อนจะเข้าสู่ขั้นตอนการรับรองมาตรฐานการบิน

การออกแบบและระบบเซนเซอร์

เซนเซอร์หลักของ GlobalEye คือเรดาร์ Erieye ER ซึ่งมีน้ำหนักประมาณ 1 ตัน ติดตั้งอยู่บนส่วนหลังของลำตัวเครื่องบิน เรดาร์รุ่นนี้ใช้เทคโนโลยี Gallium Nitride (GaN) ในโมดูลรับส่งสัญญาณ ทำให้มีระยะตรวจจับเพิ่มขึ้นถึง 70% เมื่อเทียบกับ Erieye รุ่นก่อนหน้า โดยมีระยะตรวจจับสูงสุด 450 กิโลเมตรที่ระดับความสูง 30,000 ฟุต และสูงสุด 550 กิโลเมตรที่ระดับความสูง 35,000 ฟุต

นอกเหนือจากเรดาร์หลักแล้ว GlobalEye ยังติดตั้งเซนเซอร์เสริมอื่น ๆ ได้แก่:

• เรดาร์ Seaspray 7500E: เรดาร์เฝ้าระวังทางทะเลจากบริษัท Leonardo ซึ่งมีความสามารถในโหมด Synthetic Aperture Radar (SAR) และ Ground-Oriented Moving Target Indication (GMTI)
• เซนเซอร์ Electro-Optical/Infrared (EO/IR): ติดตั้งอยู่ใต้ส่วนหน้าของลำตัวเครื่องเพื่อการระบุเป้าหมายด้วยภาพ
• ระบบสื่อสารและควบคุม: ประกอบด้วยลิงก์ข้อมูล (Data Links), การสื่อสารทางเสียงและดาวเทียม และชุดคำสั่งและควบคุม (C2) ที่มีสถานีปฏิบัติการสำหรับเจ้าหน้าที่ 5 สถานีบนเครื่อง

GlobalEye สามารถปฏิบัติการได้ทั้งแบบมีเจ้าหน้าที่ควบคุมบนเครื่อง หรือส่งข้อมูลการเฝ้าระวังไปยังสถานีควบคุมภาคพื้นดินโดยตรง โดยสามารถเฝ้าระวังทางอากาศ ทางบก และทางทะเลได้พร้อมกัน

ประวัติการปฏิบัติการ

สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ (UAE)

สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์เป็นลูกค้ารายแรก โดยสั่งซื้อระบบนี้ในชื่อ Swing Role Surveillance System (SRSS) ในปี 2015 โดยได้รับมอบเครื่องบินลำแรกในเดือนเมษายน 2020 และลำต่อมาในเดือนกันยายน 2020 และกุมภาพันธ์ 2021 ตามลำดับ ในปี 2021 UAE ได้ลงนามสัญญาเพิ่มเติมเพื่อจัดหาเครื่องบิน GlobalEye เพิ่มอีก 2 ลำ เพื่อใช้เป็นตัวทวีคูณกำลังรบ (Force Multiplier) ในการตรวจจับเป้าหมายทางอากาศ รวมถึงขีปนาวุธนำวิถี (Ballistic Missiles)