วันซาซี การเฉลิมฉลองคติชนวิทยาของบราซิลเพื่อต่อต้านฮาโลวีน

วันซาซี (โปรตุเกส: Dia do Saci) คือวันสำคัญที่ถูกสร้างขึ้นโดยองค์กรไม่แสวงหาผลกำไรด้านวัฒนธรรมของบราซิลที่ชื่อว่า Amigos do Saci โดยมีวัตถุประสงค์หลักเพื่อต่อต้านการแพร่หลายของเทศกาลฮาโลวีนซึ่งได้รับอิทธิพลจากสหรัฐอเมริกา วันซาซีถูกกำหนดให้ตรงกับวันที่ 31 ตุลาคม ของทุกปี เพื่อให้เป็นวันแห่งการเฉลิมฉลองวัฒนธรรมและคติชนวิทยา (Folklore) ของบราซิล แม้ว่าจะได้รับการสนับสนุนอย่างเป็นทางการในรัฐเซาเปาโลและในหลายเทศบาล แต่ในทางปฏิบัติ วันนี้กลับไม่ได้รับความนิยมอย่างแพร่หลายในหมู่ชาวบราซิลทั่วไป

ประวัติและการก่อตั้ง

การเฉลิมฉลองฮาโลวีนในบราซิลเริ่มปรากฏชัดเจนในปี ค.ศ. 1988 ที่สวนสนุก Playcenter Park ผ่านกิจกรรม "Noites de Terror" (คืนสยองขวัญ) และต่อมาได้รับการผลักดันให้เป็นที่นิยมมากขึ้นโดยห้างสรรพสินค้า Alemdalenda ซึ่งทำให้ร้านค้าจำนวนมากในช่วงสัปดาห์สุดท้ายของเดือนตุลาคมเริ่มตกแต่งร้านด้วยฟักทองและโทนสีมืด รวมถึงการจำหน่ายสินค้าที่เกี่ยวข้องกับฮาโลวีน

เพื่อตอบโต้การครอบงำทางวัฒนธรรมจากสหรัฐอเมริกา ซึ่งถูกมองว่าเป็นการเบี่ยงเบนความสนใจจากมรดกทางวัฒนธรรมอันล้ำค่าของตน องค์กร Amigos do Saci จึงได้สถาปนา "วันซาซี" ขึ้น ความคิดริเริ่มนี้ได้รับการสนับสนุนอย่างมากจากกลุ่มศิลปิน นักการศึกษา นักการเมือง และภาคสังคม จนนำไปสู่การประกาศให้เป็นวันสำคัญอย่างเป็นทางการในรัฐเซาเปาโล ตามกฎหมายเลขที่ 11.669 เมื่อวันที่ 13 มกราคม ค.ศ. 2004 รวมถึงในหลายเมือง เช่น เซาเปาโล, เซา ลุยซ์ โด ปารายทิงกา, เซา โฮเซ โด ริโอ เปรโต, กวาราทิงเกตา, เอ็มบู ดาส อาร์เตส และกาซาปาวา ในรัฐเซาเปาโล, เมืองวิทอเรีย ในรัฐเอสปีรีตูซันตู, เมืองโปซอส เด กัลดัส ในรัฐมินาสเชไรส์ และเมืองฟอร์ตาเลซา ในรัฐเซอารา

อย่างไรก็ตาม ความนิยมของวันซาซีมีความผันผวน ในเมืองอูเบราบา (Uberaba) ได้มีการประกาศใช้วันนี้ในปี ค.ศ. 2008 แต่ถูกยกเลิกในปี ค.ศ. 2017 เพื่อเปลี่ยนไปใช้ "วันคติชนวิทยามือง" (Municipal Folklore Day) ในวันที่ 22 สิงหาคมแทน ส่วนในเมืองอินเดเพนเดนเซีย (Independência) วันซาซีก็ถูกยกเลิกหลังจากประกาศใช้ได้ไม่กี่ปี

ในปี ค.ศ. 2019 มีความพยายามที่จะสถาปนาวันซาซีในเมืองกุยอาบา (Cuiabá) โดยสมาชิกสภาเมืองคนหนึ่ง แต่ข้อเสนอนี้ถูกคัดค้านอย่างรุนแรงจากสมาชิกสภาคนอื่น ๆ และกลุ่มการเมืองสายอีแวนเจลิคัล (Evangelical caucus) จนผู้เสนอต้องถอนโครงการออกไปในที่สุด

ตำนานของซาซี (Saci)

ซาซี หรือ ซาซี-เปเรเร (Saci-pererê) เป็นตัวละครที่มีชื่อเสียงที่สุดในคติชนวิทยาของบราซิล มีต้นกำเนิดมาจากตำนานของชาวกวารานี (Guaraní) ในเขตลดรูปของคณะเยซูอิตทางตอนใต้ของบราซิล

ลักษณะของซาซีมีความหลากหลายตามภูมิภาค ดังนี้:

• ทางตอนใต้และตอนกลาง: ในบางพื้นที่ซาซีถูกมองว่าเป็นสิ่งมีชีวิตที่ชั่วร้าย แต่ในบางพื้นที่ก็ถูกมองว่าเป็นสิ่งมีชีวิตที่ขี้เล่นและสง่างาม
• ทางตอนเหนือ: ด้วยอิทธิพลจากวัฒนธรรมแอฟริกัน ซาซีถูกปรับเปลี่ยนรูปลักษณ์ให้เป็นเด็กชายผิวดำที่สูบกล้องยาสูบ (pito) และสูญเสียขาไปหนึ่งข้างจากการต่อสู้ในศิลปะการต่อสู้แบบคาโปเอรา (Capoeira)
• อิทธิพลจากยุโรป: ซาซีสวมหมวกสีแดงทรงกรวย (pileus) ซึ่งได้รับอิทธิพลมาจากตำนานโทรลล์ (Troll) หรือสิ่งมีชีวิตวิเศษขนาดเล็กในโปรตุเกสตอนเหนือ โดยเฉพาะในภูมิภาคทราส-ออส-มอนเตส (Trás-os-Montes)

ตามตำนาน ซาซีมีพลังเหนือธรรมชาติและชอบสร้างความวุ่นวายภายในบ้าน โดยเฉพาะในเวลากลางคืน เขาสามารถแปลงร่างเป็นลมพายุและซ่อนตัวอยู่ในขวดแก้วที่ดูเหมือนว่างเปล่า หากมีใครเปิดขวดนั้นออก ซาซีจะถูกปลดปล่อยให้กลับมาสร้างความปั่นป่วนได้อีกครั้ง