ดัชนีความเจ็บปวดจากการต่อยของชมิดท์ (Schmidt Sting Pain Index)

ดัชนีความเจ็บปวดจากการต่อยของชมิดท์ คือมาตราส่วนการวัดระดับความเจ็บปวดที่เกิดจากการต่อยของแมลงในอันดับ Hymenoptera (ผึ้ง, ต่อ, แตน และมดบางชนิด) โดยเป็นผลงานของ จัสติน โอ. ชมิดท์ (Justin O. Schmidt) นักกีฏวิทยาจากศูนย์วิจัยผึ้ง Carl Hayden ในรัฐแอริโซนา

แรงจูงใจในการสร้างดัชนี

ดัชนีนี้เกิดขึ้นจากสมมติฐานที่ว่า วิวัฒนาการของความเป็นสังคมในแมลงกลุ่ม Hymenoptera นั้นขึ้นอยู่กับวิวัฒนาการของพิษที่ทั้งเจ็บปวดและเป็นพิษ โดยชมิดท์เชื่อว่าความเจ็บปวดเป็นสัญญาณเตือนภัยที่ช่วยให้แมลงที่อยู่โดดเดี่ยวสามารถหลบหนีจากผู้ล่าได้ ในขณะที่แมลงที่อยู่เป็นฝูงหรือเป็นอาณานิคมซึ่งเป็นแหล่งอาหารที่หอมหวานสำหรับผู้ล่า จำเป็นต้องมีระบบป้องกันตัวที่รุนแรงกว่าเพื่อความอยู่รอด

การพัฒนาและระดับความเจ็บปวด

มาตราส่วนของชมิดท์แบ่งระดับความเจ็บปวดออกเป็น 1 ถึง 4 โดยที่ระดับ 4 คือระดับที่เจ็บปวดที่สุด อย่างไรก็ตาม เนื่องจากความรู้สึกเจ็บปวดนั้นเป็นเรื่องส่วนบุคคล ชมิดท์จึงได้เขียนคำบรรยายความรู้สึกของการถูกต่อยด้วยคำพูดที่เห็นภาพชัดเจนเพื่อให้ผู้อ่านเข้าใจระดับความเจ็บปวดได้ดียิ่งขึ้น

ระดับที่ 1 ความเจ็บปวดเล็กน้อย

ผึ้งขนาดเล็กหลายชนิดถูกจัดอยู่ในระดับ 1 ซึ่งพิษของพวกมันมีโพลีเปปไทด์ เช่น melittin และ apamin ที่ทำลายเซลล์เม็ดเลือดแดงและเม็ดเลือดขาว ชมิดท์บรรยายการถูกต่อยโดยผึ้งขุดดิน (Urban Digger Bee) ว่า "เกือบจะน่ารื่นรมย์ เหมือนคนรักกัดหูเบาๆ" และการถูกต่อยโดยผึ้งเหงื่อ (Sweat Bee) ว่า "เบาบางและชั่วคราว เหมือนประกายไฟเล็กๆ ที่เผาขนแขนเพียงเส้นเดียว"

ระดับที่ 2 ความเจ็บปวดปานกลาง

ชมิดท์บรรยายการถูกต่อยโดยมดทหาร (Termite-raiding ant) ว่ามีความรู้สึกเหมือน "ความเจ็บปวดจากไมเกรนที่รวมตัวกันอยู่ที่ปลายนิ้ว" ส่วนการถูกต่อยโดยตัวต่อ (Yellowjacket) ต่อยว่ารู้สึก "ร้อนและควันโขมง เหมือนเอาซิการ์มาดับที่ลิ้น" และผึ้งน้ำผึ้ง (Honeybee) ให้ความรู้สึกเหมือน "ถุงมือเตาอบที่มีรูโหว่ขณะที่คุณดึงคุกกี้ออกจากเตา"

ระดับที่ 3 ความเจ็บปวดรุนแรง

มดบางชนิด เช่น มดวัวยักษ์ (Giant Bull Ant) และมดเก็บเกี่ยว Maricopa (Maricopa Harvester Ant) ถูกจัดอยู่ในระดับ 3 โดยชมิดท์บรรยายการถูกต่อยของมดเก็บเกี่ยว Maricopa ว่า "หลังจากเจาะเล็บเท้าที่ขบเข้าเนื้อเป็นเวลา 8 ชั่วโมง คุณพบว่าสว่านนั้นติดอยู่ในนิ้วเท้า"

ระดับที่ 4 ความเจ็บปวดสูงสุด

แมลงที่ต่อยเจ็บที่สุดในโลก เช่น ตัวต่อ Tarantula Hawk (Pepsis grossa) และ Synoeca septentrionalis ถูกจัดอยู่ในระดับ 4 โดย Tarantula Hawk ให้ความรู้สึก "ตาพร่ามัว รุนแรง และเหมือนไฟฟ้าช็อตอย่างรุนแรง" แม้จะเจ็บปวดสั้นๆ เพียง 5 นาที แต่ก็รุนแรงมาก ส่วน Synoeca septentrionalis นั้น ชมิดท์บรรยายว่า "คือการทรมาน เหมือนคุณถูกล่ามโซ่ไว้ในลาวากำลังไหลของภูเขาไฟที่ยังคุกรุ่น" และความเจ็บปวดนี้อาจยาวนานถึงสองชั่วโมง

มรดกและรางวัล

ในปี 2015 จัสติน ชมิดท์ และ ไมเคิล แอล. สมิธ ได้รับรางวัล Ig Nobel ในสาขาสรีรวิทยาและกีฏวิทยา จากงานวิจัยเกี่ยวกับแมลงกลุ่ม Hymenoptera ซึ่งทำให้ดัชนีนี้เป็นที่รู้จักและเป็นที่รู้จักอย่างกว้างขวางในวงการวิทยาศาสตร์และบุคคลทั่วไป