ผีเสื้อสีน้ำเงินเล็ก (Cupido minimus)
สรุปใจความสำคัญ
- เป็นผีเสื้อที่มีขนาดเล็กที่สุดในสหราชอาณาจักร
- ตัวหนอนมีพฤติกรรมกินพวกเดียวกันเอง (Cannibalism)
- มีช่วงปีกกว้างเพียง 16-27 มิลลิเมตร
- พบได้ทั่วไปในภูมิภาคพาลีอาร์กติก ตั้งแต่ยุโรปจนถึงรัสเซียตะวันออกไกล
ผีเสื้อสีน้ำเงินเล็ก (ชื่อวิทยาศาสตร์: Cupido minimus) เป็นผีเสื้อในวงศ์ Lycaenidae ซึ่งพบได้ในภูมิภาคพาลีอาร์กติก (Palearctic) แม้จะมีชื่อสามัญว่า "Small blue" แต่ในความเป็นจริงแล้ว ผีเสื้อชนิดนี้ไม่ได้มีสีน้ำเงินโดดเด่นทั่วทั้งตัว โดยตัวผู้จะมีเพียงสีน้ำเงินจางๆ บริเวณโคนปีกด้านบน แต่ส่วนใหญ่จะมีสีน้ำตาลเข้มเช่นเดียวกับตัวเมีย
ผีเสื้อชนิดนี้มีพฤติกรรมทางสังคมที่น่าสนใจ โดยสามารถอาศัยอยู่รวมกันเป็นอาณานิคมขนาดใหญ่ซึ่งอาจมีจำนวนถึงหลายร้อยตัว นอกจากนี้ ในระยะตัวหนอน ผีเสื้อชนิดนี้มีพฤติกรรมกินพวกเดียวกันเอง (Cannibalistic)
ลักษณะทางกายภาพ
ผีเสื้อสีน้ำเงินเล็กมีขนาดเล็กมาก โดยมีช่วงปีกกว้างประมาณ 16-27 มิลลิเมตร ซึ่งโดยทั่วไปแล้วตัวผู้จะมีขนาดเล็กกว่าตัวเมีย
- ตัวผู้: มีปีกสีน้ำตาลเข้มและมีเกล็ดสีน้ำเงินสดกระจายอยู่ประปรายทั่วปีก
- ตัวเมีย: ไม่มีเกล็ดสีน้ำเงินประปรายเหมือนตัวผู้
- ลักษณะร่วม: ทั้งตัวผู้และตัวเมียมีด้านล่างของปีกเป็นสีเงินและมีจุดสีดำ ซึ่งเป็นลักษณะเด่นของสายพันธุ์นี้
เนื่องจากลักษณะสีสันที่คล้ายคลึงกัน ผีเสื้อสีน้ำเงินเล็กมักถูกจำสับสนกับผีเสื้อ Osiris Blue (ตัวเมีย) ซึ่งมีสีสันใกล้เคียงกับตัวผู้ของผีเสื้อสีน้ำเงินเล็ก
การกระจายพันธุ์ทางภูมิศาสตร์
Cupido minimus มีการกระจายพันธุ์กว้างขวางในหลายพื้นที่ ได้แก่ ยุโรป, เอเชียไมเนอร์, ทรานส์คอเคเซียน, เทียนซาน, ไซบีเรียตะวันตก, ไซบีเรียกลาง, ไซบีเรียใต้, รัสเซียตะวันออกไกล, อามูร์, มองโกเลีย, มากาดัน และคัมชัตคา
สถานะในสหราชอาณาจักรและไอร์แลนด์
ในสหราชอาณาจักร ผีเสื้อสีน้ำเงินเล็กถือเป็นสายพันธุ์ผีเสื้อที่มีขนาดเล็กที่สุดที่พบในประเทศ การกระจายตัวเป็นแบบกระจัดกระจาย โดยมีแหล่งที่อยู่อาศัยสำคัญในทุ่งหญ้าหินปูนและหินชอล์กทางตอนใต้ของอังกฤษ เช่น ในแถบ Cotswolds และ Salisbury Plain ส่วนในพื้นที่อื่นๆ ของบริเตนใหญ่และไอร์แลนด์ มักพบตามบริเวณชายฝั่ง
ในไอร์แลนด์เหนือ ผีเสื้อชนิดนี้ถูกจัดเป็นสายพันธุ์ลำดับความสำคัญ (Priority Species) สำหรับการอนุรักษ์ และรวมอยู่ในแผนปฏิบัติการด้านความหลากหลายทางชีวภาพของสหราชอาณาจักร (UK Biodiversity Action Plan)
ถิ่นที่อยู่อาศัย
ผีเสื้อสีน้ำเงินเล็กมักอาศัยอยู่ในสภาพแวดล้อมดังต่อไปนี้:
- ทุ่งหญ้าหินปูน (Calcareous grasslands)
- เหมืองหินเก่าที่ถูกทิ้งร้าง
- คันดินริมทางรถไฟ
- ชายป่าและพื้นที่โล่งในป่า
คำถามที่พบบ่อย
ทำไมถึงชื่อว่าผีเสื้อสีน้ำเงินเล็ก ทั้งที่ตัวไม่ได้มีสีน้ำเงินเด่นชัด?
เพราะตัวผู้มีเกล็ดสีน้ำเงินสดกระจายอยู่ประปรายและมีสีน้ำเงินจางๆ ที่โคนปีก แม้ว่าสีหลักจะเป็นสีน้ำตาลเข้มก็ตาม
พฤติกรรมที่โดดเด่นของตัวหนอนผีเสื้อสีน้ำเงินเล็กคืออะไร?
ตัวหนอนของผีเสื้อชนิดนี้มีพฤติกรรมกินพวกเดียวกันเอง (Cannibalistic) ในระยะตัวอ่อน
ผีเสื้อสีน้ำเงินเล็กพบได้ในพื้นที่ใดบ้าง?
พบได้ในภูมิภาคพาลีอาร์กติก ครอบคลุมพื้นที่ยุโรป เอเชียไมเนอร์ และหลายส่วนของรัสเซีย รวมถึงมองโกเลีย
ผีเสื้อชนิดนี้มีความเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์หรือไม่?
ตามสถานะของ IUCN ผีเสื้อชนิดนี้อยู่ในกลุ่ม 'ไม่น่ากังวล' (Least Concern) แต่ในบางพื้นที่ เช่น ไอร์แลนด์เหนือ ถูกจัดเป็นสายพันธุ์ลำดับความสำคัญในการอนุรักษ์