รถบัสพลังงานแสงอาทิตย์
สรุปใจความสำคัญ
- รถบัสพลังงานแสงอาทิตย์สามารถเป็นได้ทั้งแบบติดตั้งแผงโซลาร์เซลล์บนหลังคารถ หรือชาร์จไฟจากสถานีที่มีแผงโซลาร์เซลล์
- รถบัส 'Tindo' ในเมืองแอดิเลด ประเทศออสเตรเลีย เป็นหนึ่งในตัวอย่างแรกๆ ของรถบัสที่ใช้พลังงานแสงอาทิตย์ 100% ซึ่งเริ่มดำเนินงานในปี 2007
- การใช้พลังงานแสงอาทิตย์ในรถบัสช่วยลดการปล่อยมลพิษและเป็นส่วนหนึ่งของระบบขนส่งที่ยั่งยืน
- ในบางประเทศมีการพัฒนารถบัสแบบ Tribrid ที่รวมพลังงานจากไฮโดรเจน แสงอาทิตย์ และแบตเตอรี่เข้าด้วยกัน
รถบัสพลังงานแสงอาทิตย์ (Solar Bus) หรือรถบัสที่ชาร์จด้วยพลังงานแสงอาทิตย์ คือยานพาหนะขนส่งสาธารณะที่ขับเคลื่อนด้วยพลังงานไฟฟ้า โดยมีแหล่งพลังงานหลักหรือแหล่งพลังงานเสริมมาจากพลังงานแสงอาทิตย์ ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของแผนการพัฒนาระบบขนส่งที่ยั่งยืน (Sustainable Transport) เพื่อลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกและมลพิษในเขตเมือง
รูปแบบการทำงานของรถบัสพลังงานแสงอาทิตย์
โดยทั่วไป รถบัสพลังงานแสงอาทิตย์จะถูกจัดอยู่ในกลุ่มรถบัสไฟฟ้าแบบแบตเตอรี่ (Battery-Electric Bus) หรือรถบัสไฮบริด (Hybrid Bus) ซึ่งมีการนำพลังงานแสงอาทิตย์มาประยุกต์ใช้ใน 2 รูปแบบหลัก ดังนี้:
- การติดตั้งแผงโซลาร์เซลล์บนตัวรถ: รถบัสบางรุ่นมีการติดตั้งแผงโฟโตโวลตาอิก (Photovoltaic cells) ไว้บนหลังคาเพื่อเปลี่ยนพลังงานแสงอาทิตย์เป็นไฟฟ้าโดยตรง เพื่อนำไปใช้ขับเคลื่อนมอเตอร์หรือจ่ายไฟให้กับอุปกรณ์ไฟฟ้าภายในรถ ซึ่งช่วยยืดอายุการใช้งานของแบตเตอรี่และลดการใช้พลังงานจากแหล่งอื่น
- การชาร์จไฟจากสถานีพลังงานแสงอาทิตย์: รถบัสบางประเภทไม่ได้ติดตั้งแผงโซลาร์เซลล์บนตัวรถ แต่จะใช้การชาร์จพลังงานไฟฟ้าจากสถานีชาร์จที่มีการติดตั้งแผงโซลาร์เซลล์ขนาดใหญ่ (Stationary solar panels) เช่น หลังคาของสถานีขนส่งหรือโรงจอดรถ
ประเภทของบริการรถบัสพลังงานแสงอาทิตย์
การจำแนกประเภทของรถบัสพลังงานแสงอาทิตย์มักขึ้นอยู่กับแหล่งที่มาของพลังงานที่ใช้ในการชาร์จ:
1. บริการรถบัสพลังงานแสงอาทิตย์แบบเบ็ดเสร็จ (Solar-only)
คือบริการที่รถบัสจะได้รับพลังงานไฟฟ้าจากการชาร์จด้วยพลังงานแสงอาทิตย์เพียงอย่างเดียว โดยมักจะชาร์จไฟจากหลังคาของสถานีขนส่งที่ติดตั้งแผงโซลาร์เซลล์ ซึ่งมีลักษณะคล้ายกับจุดจอดรถชาร์จไฟสำหรับรถยนต์ไฟฟ้าหรือจักรยานไฟฟ้า
2. รถบัสไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์ (Electro-solar)
คือรถบัสที่ใช้พลังงานไฟฟ้าผสมผสานกันระหว่างพลังงานจากแสงอาทิตย์และพลังงานไฟฟ้าจากโครงข่ายไฟฟ้าปกติ (Power plants) นอกจากนี้ยังมีรูปแบบของรถบัสไฮบริดที่ใช้เครื่องยนต์สันดาปภายในร่วมกับระบบไฟฟ้าที่ชาร์จด้วยพลังงานแสงอาทิตย์
ตัวอย่างการใช้งานในระดับสากล
| ประเทศ/ภูมิภาค | รายละเอียดการดำเนินงาน |
|---|---|
| ออสเตรเลีย | รถบัส "Tindo" ในเมืองแอดิเลด เริ่มดำเนินงานในปี 2007 ถือเป็นรถบัสพลังงานแสงอาทิตย์รุ่นแรกๆ ของโลก โดยใช้พลังงานไฟฟ้า 100% จากระบบโฟโตโวลตาอิกที่ติดตั้ง ณ สถานีขนส่งกลางของเมืองแอดิเลด |
| จีน | เริ่มใช้งานรถบัสไฮบริดพลังงานแสงอาทิตย์ครั้งแรกในเมืองฉีฉิฮาร์ เมื่อเดือนกรกฎาคม 2012 โดยติดตั้งแผงโซลาร์เซลล์บนหลังคารถเพื่อช่วยชาร์จแบตเตอรี่ลิเธียมไอออน |
| ยุโรป | ในออสเตรียมีการทดลองใช้รถบัสพลังงานแสงอาทิตย์ในหมู่บ้าน Perchtoldsdorf ตั้งแต่ปี 2011 ขณะที่ในเวลส์ มหาวิทยาลัย Glamorgan ได้พัฒนารถบัสแบบ "Tribrid" ที่ใช้พลังงานจากไฮโดรเจน โซลาร์เซลล์ และแบตเตอรี่ร่วมกัน |
| สหราชอาณาจักร | เมืองไบรตันเปิดตัวรถบัสพลังงานแสงอาทิตย์ "Om Shanti" ในปี 2017 โดยใช้พลังงานไฟฟ้าที่ผลิตจากแผงโซลาร์เซลล์จำนวน 120 แผงที่ติดตั้งบนหลังคาโรงจอดรถของบริษัท The Big Lemon |
รถบัสรับส่งเชิงพาณิชย์ความเร็วต่ำ
ในปัจจุบันมีการผลิตรถบัสรับส่ง (Shuttle Bus) แบบเปิดประทุนความเร็วต่ำสำหรับใช้ในแหล่งท่องเที่ยว ซึ่งติดตั้งแผงโซลาร์เซลล์บนหลังคาเป็นมาตรฐาน เพื่อช่วยประหยัดพลังงานและยืดอายุการใช้งานของแบตเตอรี่ ทำให้เป็นทางเลือกที่นิยมสำหรับการขนส่งระยะสั้นในพื้นที่ปิดหรือแหล่งท่องเที่ยว
คำถามที่พบบ่อย
รถบัสพลังงานแสงอาทิตย์แตกต่างจากรถบัสไฟฟ้าทั่วไปอย่างไร?
รถบัสไฟฟ้าทั่วไปชาร์จไฟจากโครงข่ายไฟฟ้าปกติ แต่รถบัสพลังงานแสงอาทิตย์จะใช้พลังงานที่ผลิตจากแผงโซลาร์เซลล์ ไม่ว่าจะเป็นการติดตั้งแผงบนหลังคารถโดยตรงหรือการชาร์จจากสถานีชาร์จพลังงานแสงอาทิตย์
แผงโซลาร์เซลล์บนหลังคารถสามารถผลิตไฟฟ้าเพียงพอต่อการขับเคลื่อนได้หรือไม่?
สำหรับรถบัสขนาดใหญ่ แผงโซลาร์เซลล์บนหลังคามักทำหน้าที่เป็นแหล่งพลังงานเสริมเพื่อช่วยยืดอายุแบตเตอรี่และลดการใช้พลังงานไฟฟ้าหลัก แต่สำหรับรถบัสรับส่งขนาดเล็กความเร็วต่ำ พลังงานจากแสงอาทิตย์อาจมีบทบาทสำคัญมากขึ้นในการขับเคลื่อน
รถบัสพลังงานแสงอาทิตย์มีประโยชน์อย่างไรต่อสิ่งแวดล้อม?
ช่วยลดการพึ่งพาเชื้อเพลิงฟอสซิล ลดการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ และลดมลพิษทางอากาศในเขตเมือง ซึ่งส่งผลดีต่อสุขภาพของประชาชนและสิ่งแวดล้อม