ภาษาในกลุ่มเซาท์วานูอาตู ประวัติศาสตร์และโครงสร้างทางภาษาศาสตร์

ภาษาในกลุ่มเซาท์วานูอาตูประกอบด้วยภาษา 9 ภาษา ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของตระกูลภาษาโอเชียเนียตอนใต้ (Southern Oceanic languages) โดยมีการใช้งานหลักในจังหวัดทาเฟอา (Tafea Province) ของประเทศวานูอาตู ซึ่งครอบคลุมเกาะต่างๆ เช่น ทันนา (Tanna), อะเนตทูม (Aneityum), ฟูตูนา (Futuna), เออร์โรแมงโก (Erromango) และอานิวา (Aniwa)

การแบ่งกลุ่มภาษา

ภาษาในกลุ่มนี้สามารถแบ่งออกเป็นกลุ่มย่อยตามพื้นที่ทางภูมิศาสตร์และลักษณะทางภาษาศาสตร์ได้ดังนี้:

• กลุ่มภาษาเออร์โรแมงโก (Erromango): แบ่งออกเป็นกลุ่มทางตอนใต้ (เช่น ภาษาซี และภาษาสอรุง ซึ่งปัจจุบันสูญหายไปแล้ว) และกลุ่มทางตอนเหนือ (เช่น ภาษาอิโฟ และภาษาอูรา)
• กลุ่มภาษาทันนา (Tanna): แบ่งออกเป็นกลุ่มทางตอนใต้ (เช่น ภาษาควาเมรา และภาษาทางตะวันตกเฉียงใต้ของทันนา) และกลุ่มทางตอนเหนือ (เช่น ภาษาเลนาเคล, ภาษาไวท์แซนด์ส และภาษาทางตอนเหนือของทันนา)
• ภาษาอะเนตทูม (Aneityum): เป็นภาษาที่ใช้พูดในพื้นที่เกาะอะเนตทูม

การศึกษาทางภาษาศาสตร์โดย François et al. (2015)

จากการศึกษาของ François และคณะในปี 2015 ได้มีการระบุชื่อและตำแหน่งที่ตั้งของภาษาทั้ง 9 ภาษาในกลุ่มเซาท์วานูอาตูอย่างละเอียด เพื่อให้เห็นภาพรวมของการกระจายตัวของประชากรผู้พูดภาษาเหล่านี้ในภูมิภาค

ภาษาโปรโต-เซาท์วานูอาตู (Proto-South Vanuatu)

ภาษาโปรโต-เซาท์วานูอาตูคือภาษาบรรพบุรุษที่ถูกสร้างขึ้นใหม่ (reconstructed) โดย John Lynch ในปี 2001 เพื่ออธิบายวิวัฒนาการของภาษาในกลุ่มนี้

การเปลี่ยนแปลงของสระ

เมื่อเปรียบเทียบกับภาษาโปรโต-โอเชียเนีย (Proto-Oceanic) ภาษาโปรโต-เซาท์วานูอาตูมีการลดรูปของสระ ซึ่งนำไปสู่การสร้างสระตัวใหม่ที่เขียนแทนด้วยสัญลักษณ์ ə ตัวอย่างเช่น คำว่า na-waiR ที่หมายถึง "น้ำจืด" ในภาษาโปรโต-โอเชียเนีย ได้กลายเป็น nə-wai ในภาษาโปรโต-เซาท์วานูอาตู

การรักษาพยัญชนะท้าย

ภาษาโปรโต-เซาท์วานูอาตูมีการรักษาพยัญชนะท้ายไว้ในบางคำ แต่ไม่ใช่ทั้งหมด ตัวอย่างเช่น:

• คำว่า tanum (ปลูก, ฝัง) ในภาษาโปรโต-โอเชียเนีย ปรากฏในภาษาโปรโต-เซาท์วานูอาตูเป็น (a)-tenum (ฝัง)
• ในขณะที่คำว่า taŋis (ร้องไห้) กลับกลายเป็น (a)-taŋi โดยพยัญชนะท้ายหายไป