ร่างรัฐธรรมนูญสเปน ค.ศ. 1873

ร่างรัฐธรรมนูญสเปน ค.ศ. 1873 เป็นความพยายามทางกฎหมายในการจัดระเบียบการปกครองของสาธารณรัฐสเปนที่หนึ่ง (First Spanish Republic) โดยมีเป้าหมายหลักในการเปลี่ยนโครงสร้างการบริหารประเทศจากรัฐเดี่ยว (Unitary State) ให้กลายเป็นสหพันธรัฐ (Federation) เพื่อกระจายอำนาจการปกครองสู่ภูมิภาคต่างๆ

ร่างรัฐธรรมนูญฉบับนี้เขียนขึ้นโดยมี เอมิลิโอ กัสเตลาร์ (Emilio Castelar) เป็นผู้ร่างหลัก ซึ่งเขาต้องการสร้างระบบการเมืองที่ให้ความสำคัญกับสิทธิของท้องถิ่นและการปกครองตนเอง แต่ท้ายที่สุดโครงการนี้ไม่สามารถบรรลุข้อตกลงและไม่ได้รับการอนุมัติจากรัฐสภา ทำให้ไม่เคยถูกนำมาประกาศใช้เป็นกฎหมายสูงสุดของประเทศ

โครงสร้างการแบ่งรัฐในสหพันธรัฐ

ภายใต้ร่างรัฐธรรมนูญฉบับนี้ มีแผนที่จะแบ่งสหพันธรัฐสเปนออกเป็น 17 รัฐ ประกอบด้วย:

• อันดาลูเซียตอนบน (Andalucía Alta)
• อันดาลูเซียตอนล่าง (Andalucía Baja)
• อารากอน (Aragón)
• อัสตูเรียส (Asturias)
• หมู่เกาะแบลีแอริก (Baleares)
• หมู่เกาะคะเนรี (Canarias)
• กัสติยา นูเอวา (Castilla la Nueva)
• กัสติยา เบียฮา (Castilla la Vieja)
• กาตาลุญญา (Cataluña)
• คิวบา (Cuba)
• เอ็กซ์เตรมาดูรา (Extremadura)
• กาลิเซีย (Galicia)
• มูร์เซีย (Murcia)
• นาวาร์รา (Navarra)
• เปอร์โตริโก (Puerto Rico)
• บาเลนเซีย (Valencia)
• จังหวัดบาสก์ (Regiones Vascongadas)

สถานะของดินแดนโพ้นทะเล

นอกจากรัฐหลักทั้ง 17 รัฐแล้ว ร่างรัฐธรรมนูญยังระบุถึงดินแดนอื่นๆ ได้แก่ หมู่เกาะฟิลิปปินส์, เฟร์นันโด โป (Fernando Poo), อันโนบอน (Annobón), โคริสโก (Corisco) และสถานีการค้าในแอฟริกา โดยกำหนดให้ "อำนาจสาธารณะ" สามารถยกระดับดินแดนเหล่านี้ขึ้นเป็น "รัฐ" ได้ในอนาคต ตามความเหมาะสมและความก้าวหน้าของดินแดนนั้นๆ