เมืองพิเศษของญี่ปุ่น ประวัติศาสตร์และการเปลี่ยนแปลงทางกฎหมาย

ในระบบการปกครองส่วนท้องถิ่นของประเทศญี่ปุ่น มีการแบ่งประเภทของเมืองตามขนาดประชากรและอำนาจหน้าที่ในการบริหารจัดการตนเอง โดยหนึ่งในประเภทที่เคยมีความสำคัญคือ เมืองพิเศษ (特例市, Tokureishi) ซึ่งเป็นหมวดหมู่ของเมืองที่มีการดำเนินงานจนถึงปี ค.ศ. 2015

ลักษณะสำคัญของเมืองพิเศษ

เมืองพิเศษคือเมืองที่มีประชากรอย่างน้อย 200,000 คน ซึ่งได้รับมอบหมายอำนาจหน้าที่บางประการที่ปกติแล้วจะดำเนินการโดยรัฐบาลจังหวัด (Prefectural Governments) โดยอำนาจเหล่านี้เป็นส่วนหนึ่งของอำนาจที่เมืองหลัก (Core Cities) ได้รับมอบหมาย

การจัดตั้งและกฎหมาย

หมวดหมู่เมืองพิเศษถูกจัดตั้งขึ้นตามกฎหมายปกครองส่วนท้องถิ่น (Local Autonomy Law) มาตรา 252 วรรค 26 โดยการกำหนดสถานะเป็นเมืองพิเศษจะเกิดขึ้นหลังจากที่สภาเมืองและสภาจังหวัดได้รับคำร้องขอ และได้รับการแต่งตั้งโดยคณะรัฐมนตรี

การยกเลิกและสถานะปัจจุบัน

เนื่องจากระดับของอำนาจการปกครองตนเองที่เมืองพิเศษได้รับนั้นมีความใกล้เคียงกับเมืองหลัก (Core Cities) หลังจากที่มีการปรึกษาหารือกับรัฐบาลท้องถิ่น หมวดหมู่ของเมืองพิเศษจึงถูกยกเลิกในการแก้ไขกฎหมายปกครองส่วนท้องถิ่นที่มีผลบังคับใช้เมื่อวันที่ 1 เมษายน ค.ศ. 2015

ภายหลังการเปลี่ยนแปลงนี้ เมืองที่มีประชากรอย่างน้อย 200,000 คน สามารถยื่นคำร้องขอเลื่อนระดับเป็นเมืองหลักได้โดยตรง โดยเมืองพิเศษเดิมที่ยังไม่ได้เลื่อนระดับจะยังคงรักษาอำนาจการปกครองตนเองไว้ และถูกเรียกว่า เมืองพิเศษสำหรับการบังคับใช้ (施行時特例市, Shikōji Tokurei shi) ซึ่งถือเป็นมาตรการชั่วคราวเท่านั้น

ข้อแตกต่างจากเมืองประเภทอื่น

เมืองพิเศษ (Tokureishi) ไม่เหมือนกับเขตพิเศษของโตเกียว (Special Wards of Tokyo) และแตกต่างจากเมืองพิเศษ (特別市, Tokubetsu-shi) ที่ถูกจัดตั้งขึ้นตามกฎหมายปกครองส่วนท้องถิ่นระหว่างปี ค.ศ. 1947 ถึง 1956 ซึ่งไม่เคยมีการนำมาใช้งานจริง โดยเมืองประเภทหลังนี้ถูกออกแบบมาให้เป็นเมืองที่เป็นอิสระจากจังหวัด

• เมืองพิเศษ (Tokureishi): ได้รับอำนาจบางส่วนจากจังหวัด แต่ยังอยู่ภายใต้จังหวัด
• เขตพิเศษของโตเกียว: รูปแบบการปกครองเฉพาะของเมืองหลวง
• เมืองที่ได้รับมอบหมาย (Designated Cities): เมืองขนาดใหญ่ที่มีอำนาจการปกครองตนเองสูงมาก