กีฬาแสควช ประวัติ กฎกติกา และอุปกรณ์

แสควช (Squash) หรือที่บางครั้งเรียกว่า squash rackets เป็นกีฬาประเภทแร็กเกตที่เล่นโดยผู้เล่นสองคน (ประเภทเดี่ยว) หรือสี่คน (ประเภทคู่) ภายในสนามที่มีผนังล้อมรอบสี่ด้าน โดยใช้ลูกบอลยางขนาดเล็กและกลวง ผู้เล่นจะผลัดกันตีลูกบอลให้กระทบกับผนังด้านหน้าและผนังด้านข้างในพื้นที่ที่กำหนด โดยมีเป้าหมายหลักคือการตีลูกในลักษณะที่คู่ต่อสู้ไม่สามารถตีโต้กลับมาได้อย่างถูกต้องตามกติกา

ปัจจุบันมีผู้เล่นแสควชเป็นประจำทั่วโลกประมาณ 20 ล้านคน ในกว่า 185 ประเทศ โดยมีองค์กร World Squash เป็นหน่วยงานกำกับดูแลหลัก ซึ่งได้รับการยอมรับจากคณะกรรมการโอลิมปิกสากล (IOC) และได้รับการยืนยันว่ากีฬาแสควชจะถูกบรรจุเข้าในการแข่งขันกีฬาโอลิมปิกฤดูร้อนปี 2028 ณ เมืองลอสแอนเจลิส ส่วนการแข่งขันในระดับอาชีพจะถูกจัดระเบียบโดยสมาคมแสควชอาชีพ (Professional Squash Association หรือ PSA)

ประวัติความเป็นมาของกีฬาแสควช

กีฬาแสควชมีต้นกำเนิดมาจากกีฬาแร็กเกต (Rackets) ซึ่งเป็นกีฬาที่เล่นกันในเรือนจำของกรุงลอนดอนในช่วงศตวรรษที่ 19 ต่อมาในช่วงปี ค.ศ. 1830 นักเรียนชายที่โรงเรียนแฮร์โรว์ (Harrow School) พบว่าการใช้ลูกบอลที่รั่วหรือยุบตัว ซึ่งจะ "ยุบ" (squash) เมื่อกระทบกับผนัง ทำให้เกมมีความหลากหลายและท้าทายมากขึ้น ส่งผลให้กีฬานี้แพร่หลายไปยังโรงเรียนอื่น ๆ

ในช่วงแรก สนามแสควชที่โรงเรียนแฮร์โรว์มีความเสี่ยงเนื่องจากตั้งอยู่ใกล้กับท่อส่งน้ำและคานยัน นักเรียนจึงปรับปรุงไม้แร็กเกตให้มีขนาดเล็กลงเพื่อให้สามารถเล่นในพื้นที่จำกัดได้สะดวกขึ้น ต่อมาในปี ค.ศ. 1864 ทางโรงเรียนได้สร้างสนามกลางแจ้งจำนวน 4 สนาม

ในศตวรรษที่ 20 กีฬาแสควชได้รับความนิยมเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว มีการสร้างสนามในโรงเรียน สโมสร และบ้านส่วนตัว โดยในช่วงแรกยังไม่มีการกำหนดขนาดสนามที่เป็นมาตรฐาน จนกระทั่งมีการขยายตัวไปยังทวีปอเมริกาเหนือ โดยสนามแสควชแห่งแรกในอเมริกาเหนือถูกสร้างขึ้นที่โรงเรียนเซนต์พอล (St. Paul's School) ในเมืองคอนคอร์ด รัฐนิวแฮมป์เชียร์ เมื่อปี ค.ศ. 1884

การจัดตั้งองค์กรเพื่อกำหนดมาตรฐานเกิดขึ้นในปี ค.ศ. 1904 ที่เมืองฟิลาเดลเฟีย รัฐเพนซิลเวเนีย โดยมีการก่อตั้งสมาคมแร็กเกตแสควชแห่งสหรัฐอเมริกา (United States Squash Racquets Association หรือปัจจุบันคือ U.S. Squash) ซึ่งถือเป็นสมาคมแสควชแห่งชาติแห่งแรกของโลก ต่อมาในปี ค.ศ. 1912 ได้มีการประกาศใช้กฎกติกาที่เป็นมาตรฐานโดยการผสมผสานลักษณะของกีฬาเทนนิส แร็กเกต และไฟฟ์ส (Fives)

เกร็ดประวัติศาสตร์ที่น่าสนใจ

หนึ่งในข้อเท็จจริงที่น่าสนใจคือ บนเรือ RMS Titanic ในปี ค.ศ. 1912 มีการติดตั้งสนามแสควชสำหรับผู้โดยสารชั้นหนึ่ง โดยตั้งอยู่ที่ชั้น G-Deck และมีระเบียงสำหรับผู้ชมอยู่ที่ชั้น F-Deck ซึ่งผู้โดยสารสามารถเช่าใช้งานได้เป็นเวลาหนึ่งชั่วโมง

อุปกรณ์ที่ใช้ในการเล่น

ไม้แร็กเกต (Racket)

ไม้แร็กเกตสำหรับแสควชมีข้อกำหนดด้านขนาดดังนี้:

• ความยาวสูงสุด: 686 มิลลิเมตร (27 นิ้ว)
• ความกว้างสูงสุด: 215 มิลลิเมตร (8.5 นิ้ว)
• พื้นที่หน้าไม้สูงสุด: 500 ตารางเซนติเมตร
• น้ำหนัก: น้ำหนักสูงสุดที่อนุญาตคือ 255 กรัม แต่โดยทั่วไปจะอยู่ในช่วง 90 ถึง 150 กรัม

ในปัจจุบัน วัสดุที่ใช้ผลิตเปลี่ยนจากไม้แอช (English Ash) ในสมัยก่อน มาเป็นวัสดุสมัยใหม่ เช่น กราไฟต์ ซึ่งช่วยให้น้ำหนักเบาและมีความแข็งแรงมากขึ้น

ลูกบอล (Ball)

ลูกบอลแสควชทำจากยางคอมพาวด์สองชิ้นนำมาติดกาวจนเป็นทรงกลมกลวง ผิวสัมผัสเป็นแบบด้าน มีเส้นผ่านศูนย์กลางระหว่าง 39.5 ถึง 40.5 มิลลิเมตร และน้ำหนัก 23 ถึง 25 กรัม

ลักษณะเด่นของลูกบอลแสควชคือ ต้องมีการตีวอร์มอัพ (Warm-up) เพื่อให้ลูกบอลร้อนขึ้นก่อนการเล่นจริง เนื่องจากลูกบอลที่เย็นจะไม่มีแรงกระดอน โดยระดับความกระดอนจะถูกระบุด้วยจุดสีบนลูกบอล:

• จุดสีเหลืองคู่ (Double-yellow dot): เป็นมาตรฐานสำหรับการแข่งขันระดับสากล มีแรงกระดอนต่ำที่สุด (ลูก "ตาย" ได้ง่ายในมุมสนาม) ซึ่งเหมาะสำหรับผู้เล่นที่มีทักษะสูง
• จุดสีเหลืองเดี่ยว (Single-yellow dot): สำหรับผู้เล่นระดับกลาง
• จุดสีแดง (Red dot): สำหรับผู้เล่นเริ่มต้น ซึ่งลูกจะกระดอนได้มากกว่า ทำให้เล่นง่ายขึ้น
• จุดสีส้ม (Orange dot): ใช้สำหรับการเล่นในพื้นที่ที่มีระดับความสูงจากระดับน้ำทะเลมาก (High altitude)

รูปแบบการเล่นที่หลากหลาย

แม้ว่ารูปแบบสากลจะเป็นที่นิยมที่สุด แต่ยังมีรูปแบบอื่น ๆ เช่น:

• Hardball Squash: รูปแบบดั้งเดิมที่นิยมในสหรัฐอเมริกา ใช้ลูกบอลที่แข็งกว่าและสนามที่มีขนาดต่างออกไป แต่ปัจจุบันความนิยมลดลงและถูกแทนที่ด้วยรูปแบบสากล
• Doubles Squash: การเล่นประเภทคู่ โดยมีผู้เล่น 4 คนในสนาม
• Squash 57: เดิมเรียกว่า Racketball ซึ่งเป็นการเล่นที่คล้ายกับ Racquetball แต่ใช้สนามแสควช โดยได้รับการปรับชื่อใหม่โดยสหพันธ์แสควชโลก (World Squash Federation)