Stanford White สถาปนิกผู้สร้างสรรค์ยุค American Renaissance

Stanford White (9 พฤศจิกายน 1853 – 25 มิถุนายน 1906) เป็นสถาปนิกชาวอเมริกันและหุ้นส่วนของบริษัทสถาปัตยกรรม McKim, Mead & White ซึ่งเป็นหนึ่งในบริษัทที่นำสไตล์ Beaux-Arts มาใช้ได้อย่างโดดเด่นที่สุดในช่วงเปลี่ยนผ่านสู่ศตวรรษที่ 20 ผลงานของเขามีตั้งแต่คฤหาสน์หรูหราสำหรับมหาเศรษฐี ไปจนถึงอาคารสาธารณะ สถาบัน และศาสนสถานมากมาย โดยหลักการออกแบบของเขาสะท้อนถึงแนวคิด "American Renaissance" หรือการฟื้นฟูศิลปวิทยาการในแบบอเมริกัน

ชีวิตช่วงต้นและการฝึกฝน

Stanford White เกิดที่นครนิวยอร์กในปี 1853 เป็นบุตรของ Richard Grant White นักวิชาการด้านเชกสเปียร์ และ Alexina Black (นามสกุลเดิม Mease) แม้ว่าบิดาของเขาจะไม่มีฐานะร่ำรวย แต่ก็มีสายสัมพันธ์อันดีกับแวดวงศิลปะในนิวยอร์ก เช่น John LaFarge จิตรกรชื่อดัง, Louis Comfort Tiffany ศิลปินกระจกสี และ Frederick Law Olmsted นักออกแบบภูมิทัศน์

White ไม่ได้รับการฝึกฝนด้านสถาปัตยกรรมอย่างเป็นทางการ แต่เขาเรียนรู้ผ่านการปฏิบัติงานจริงในฐานะเด็กฝึกงาน โดยเริ่มทำงานตั้งแต่อายุ 18 ปี ในตำแหน่งผู้ช่วยหลักของ Henry Hobson Richardson สถาปนิกผู้โด่งดังจากสไตล์ "Richardsonian Romanesque" ซึ่งได้รับการยกย่องว่าเป็นสถาปนิกที่ยิ่งใหญ่ที่สุดคนหนึ่งของอเมริกาในยุคนั้น

ในปี 1878 White ได้เดินทางท่องเที่ยวในยุโรปเป็นเวลาหนึ่งปีครึ่งเพื่อศึกษาประวัติศาสตร์และแนวโน้มของสไตล์สถาปัตยกรรม เมื่อเขากลับมายังนิวยอร์กในเดือนกันยายน 1879 เขาได้ร่วมกับ Charles Follen McKim และ William Rutherford Mead ก่อตั้งบริษัท McKim, Mead and White โดยทั้งสามตกลงกันว่าจะให้เครดิตผลงานการออกแบบในนามของบริษัทร่วมกัน ไม่ระบุชื่อสถาปนิกคนใดคนหนึ่ง

ผลงานการออกแบบที่โดดเด่น

โครงการเชิงพาณิชย์และอาคารสาธารณะ

หนึ่งในผลงานที่สร้างชื่อเสียงให้เขามากที่สุดคือ Washington Square Arch ในนครนิวยอร์ก ซึ่งเริ่มต้นจากการเป็นซุ้มประตูชั่วคราวสำหรับงานฉลองครบรอบหนึ่งร้อยปีของวอชิงตัน แต่ได้รับความนิยมอย่างมากจนมีการระดมทุนเพื่อสร้างเป็นซุ้มประตูถาวร

นอกจากนี้ เขายังมีผลงานสำคัญอื่นๆ ในนิวยอร์ก เช่น:

• Madison Square Garden II (สร้างปี 1890)
• New York Herald Building (สร้างปี 1894)
• Villard Houses (สร้างปี 1884)
• Bowery Savings Bank Building (สร้างปี 1894)

ผลงานนอกนครนิวยอร์ก

White ยังได้ออกแบบอาคารสำคัญในหลายรัฐ เช่น:

• The Rotunda ของมหาวิทยาลัยเวอร์จิเนีย (Charlottesville) ซึ่งเขาได้บูรณะขึ้นใหม่ในปี 1889 หลังจากเกิดไฟไหม้
• Boston Public Library ในเมืองบอสตัน รัฐแมสซาชูเซตส์
• Lovely Lane United Methodist Church ในเมืองบอลทิมอร์ รัฐแมริแลนด์
• ช่วยออกแบบ Wardenclyffe Tower ของ Nikola Tesla ซึ่งถือเป็นผลงานชิ้นสุดท้ายของเขา

โศกนาฏกรรมและการเสียชีวิต

ในปี 1906 Stanford White ถูกสังหารระหว่างการแสดงดนตรีที่โรงละครบนดาดฟ้าของ Madison Square Garden โดยผู้ลงมือคือ Harry Kendall Thaw ทายาทมหาเศรษฐีที่มีอาการทางจิต ซึ่งเชื่อว่า White ได้ล่วงละเมิดทางเพศ Evelyn Nesbit ภรรยาของเขาในขณะที่เธอยังเป็นเยาวชน

เหตุการณ์นี้กลายเป็นข่าวอื้อฉาวในสังคมชั้นสูง และการพิจารณาคดีของ Thaw ถูกขนานนามว่า "Trial of the Century" (การพิจารณาคดีแห่งศตวรรษ) ในท้ายที่สุด Thaw ถูกตัดสินว่าไม่มีความผิดเนื่องจากมีอาการทางจิต