กองทุนน้ำมันแห่งรัฐอาเซอร์ไบจาน (SOFAZ) กองทุนความมั่งคั่งแห่งชาติ

กองทุนน้ำมันแห่งรัฐแห่งสาธารณรัฐอาเซอร์ไบจาน (State Oil Fund of the Republic of Azerbaijan) หรือที่รู้จักกันในชื่อย่อว่า SOFAZ เป็นกองทุนความมั่งคั่งแห่งชาติ (Sovereign Wealth Fund) ของประเทศอาเซอร์ไบจาน ซึ่งก่อตั้งขึ้นในเดือนธันวาคม ปี ค.ศ. 1999 เพื่อบริหารจัดการรายได้จากการส่งออกทรัพยากรธรรมชาติของประเทศ

แหล่งรายได้และการลงทุน

รายได้เกือบทั้งหมดของ SOFAZ มาจากการส่งออกน้ำมันและก๊าซธรรมชาติของอาเซอร์ไบจาน โดยกองทุนจะนำเงินเหล่านี้ไปลงทุนในระดับสากลเพื่อสร้างความมั่นคงทางการเงินในระยะยาว ปัจจุบัน SOFAZ ถือครองสินทรัพย์ในกว่า 60 ประเทศทั่วโลก ซึ่งครอบคลุมทั้งหลักทรัพย์จดทะเบียน โครงสร้างพื้นฐาน และโครงการพลังงานหมุนเวียน

ผลประกอบการและรายได้ล่าสุด

ในปี 2022 รายได้จากการขายน้ำมันและก๊าซจากแหล่ง ACG และ Shah Deniz เพิ่มขึ้นถึง 65.4% เป็น 1.13 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ เมื่อเทียบกับปี 2021 และในปี 2024 รายได้จากการขายน้ำมันจากแหล่ง ACG เพียงอย่างเดียวอยู่ที่ 5.725 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐ

ณ วันที่ 30 มิถุนายน 2026 SOFAZ รายงานว่ามีสินทรัพย์ภายใต้การบริหารจัดการ (AUM) อยู่ที่ 7.26 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ ซึ่งเพิ่มขึ้น 16.9% จากต้นปี โดยมีปัจจัยขับเคลื่อนจากผลตอบแทนจากการลงทุน การเคลื่อนไหวของค่าเงิน และการจัดสรรสินทรัพย์

ประวัติและการบริหารจัดการ

SOFAZ ถูกก่อตั้งขึ้นโดยกฤษฎีกาฉบับที่ 240 ของ Heydar Aliyev เมื่อวันที่ 29 ธันวาคม 1999 และได้รับอนุมัติข้อบังคับกองทุนโดยกฤษฎีกาฉบับที่ 434 ในปี 2000

โครงสร้างการบริหาร

• ผู้อำนวยการบริหาร (Executive Director): เป็นผู้รับผิดชอบการบริหารงานรายวัน ซึ่งได้รับการแต่งตั้งและถอดถอนโดยประธานาธิบดี โดยปัจจุบัน (ตั้งแต่ปี 2019) ดำรงตำแหน่งโดย Israfil Mammadov
• คณะกรรมการกำกับดูแล (Supervisory Board): ประกอบด้วยเจ้าหน้าที่ระดับสูง 7 ท่าน รวมถึงนายกรัฐมนตรี รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง และผู้ว่าการธนาคารกลางอาเซอร์ไบจาน ซึ่งได้รับการแต่งตั้งโดยประธานาธิบดี

บริษัทในเครือ

SOFAZ มีบริษัทในเครือทั้งหมด 12 แห่ง โดยกระจายตัวอยู่ในเกาะเจอร์ซีย์ (5 แห่ง), ลักเซมเบิร์ก (4 แห่ง), รัสเซีย, ฝรั่งเศส และญี่ปุ่น อย่างละ 1 แห่ง

การลงทุนที่สำคัญในระดับโลก

SOFAZ ร่วมมือกับผู้จัดการสินทรัพย์ระดับโลก เช่น BlackRock, JP Morgan และ KKR เพื่อเข้าถึงการลงทุนขนาดใหญ่ ตัวอย่างการลงทุนที่โดดเด่น ได้แก่:

• การศึกษา: ลงทุน 100 ล้านดอลลาร์สหรัฐใน GEMS Education ที่ดูไบ (มิถุนายน 2024)
• การเงิน: ถือหุ้น 2.95% ในธนาคาร VTB ของรัสเซีย ตั้งแต่ปี 2013
• โครงสร้างพื้นฐานและคมนาคม: ลงทุนในผู้ให้บริการรถไฟ Italo ของอิตาลี และสนามบินลอนดอนแกตวิก (London Gatwick Airport) ในปี 2025
• พลังงานสะอาด: เข้าซื้อหุ้น 49% ในโรงไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์ 14 แห่งในอิตาลี ซึ่งมีกำลังการผลิตรวม 402 เมกะวัตต์ (กรกฎาคม 2025)

รางวัลและความสำเร็จ

ด้วยการบริหารจัดการที่มีประสิทธิภาพ SOFAZ จึงได้รับรางวัลระดับนานาชาติ ได้แก่:

• รางวัลการบริการสาธารณะของสหประชาชาติ (United Nations Public Service Awards) ปี 2007
• รางวัล EITI (EITI Award) ปี 2009