Streetwise (1984) สารคดีสะท้อนชีวิตเยาวชนไร้บ้านในซีแอตเทิล

Streetwise เป็นภาพยนตร์สารคดีสัญชาติอเมริกันปี 1984 กำกับโดย Martin Bell ซึ่งนำเสนอเรื่องราวชีวิตจริงของเยาวชนไร้บ้านที่ต้องใช้ชีวิตอยู่บนท้องถนนในเมืองซีแอตเทิล รัฐวอชิงตัน ผลงานชิ้นนี้มีจุดเริ่มต้นมาจากบทความ "Streets of the Lost" ในนิตยสาร Life เมื่อเดือนกรกฎาคม 1983 ซึ่งเขียนโดย Cheryl McCall และถ่ายภาพโดย Mary Ellen Mark (ภรรยาของ Bell)

เนื้อหาและตัวละครหลัก

ภาพยนตร์เรื่องนี้ติดตามชีวิตของวัยรุ่นไร้บ้าน 9 คน โดยเน้นไปที่ตัวละครหลักอย่าง Erin Blackwell หรือที่รู้จักในชื่อ "Tiny" เด็กสาววัย 14 ปีที่เข้าสู่เส้นทางการค้าประเวณีเพื่อความอยู่รอด นอกจากนี้ยังมีตัวละครอื่นๆ เช่น Rat ผู้หาเลี้ยงชีพด้วยการคุ้ยถังขยะ, Shellie และ DeWayne ผู้ใช้ชีวิตแบบนักต้มตุ๋น

ประเด็นที่น่าสะเทือนใจที่สุดส่วนหนึ่งในเรื่องคือความสัมพันธ์ระหว่าง Tiny และ Pat แม่ของเธอซึ่งติดสุราเรื้อรัง โดย Pat ดูเหมือนจะไม่ใส่ใจกับการที่ลูกสาวต้องขายตัว โดยมองว่าเป็นเพียง "ช่วงวัยหนึ่ง" (phase) ของชีวิตเท่านั้น

การผลิตและเบื้องหลัง

ตามข้อมูลจากหนังสือ Streetwise (1985) ของ Mary Ellen Mark การเดินทางไปยังซีแอตเทิลมีจุดประสงค์เพื่อเปิดโปงปัญหาคนไร้บ้านในเมืองที่โฆษณาตัวเองว่าเป็น "เมืองที่น่าอยู่ที่สุดในอเมริกา" (America's most liveable city) โดย Martin Bell ได้รับแรงบันดาลใจจากความสัมพันธ์ที่ Mark สร้างขึ้นกับกลุ่มเยาวชนเหล่านี้ และได้รับเงินทุนสนับสนุนการสร้างภาพยนตร์จาก Willie Nelson นักร้องชื่อดัง

การถ่ายทำหลักเกิดขึ้นในช่วงวันแรงงานจนถึงวันฮาโลวีนปี 1983 และมีการถ่ายทำวันสุดท้ายในวันที่ 24 สิงหาคม 1984

การตอบรับและรางวัล

Streetwise ได้รับคะแนนวิจารณ์สูงถึง 92% บนเว็บไซต์ Rotten Tomatoes โดยนักวิจารณ์บางส่วนชื่นชมว่าภาพยนตร์สร้างความรู้สึกเศร้าและโกรธแค้นต่อสังคมในเวลาเดียวกัน ขณะที่บางส่วนมองว่าการนำเสนอชีวิตที่พังทลายของเด็กๆ เป็นสิ่งที่น่าสะเทือนใจจนเกือบจะทนดูไม่ได้

ในด้านความสำเร็จทางรางวัล ภาพยนตร์เรื่องนี้ได้รับการเสนอชื่อเข้าชิง รางวัลออสการ์ (Academy Award) สาขาภาพยนตร์สารคดียอดเยี่ยม (Best Documentary Feature)

ชะตากรรมของบุคคลในสารคดี

ชีวิตหลังการถ่ายทำของเยาวชนในเรื่องมีจุดจบที่แตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง:

• Dewayne Pomeroy: ฆ่าตัวตายในวันที่ 30 กรกฎาคม 1984 หนึ่งวันก่อนวันเกิดอายุครบ 17 ปี
• Lou Ellen "Lulu" Couch: ถูกแทงเสียชีวิตในปี 1985 ขณะพยายามปกป้องเด็กสาวอีกคนจากการถูกทำร้าย
• Patti: เสียชีวิตด้วยโรคเอดส์ (HIV/AIDS) ในปี 1993 ด้วยวัย 27 ปี
• Patrice Pitts: ต่อสู้กับยาเสพติดและถูกยิงเสียชีวิตในปี 2017
• Roberta Joseph Hayes: กลายเป็นเหยื่อรายที่ 47 ของฆาตกรต่อเนื่อง Gary Ridgway (Green River Killer) โดยศพถูกพบในปี 1991
• Erin Blackwell (Tiny): หลังจากสารคดีได้รับเสนอชื่อเข้าชิงออสการ์ ชีวิตของเธอยังคงวนเวียนอยู่กับการค้าประเวณีและยาเสพติด มีลูกถึง 10 คนกับชายหลายคน อย่างไรก็ตาม ในช่วงกลางทศวรรษ 2000 เธอสามารถเลิกยาและสร้างครอบครัวที่มั่นคงได้ ซึ่งปรากฏในสารคดีภาคต่อเรื่อง Tiny: The Life of Erin Blackwell (2016)
• Rick "Rat" และ Frank "Shadow": สามารถเอาตัวรอดและมีชีวิตที่ปกติสุขในเวลาต่อมา

ภาคต่อและอิทธิพลทางวัฒนธรรม

ในปี 2016 มีการออกสารคดีภาคต่อชื่อ Tiny: The Life of Erin Blackwell ซึ่งติดตามชีวิตของ Tiny ตลอดระยะเวลากว่า 30 ปี พร้อมหนังสือภาพที่ตีพิมพ์โดย Aperture Foundation ในปี 2015

นอกจากนี้ คำพูดของตัวละคร Rat เกี่ยวกับความปรารถนาที่จะ "บิน" เพื่อหนีจากโลกที่วุ่นวาย ได้ถูกนำไปใช้เป็นตัวอย่างเสียง (Sample) ในเพลงของศิลปินหลายกลุ่ม เช่น The Avalanches และ Burial