ศาลฎีกาแห่งเปอร์โตริโก

ศาลฎีกาแห่งเปอร์โตริโก (ภาษาสเปน: Tribunal Supremo de Puerto Rico) เป็นศาลสูงสุดของเปอร์โตริโก มีอำนาจหน้าที่ในการตีความและตัดสินประเด็นทางกฎหมายของเปอร์โตริโก โดยมีสถานะเทียบเท่ากับศาลฎีกาของรัฐต่าง ๆ ในสหรัฐอเมริกา และถือเป็นศาลสุดท้าย (Court of last resort) ในระบบตุลาการของเปอร์โตริโก

ตามรัฐธรรมนูญแห่งเปอร์โตริโก มาตรา 5 ได้มอบอำนาจตุลาการให้แก่ศาลฎีกา ซึ่งถือเป็นส่วนหนึ่งของฝ่ายบริหารตุลาการของรัฐบาลเปอร์โตริโก โดยมีที่ทำการตั้งอยู่ที่อาคารศาลฎีกาในเกาะซานฮวน (San Juan Islet) เมืองหลวงซานฮวน

ประวัติการก่อตั้ง

ศาลฎีกาแห่งเปอร์โตริโกก่อตั้งขึ้นหลังสงครามสเปน-อเมริกา เพื่อทำหน้าที่แทน Real Audiencia de Puerto Rico ซึ่งเป็นสถาบันตุลาการที่มีมาตั้งแต่ต้นศตวรรษที่ 19 ในยุคการปกครองของสเปน องค์กรนี้มีห้องพิจารณาคดีเดียวสำหรับคดีอาญาและแพ่ง โดยมีผู้ว่าการรัฐเปอร์โตริโกเป็นประธานโดยตำแหน่งจนถึงปี ค.ศ. 1891

ต่อมาในวันที่ 5 มกราคม ค.ศ. 1891 มีพระราชกฤษฎีกาเปลี่ยนแปลงองค์ประกอบของศาล โดยกำหนดให้มีประธานศาล ประธานห้องพิจารณาคดี อัยการสูงสุด และผู้พิพากษาอีก 4 ท่าน ซึ่งในขณะนั้นมีข้อกำหนดว่าผู้ดำรงตำแหน่งต้องไม่ใช่ชาวเปอร์โตริโกหรือสมรสกับผู้ที่เกิดในเกาะแห่งนี้

การเปลี่ยนผ่านสู่การปกครองของสหรัฐอเมริกา

ภายใต้การยึดครองทางทหารของสหรัฐอเมริกา ระบบกฎหมายถูกกำหนดให้จงรักภักดีต่อสหรัฐฯ โดยในช่วงแรกยังคงโครงสร้างเดิมของสเปนไว้ จนกระทั่งเดือนพฤศจิกายน ค.ศ. 1898 คำว่า "ศาลฎีกาแห่งความยุติธรรม" (Supreme Court of Justice) จึงถูกนำมาใช้แทนที่ Audiencia de Puerto Rico ในเอกสารทางการอย่างเต็มตัว

ในปี ค.ศ. 1899 มีการออกคำสั่งทั่วไป (General Order 114) โดย Geo W. Davis ซึ่งลดจำนวนผู้พิพากษาในศาลฎีกาลง และโอนย้ายผู้พิพากษาบางส่วนไปยังศาลแขวงซานฮวน ต่อมาเมื่อมีการประกาศใช้กฎหมายฟอเรเกอร์ (Foraker Act) ในปี ค.ศ. 1900 ประธานาธิบดีแห่งสหรัฐอเมริกาจึงได้รับมอบหมายให้เป็นผู้แต่งตั้งสมาชิกของศาลฎีกา

โครงสร้างและอำนาจหน้าที่

ศาลฎีกาแห่งเปอร์โตริโกถูกสถาปนาขึ้นอย่างเป็นทางการตามกฎหมายฟอเรเกอร์ในปี ค.ศ. 1900 และได้รับการรับรองในรัฐธรรมนูญแห่งเปอร์โตริโกปี ค.ศ. 1952 โดยเป็นศาลอุทธรณ์เพียงแห่งเดียวที่ถูกกำหนดไว้ในรัฐธรรมนูญ ส่วนศาลอื่น ๆ ทั้งหมดถูกจัดตั้งขึ้นโดยสภานิติบัญญัติแห่งเปอร์โตริโก

เนื่องจากเปอร์โตริโกอยู่ภายใต้อธิปไตยของสหรัฐอเมริกา จึงมีศาลแขวงรัฐบาลกลาง (Federal District Court) ตั้งอยู่ในหมู่เกาะด้วย เพื่อพิจารณาคดีที่เกี่ยวข้องกับกฎหมายของสหรัฐอเมริกา แยกจากศาลฎีกาแห่งเปอร์โตริโกที่พิจารณาคดีตามกฎหมายท้องถิ่น