ทับริซ เมืองหลวงเก่าและศูนย์กลางเศรษฐกิจของอิหร่านตะวันตกเฉียงเหนือ

ทับริซ เป็นเมืองที่มีความสำคัญทางประวัติศาสตร์และเศรษฐกิจอย่างยิ่ง ตั้งอยู่ในเขตทับริซ จังหวัดอาเซอร์ไบจานตะวันออก ทางตะวันตกเฉียงเหนือของประเทศอิหร่าน โดยทำหน้าที่เป็นเมืองหลวงของจังหวัดและเขตดังกล่าว และเป็นเมืองที่มีประชากรมากที่สุดเป็นอันดับ 6 ของประเทศ

ภูมิศาสตร์และประชากร

เมืองทับริซตั้งอยู่ในหุบเขาแม่น้ำกูรู (Quru River valley) ระหว่างเทือกเขาซาฮันด์ (Sahand) และเอนาลี (Eynali) โดยมีความสูงจากระดับน้ำทะเลระหว่าง 1,350 ถึง 1,600 เมตร พื้นที่นี้ลาดเอียงลงสู่ชายฝั่งตะวันออกของทะเลสาบอูร์เมีย (Lake Urmia) ซึ่งอยู่ห่างออกไป 60 กิโลเมตรทางทิศตะวันตก

ประชากรในทับริซส่วนใหญ่เป็นผู้พูดภาษาอาเซอร์ไบจาน (Iranian Azerbaijani) เป็นภาษาแม่ และใช้ภาษาเปอร์เซียเป็นภาษาที่สอง ทำให้เมืองนี้เป็นศูนย์กลางทางวัฒนธรรมและภาษาที่หลากหลาย

เศรษฐกิจและอุตสาหกรรม

ทับริซเป็นศูนย์กลางทางเศรษฐกิจที่ใหญ่ที่สุดในภาคตะวันตกเฉียงเหนือของอิหร่าน โดยเป็นแหล่งรวมอุตสาหกรรมหนัก เช่น การผลิตรถยนต์, เครื่องมือกล, โรงกลั่นน้ำมัน, ปิโตรเคมี, สิ่งทอ และซีเมนต์

นอกจากนี้ เมืองนี้ยังมีชื่อเสียงระดับโลกในด้านงานหัตถกรรม โดยเฉพาะ พรมทอมือทับริซ และเครื่องประดับ ซึ่งทำให้สภาหัตถกรรมโลก (World Crafts Council) ประกาศให้ทับริซเป็น "เมืองแห่งการทอพรมโลก" ในปี 2015

ประวัติศาสตร์และมรดกโลก

ทับริซมีประวัติศาสตร์อันยาวนานและซับซ้อน โดยมีหลักฐานการตั้งถิ่นฐานตั้งแต่ยุคเหล็ก และเคยเป็นเมืองหลวงของราชวงศ์ต่างๆ เช่น ราชวงศ์อิลคานิด (Ilkhanid), ซาฟาวิด (Safavid) และกาจาร์ (Qajar)

ตลาดบาซาร์ทับริซ (Grand Bazaar of Tabriz)

หนึ่งในสถานที่ท่องเที่ยวที่สำคัญที่สุดคือ ตลาดบาซาร์ทับริซ ซึ่งได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกโดย UNESCO เนื่องจากเป็นหนึ่งในตลาดที่ใหญ่ที่สุดและเก่าแก่ที่สุดในโลก และเป็นจุดยุทธศาสตร์สำคัญบนเส้นทางสายไหมในอดีต

ที่มาของชื่อเมือง

มีหลายทฤษฎีเกี่ยวกับที่มาของชื่อ "ทับริซ" บางแหล่งระบุว่ามาจากคำว่า tap-riz ซึ่งหมายถึง "ไหลร้อน" เพื่อสื่อถึงน้ำพุร้อนจำนวนมากในพื้นที่นี้ ขณะที่บางทฤษฎีเชื่อมโยงกับประวัติศาสตร์ของอาร์เมเนียในยุคโบราณ