เตโอฟิล โกติเยร์ กวีและนักวิจารณ์ผู้บุกเบิกศิลปะเพื่อศิลปะ

เตโอฟิล โกติเยร์ (Pierre Jules Théophile Gautier; 30 สิงหาคม ค.ศ. 1811 – 23 ตุลาคม ค.ศ. 1872) เป็นกวี นักเขียนบทละคร นวนิยาย นักหนังสือพิมพ์ รวมถึงนักวิจารณ์ศิลปะและวรรณกรรมชาวฝรั่งเศสที่มีบทบาทสำคัญอย่างยิ่งในศตวรรษที่ 19

แม้ว่าโกติเยร์จะเป็นผู้สนับสนุนลัทธิโรแมนติก (Romanticism) อย่างแรงกล้า แต่งานของเขามีความหลากหลายจนยากที่จะจัดประเภทให้อยู่ในกลุ่มใดกลุ่มหนึ่งเพียงกลุ่มเดียว ผลงานของเขาได้กลายเป็นรากฐานและจุดอ้างอิงให้กับกระแสวรรณกรรมในยุคต่อมา เช่น ลัทธิพาร์นาสเซียน (Parnassianism), ลัทธิสัญลักษณ์นิยม (Symbolism), ลัทธิเสื่อม (Decadence) และลัทธิสมัยใหม่ (Modernism) นอกจากนี้เขายังได้รับความนับถือจากนักเขียนชื่อดังหลายท่าน เช่น บัลซัก, โบดแลร์, โฟลแบร์ และออสการ์ ไวลด์

ประวัติและการศึกษา

โกติเยร์เกิดเมื่อวันที่ 30 สิงหาคม ค.ศ. 1811 ที่เมืองตาร์บ (Tarbes) จังหวัดโอต-ปีเรเน (Hautes-Pyrénées) ทางตะวันตกเฉียงใต้ของฝรั่งเศส บิดาของเขาคือ ฌอง-ปีแยร์ โกติเยร์ ข้าราชการระดับล่างผู้มีความรู้ และมารดาคือ อองตวนเนต-อาเดลไลด์ โกการ์ ครอบครัวของเขาย้ายมาตั้งรกรากที่เขตมารีส์ (Marais) ในกรุงปารีสเมื่อปี ค.ศ. 1814

เขาเริ่มการศึกษาที่วิทยาลัยลุย-เลอ-กรอง (Collège Louis-le-Grand) ซึ่งเป็นสถาบันที่มีชื่อเสียงในปารีส แต่ต้องออกจากโรงเรียนหลังจากผ่านไปเพียงสามเดือนเนื่องจากอาการป่วย ต่อมาเขาเข้าเรียนที่วิทยาลัยชาร์เลอมาญ (Collège Charlemagne) อย่างไรก็ตาม การเรียนรู้ที่สำคัญที่สุด โดยเฉพาะภาษาละติน เขาได้รับคำแนะนำโดยตรงจากบิดาของเขาเอง

ชีวิตในแวดวงวรรณกรรมและอิทธิพล

ในช่วงวัยเรียน โกติเยร์ได้สร้างมิตรภาพที่ยั่งยืนกับ เฌราร์ เดอ เนอร์วาล (Gérard de Nerval) ซึ่งเนอร์วาลเป็นผู้แนะนำให้เขารู้จักกับ วิกตอร์ อูโก (Victor Hugo) นักเขียนบทละครผู้ทรงอิทธิพลในขณะนั้น อูโกได้กลายเป็นแรงบันดาลใจสำคัญในชีวิตการเขียนของโกติเยร์ เหตุการณ์ที่น่าจดจำเหตุการณ์หนึ่งคือในงานเปิดตัวบทละครเรื่อง Hernani ของอูโก โกติเยร์ได้ปรากฏตัวในชุดเสื้อนอกสีแดงแบบโบราณ (red doublet) ซึ่งเป็นการแสดงออกถึงความแปลกแยกและรสนิยมส่วนตัว

หลังการปฏิวัติปี ค.ศ. 1830 ครอบครัวของเขาประสบปัญหาทางการเงินจนต้องย้ายไปอยู่ชานเมืองปารีส โกติเยร์จึงตัดสินใจแยกตัวออกมาพึ่งพาตนเองและพักอาศัยอยู่กับเพื่อนๆ ในเขตดัวเยนเน (Doyenné)

ในช่วงปลายปี ค.ศ. 1830 โกติเยร์เริ่มเข้าร่วมกลุ่ม Le Petit Cénacle (วงศิลปะเล็กๆ) ซึ่งเป็นกลุ่มศิลปินที่รวมตัวกันในสตูดิโอของ เฌออง ดู เซญูร์ (Jehan Du Seigneur) กลุ่มนี้ขึ้นชื่อเรื่องความฟุ่มเฟือยและความแปลกประหลาด โดยมีสมาชิกคนสำคัญ เช่น เฌราร์ เดอ เนอร์วาล, อเล็กซองดร์ ดูมาส์ (ผู้พ่อ) และเปตรุส โบเรล

อาชีพนักเขียนและการเดินทาง

โกติเยร์เริ่มเขียนบทกวีตั้งแต่ปี ค.ศ. 1826 แต่ใช้เวลาส่วนใหญ่ในชีวิตทำงานเป็นผู้เขียนบทความให้กับวารสารต่างๆ โดยเฉพาะหนังสือพิมพ์ La Presse ซึ่งเปิดโอกาสให้เขาได้เดินทางไปยังต่างประเทศและสร้างเครือข่ายกับบุคคลชั้นสูงในสังคมและวงการศิลปะ

เขาเดินทางไปยังหลายประเทศ เช่น สเปน, อิตาลี, รัสเซีย, อียิปต์ และแอลจีเรีย ประสบการณ์เหล่านี้กลายเป็นแรงบันดาลใจในงานเขียนประเภทสารคดีท่องเที่ยวที่ได้รับการยกย่องว่าดีที่สุดเล่มหนึ่งในศตวรรษที่ 19 เช่น Voyage en Espagne (1843), Trésors d’Art de la Russie (1858) และ Voyage en Russie (1867)

บทบาทในศิลปะการแสดงและแนวคิด 'ศิลปะเพื่อศิลปะ'

โกติเยร์มีความหลงใหลในระบำบัลเลต์แบบโรแมนติก และได้เขียนบทระบำบัลเลต์หลายเรื่อง โดยเรื่องที่มีชื่อเสียงที่สุดคือ Giselle ซึ่งนักเต้นบัลเลต์ คาร์ล็อตตา กริซี (Carlotta Grisi) ผู้แสดงนำในครั้งแรกเป็นความรักครั้งยิ่งใหญ่ในชีวิตของเขา

ในด้านการวิจารณ์ศิลปะ โกติเยร์ได้ดำรงตำแหน่งผู้อำนวยการวารสาร Revue de Paris (ค.ศ. 1851–1856) และต่อมาเป็นบรรณาธิการวารสาร L’Artiste ในปี ค.ศ. 1856 ซึ่งเป็นพื้นที่ที่เขาใช้เผยแพร่หลักการ "ศิลปะเพื่อศิลปะ" (L'art pour l'art / Art for art's sake) แนวคิดนี้เสนอว่าศิลปะควรมีคุณค่าในตัวเอง โดยไม่ต้องรับใช้ศีลธรรม การเมือง หรือวัตถุประสงค์ทางสังคมใดๆ