โทมัส ไฮลแลนด์ เอริกเซน นักมานุษยวิทยาผู้ทรงอิทธิพลแห่งนอร์เวย์

เกียร์ โทมัส ไฮลแลนด์ เอริกเซน (Geir Thomas Hylland Eriksen; 6 กุมภาพันธ์ 1962 – 27 พฤศจิกายน 2024) เป็นนักมานุษยวิทยาชาวนอร์เวย์ที่มีชื่อเสียงระดับโลกจากการเขียนงานวิชาการและงานเขียนสำหรับบุคคลทั่วไปในหัวข้อโลกาภิวัตน์, วัฒนธรรม, อัตลักษณ์, ชาติพันธุ์ และชาตินิยม เขาดำรงตำแหน่งศาสตราจารย์ด้านมานุษยวิทยาสังคม ประจำภาควิชามานุษยวิทยาสังคม มหาวิทยาลัยออสโล (University of Oslo)

เอริกเซนได้รับการยอมรับว่าเป็นหนึ่งในนักมานุษยวิทยาที่มีผลงานตีพิมพ์จำนวนมากและถูกนำไปอ้างอิงสูงที่สุดในรุ่นของเขา โดยมีผลงานหนังสือประมาณ 60 เล่ม และบทความทางวิชาการอีกหลายร้อยฉบับ ความสำเร็จที่โดดเด่นของเขาคือการนำมุมมองทางมานุษยวิทยามาถ่ายทอดให้แก่สาธารณชนที่ไม่ใช่นักวิชาการ ทำให้เขากลายเป็นปัญญาชนสาธารณะที่สำคัญในนอร์เวย์ โดยเฉพาะการสนับสนุนความหลากหลายและพหุวัฒนธรรมนิยม

ประวัติและการศึกษา

เอริกเซนเกิดเมื่อวันที่ 6 กุมภาพันธ์ 1962 ในกรุงออสโล เป็นบุตรของ โอเล เอริกเซน นักข่าว และเกิร์ด เอลิซาเบธ ไฮลแลนด์ ครู ในวัยเยาว์เขาได้รับประสบการณ์เกี่ยวกับโลกกว้างผ่านการเดินทางไปยังทวีปแอฟริกากับบิดาซึ่งทำงานให้กับ UNESCO

เขาเข้าศึกษาที่มหาวิทยาลัยออสโลในปี 1981 โดยศึกษาวิชาปรัชญา สังคมวิทยา และมานุษยวิทยาสังคม จบการศึกษาระดับปริญญาตรี (cand. mag.) ในปี 1984 และศึกษาต่อในระดับบัณฑิตศึกษาด้านมานุษยวิทยาสังคมที่มหาวิทยาลัยเดิม

ในช่วงปี 1982 ถึง 1988 เอริกเซนมีความสนใจในด้านการเมืองและสังคม โดยเป็นหนึ่งในคณะบรรณาธิการของ Gateavisa ซึ่งเป็นสิ่งพิมพ์วัฒนธรรมทางเลือกแนวอนาธิปไตยในออสโล

งานวิจัยภาคสนามและวิทยานิพนธ์

ความสนใจทางวิชาการของเขาเริ่มชัดเจนในเรื่องของอัตลักษณ์ ชาติพันธุ์ และชาตินิยม โดยเขาได้ลงพื้นที่เก็บข้อมูลภาคสนาม (Fieldwork) ในประเทศมอริเชียสในปี 1986 และในประเทศตรินิแดดในปี 1989 ผลงานวิทยานิพนธ์ปริญญาเอกของเขาในหัวข้อ Ethnicity and Two Nationalisms: Social Classifications and the Power of Ideology in Trinidad and Mauritius นำไปสู่การได้รับปริญญา dr.polit. ในเวลาต่อมา

เส้นทางอาชีพและผลงานทางวิชาการ

เอริกเซนเริ่มทำงานเป็นนักวิจัยที่สถาบันวิจัยสันติภาพออสโล (Peace Research Institute Oslo) ระหว่างปี 1990–1991 ก่อนจะได้รับตำแหน่งรองศาสตราจารย์ (Førsteamanuensis) ที่มหาวิทยาลัยออสโลในปี 1991 และได้รับการเลื่อนตำแหน่งเป็นศาสตราจารย์ในปี 1995

หนังสือที่สร้างชื่อเสียง

• Small Places, Large Issues (ชื่อภาษานอร์เวย์: Små steder, store spørsmål): ตีพิมพ์ครั้งแรกในปี 1993 เป็นหนังสือแนะนำวิชามานุษยวิทยาสังคมที่ได้รับความนิยมอย่างสูง ถูกแปลเป็นภาษาต่างๆ กว่า 30 ภาษา และใช้เป็นตำราเรียนในหลายมหาวิทยาลัยทั่วโลก
• Ethnicity and Nationalism: Anthropological Perspectives: ตีพิมพ์ในปี 1993 เป็นงานเขียนที่ถูกนำไปอ้างอิงมากที่สุดของเขา โดยวิเคราะห์มุมมองทางมานุษยวิทยาต่อเรื่องชาติพันธุ์และชาตินิยม

บทบาททางสังคมและรางวัลเกียรติยศ

นอกเหนือจากงานสอนและวิจัย เอริกเซนยังดำรงตำแหน่งสำคัญในองค์กรวิชาการระดับนานาชาติ เช่น ประธานสมาคมนักมานุษยวิทยาสังคมแห่งยุโรป (European Association of Social Anthropologists) ระหว่างปี 2015–2016 และเป็นบรรณาธิการวารสารวิชาการหลายฉบับ รวมถึง Journal of Peace Research และ Ethnos

เขาได้รับรางวัลและเกียรติยศมากมาย อาทิ:

• ปริญญาดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์จากมหาวิทยาลัยสตอกโฮล์ม (2011), มหาวิทยาลัยโคเปนเฮเกน (2021) และมหาวิทยาลัยชาร์ลส์ในปราก (2021)
• เหรียญทองจากสมาคมมานุษยวิทยาและภูมิศาสตร์แห่งสวีเดน (Swedish Society for Anthropology and Geography) ในปี 2022 ซึ่งเป็นหนึ่งในรางวัลที่มีเกียรติสูงสุดในสาขามานุษยวิทยา
• สมาชิกของราชบัณฑิตยสถานวิทยาศาสตร์และศิลปะแห่งนอร์เวย์ (Norwegian Academy of Science and Letters)