การแข่งขันกีฬาโอลิมปิกฤดูร้อน 2020 ณ กรุงโตเกียว

การแข่งขันกีฬาโอลิมปิกฤดูร้อน 2020 หรือที่รู้จักในชื่อ โตเกียว 2020 (Tokyo 2020) เป็นมหกรรมกีฬาพหุภาคีระดับนานาชาติที่จัดขึ้น ณ กรุงโตเกียว ประเทศญี่ปุ่น โดยมีกำหนดการแข่งขันตั้งแต่วันที่ 23 กรกฎาคม ถึง 8 สิงหาคม พ.ศ. 2564 แม้จะใช้ชื่อปี 2020 เพื่อเหตุผลทางการตลาด แต่การแข่งขันถูกเลื่อนออกไปหนึ่งปีจากกำหนดการเดิมในปี พ.ศ. 2563 เนื่องจากสถานการณ์การแพร่ระบาดของโควิด-19 ซึ่งถือเป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์ของกีฬาโอลิมปิกที่มีการเลื่อนการแข่งขันแทนที่จะเป็นการยกเลิก

การแข่งขันครั้งนี้มีความพิเศษและท้าทายอย่างยิ่ง เนื่องจากจัดขึ้นภายใต้สถานการณ์ฉุกเฉินในเขตโตเกียวและปริมณฑล ส่งผลให้การแข่งขันส่วนใหญ่ต้องดำเนินไปแบบปิด โดยไม่มีผู้ชมทั่วไปเข้าชมในสนาม ซึ่งทำให้โตเกียว 2020 เป็นโอลิมปิกครั้งเดียวในประวัติศาสตร์ที่ไม่มีผู้ชมอย่างเป็นทางการ นอกจากนี้ การเลื่อนการแข่งขันและมาตรการป้องกันโรคยังส่งผลให้ค่าใช้จ่ายในการจัดงานพุ่งสูงขึ้นกว่า 2 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ ทำให้เป็นโอลิมปิกครั้งที่สิ้นเปลืองงบประมาณมากที่สุดเท่าที่เคยมีมา

กระบวนการคัดเลือกเจ้าภาพ

กรุงโตเกียวได้รับเลือกให้เป็นเจ้าภาพการแข่งขันในการประชุมสมัยที่ 125 ของคณะกรรมการโอลิมปิกสากล (IOC) ณ กรุงบัวโนสไอเรส ประเทศอาร์เจนตินา เมื่อวันที่ 7 กันยายน พ.ศ. 2556 โดยต้องแข่งขันกับเมืองผู้สมัครอื่น ๆ ได้แก่ อิสตันบูล และมาดริด ในรอบสุดท้าย โตเกียวได้รับคะแนนเสียง 60 ต่อ 36 คะแนนเหนืออิสตันบูล ทำให้โตเกียวกลายเป็นเมืองแรกในเอเชียที่ได้เป็นเจ้าภาพกีฬาโอลิมปิกฤดูร้อนถึงสองครั้ง (ครั้งแรกคือปี 1964)

การเปลี่ยนแปลงและกีฬาใหม่

ในการแข่งขันครั้งนี้ มีการนำเสนอกีฬาและประเภทการแข่งขันใหม่ ๆ เพื่อให้เข้ากับยุคสมัยและดึงดูดผู้ชมรุ่นใหม่ โดยกีฬาที่ได้รับการบรรจุเข้าแข่งขันเป็นครั้งแรก ได้แก่ สเกตบอร์ด, ปีนหน้าผาจำลอง และเซิร์ฟ ซึ่งทั้งสามชนิดนี้ยังคงอยู่ในโปรแกรมการแข่งขันในครั้งต่อ ๆ มา นอกจากนี้ยังมีการนำกีฬาเบสบอล, ซอฟต์บอล และคาราเต้ กลับมาแข่งขันอีกครั้งตามนโยบายของ IOC ที่อนุญาตให้เมืองเจ้าภาพสามารถเพิ่มกีฬาที่โดดเด่นในท้องถิ่นได้

นอกจากนี้ยังมีการเพิ่มประเภทการแข่งขันใหม่ในกีฬาเดิม เช่น บาสเกตบอล 3x3 และฟรีสไตล์ BMX รวมถึงการนำการแข่งขันจักรยานประเภทแมดิสัน (Madison) กลับมาแข่งขันในประเภทชายและเพิ่มในประเภทหญิง

สรุปผลการแข่งขันและตารางเหรียญ

สหรัฐอเมริกาเป็นประเทศที่ประสบความสำเร็จสูงสุด โดยครองอันดับหนึ่งในตารางเหรียญทั้งในด้านจำนวนเหรียญทอง (39 เหรียญ) และจำนวนเหรียญรวม (113 เหรียญ) ตามมาด้วยจีนซึ่งได้เหรียญทอง 38 เหรียญ และเหรียญรวม 89 เหรียญ

สำหรับเจ้าภาพญี่ปุ่นสร้างประวัติศาสตร์หน้าใหม่ให้กับตนเอง โดยคว้าเหรียญทองได้ถึง 27 เหรียญ และเหรียญรวม 58 เหรียญ ซึ่งเป็นสถิติสูงสุดที่ญี่ปุ่นเคยทำได้ในการแข่งขันโอลิมปิก นอกจากนี้ยังมีประเทศขนาดเล็กที่สร้างชื่อเสียงได้เป็นครั้งแรก เช่น เบอร์มิวดา ฟิลิปปินส์ และกาตาร์ ที่สามารถคว้าเหรียญทองโอลิมปิกครั้งแรกในประวัติศาสตร์ของประเทศได้สำเร็จ

ผลกระทบจากโควิด-19

การแพร่ระบาดของโควิด-19 สร้างความท้าทายอย่างมหาศาลให้กับคณะกรรมการจัดการแข่งขัน (TOCOG) และรัฐบาลญี่ปุ่น โดยเฉพาะความกังวลเรื่องความปลอดภัยของนักกีฬาและผู้เข้าชม การเลื่อนการแข่งขันจากปี 2020 เป็น 2021 ทำให้เกิดความไม่แน่นอนในด้านการเตรียมตัวของนักกีฬาและการบริหารจัดการงบประมาณ นอกจากนี้ การที่ไม่มีผู้ชมในสนามยังส่งผลกระทบต่อรายได้จากการจำหน่ายตั๋วและบรรยากาศการแข่งขันที่ขาดเสียงเชียร์ ซึ่งเป็นสิ่งที่แตกต่างจากโอลิมปิกครั้งอื่น ๆ อย่างสิ้นเชิง