วิธีรักษาเหาในคน แนวทางและทางเลือกในการกำจัดเหาอย่างได้ผล

การรักษาเหาในคนคือการกำจัดปรสิตเหาออกจากเส้นผมของมนุษย์ ซึ่งเป็นปัญหาที่ได้รับการศึกษาและถกเถียงกันมานานหลายศตวรรษ อย่างไรก็ตาม จำนวนผู้ติดเชื้อเหา (Pediculosis) ทั่วโลกกลับเพิ่มสูงขึ้นตั้งแต่ช่วงกลางทศวรรษ 1960 โดยมีผู้ติดเชื้อหลายร้อยล้านคนต่อปี

ในปัจจุบันยังไม่มีผลิตภัณฑ์หรือวิธีการใดที่สามารถรับประกันการกำจัดไข่เหาและตัวเหาที่ฟักตัวแล้วได้ 100% ในการรักษาครั้งเดียว แต่มีวิธีการรักษาหลายรูปแบบที่มีระดับความสำเร็จแตกต่างกันไป ดังนี้:

• การใช้สารเคมี
• ผลิตภัณฑ์ธรรมชาติ
• การใช้หวีเสนียดหรือหวีซี่ถี่
• การโกนผม
• การใช้ลมร้อน
• โลชั่นที่มีส่วนผสมของซิลิโคน

คำแนะนำในการรักษา

ควรเริ่มการรักษาหลังจากได้รับการวินิจฉัยที่ชัดเจนเท่านั้น เนื่องจากยารักษาเหาทุกชนิดมีผลข้างเคียงที่อาจเกิดขึ้นได้ ไข่เหาจะฟักตัวภายใน 6-9 วันหลังจากวางไข่ ดังนั้น คำแนะนำทั่วไปคือให้ใช้ยาฆ่าเหาซ้ำอีกครั้งหลังจากผ่านไป 10 วัน เพื่อกำจัดเหาที่เพิ่งฟักตัวออกมา

ในช่วงระหว่างการรักษาครั้งแรกและครั้งที่สอง (วันที่ 2-9) ผู้ป่วยจะยังมีเหาที่ฟักตัวจากไข่ที่ยาไม่สามารถกำจัดได้ จึงแนะนำให้ทำให้ผมเปียกและใช้หวีซี่ถี่สางผมทุกวันเพื่อกำจัดตัวเหาที่ฟักออกมา หากไม่พบตัวเหาที่มีชีวิตอยู่ การรักษานั้นถือว่าประสบความสำเร็จ แม้ว่าจะยังเห็นไข่เหาติดอยู่ที่เส้นผมก็ตาม หากยังพบตัวเหาที่มีชีวิต ให้เปลี่ยนไปใช้ผลิตภัณฑ์ที่มีตัวยาสำคัญที่แตกต่างกัน โดยหมักทิ้งไว้ 2 ชั่วโมงแล้วล้างออก พร้อมทั้งทำความสะอาดศีรษะและเส้นผมก่อนนอน

ทางเลือกในการรักษา

1. การใช้ยา (Medications)

ยาฆ่าแมลงที่ใช้รักษาเหา ได้แก่ Lindane, Malathion, Carbaryl, Pyrethrum, Piperonyl Butoxide, Permethrin, Phenothrin, Bioallethrin และ Spinosad

อย่างไรก็ตาม ยาฆ่าเหาหลายชนิดในตลาดอาจไม่มีประสิทธิภาพเต็มที่ หรือไม่ได้ผลเมื่อใช้ตามคำแนะนำ เนื่องจากเหามีการพัฒนาการดื้อยาอย่างรวดเร็ว มีรายงานการดื้อยา Lindane, Malathion, Phenothrin และ Permethrin ในหลายพื้นที่

จากการทบทวนอย่างเป็นระบบและวิเคราะห์อภิมานในปี 2021 พบว่าความถี่ของการดื้อยา Pyrethroid ทั่วโลกอยู่ที่ 77% และในบางประเทศ เช่น ออสเตรเลีย อังกฤษ อิสราเอล และตุรกี พบการดื้อยาถึง 100% ซึ่งเป็นสาเหตุหนึ่งที่ทำให้การระบาดของเหาเพิ่มสูงขึ้น

นอกจากนี้ ยา Ivermectin แบบรับประทานได้รับการรับรองจาก FDA ของสหรัฐอเมริกาว่าสามารถลดระดับการติดเชื้อเหาได้ รวมถึงยาใช้ภายนอก เช่น Abametapir และโลชั่น Ivermectin

2. การใช้ลมร้อน (Heated Air)

การใช้ไดร์เป่าผมตามบ้านทั่วไปสามารถกำจัดไข่เหาได้ถึง 96.7% หากใช้เทคนิคที่ถูกต้อง โดยต้องใช้ซ้ำทุก 1-7 วัน จนกว่าวงจรชีวิตของเหาจะสิ้นสุดลง (ประมาณ 4 สัปดาห์)

3. การใช้หวี (Combing)

การใช้หวีซี่ถี่พิเศษเพื่อสางเอาตัวเหาและไข่ออกมา แนะนำให้สางผมวันละ 1 ชั่วโมง ถึง 1 ชั่วโมงครึ่ง (ขึ้นอยู่กับความยาวและประเภทของเส้นผม) ทุกวันหรือวันเว้นวัน เป็นเวลา 14 วัน การทำให้ผมเปียกด้วยน้ำและแชมพูหรือครีมนวดผมจะช่วยให้การสางผมทำได้ง่ายขึ้น

นอกจากนี้ยังมีหวีไฟฟ้าที่ใช้ประจุไฟฟ้าขนาดเล็กในการฆ่าเหา โดยใช้บนผมแห้งเพื่อให้ตัวเหาได้รับกระแสไฟฟ้าเมื่อสัมผัสกับซี่หวี

4. วิธีการอื่นๆ (Procedures)

การโกนศีรษะหรือการตัดผมให้สั้นมากสามารถใช้เพื่อควบคุมการติดเชื้อเหาได้ ซึ่งมักถูกมองว่าเป็นมาตรการป้องกันการติดเชื้อ และช่วยกำจัดเหาได้อย่างเด็ดขาดหากทำต่อเนื่องตลอดวงจรการสืบพันธุ์ของปรสิต

การติดเชื้อเหาไม่ใช่โรคร้ายแรง และอาการทางการแพทย์มักจะน้อยมาก ดังนั้น ผู้ให้บริการด้านสุขภาพและผู้ปกครองควรระมัดระวังไม่ให้เด็กเกิดความเครียดหรือปัญหาทางอารมณ์ในระหว่างการตรวจและรักษา