ยูลิมอเรลิน ยาเลียนแบบเกรลินเพื่อกระตุ้นการเคลื่อนไหวของทางเดินอาหาร

ยูลิมอเรลิน (Ulimorelin) หรือที่รู้จักในชื่อรหัสพัฒนา TZP-101 เป็นยาที่มีโครงสร้างเป็นเปปไทด์แบบวง (Modified cyclic peptide) โดยออกฤทธิ์เป็นตัวกระตุ้นแบบเลือกสรร (Selective agonist) ของตัวรับเกรลินหรือตัวรับฮอร์โมนกระตุ้นการหลั่งโกรทฮอร์โมน (Growth hormone secretagogue receptor หรือ GHSR-1a)

กลไกการออกฤทธิ์และผลต่อฮอร์โมน

ยูลิมอเรลินทำงานโดยการเลียนแบบการทำงานของเกรลิน (Ghrelin) ซึ่งเป็นฮอร์โมนที่เกี่ยวข้องกับความหิวและการหลั่งโกรทฮอร์โมน อย่างไรก็ตาม ยูลิมอเรลินมีคุณสมบัติที่แตกต่างจากยาในกลุ่มเดียวกันบางชนิด โดยพบว่าแทบไม่มีผลต่อการหลั่งโกรทฮอร์โมน (GH) ในหนูทดลอง แต่ในมนุษย์ ยูลิมอเรลินสามารถกระตุ้นการหลั่งโกรทฮอร์โมนและส่งผลให้ระดับปัจจัยการเจริญเติบโตคล้ายอินซูลิน-1 (Insulin-like growth factor 1 หรือ IGF-1) เพิ่มสูงขึ้น ซึ่งเป็นลักษณะที่คล้ายคลึงกับผลของเกรลินธรรมชาติ

การประยุกต์ใช้ทางการแพทย์และการทดลองทางคลินิก

เป้าหมายหลักในการวิจัยยูลิมอเรลินคือการเพิ่มประสิทธิภาพการเคลื่อนไหวของระบบทางเดินอาหาร (Gastrointestinal motility) โดยมุ่งเน้นไปที่สภาวะดังต่อไปนี้:

• โรคกระเพาะอาหารบีบตัวช้า (Gastroparesis): เพื่อช่วยให้กระเพาะอาหารเคลื่อนย้ายอาหารไปยังลำไส้เล็กได้เร็วขึ้น
• ภาวะลำไส้หยุดทำงานหลังผ่าตัด (Post-operative ileus): เพื่อช่วยฟื้นฟูการทำงานของลำไส้หลังจากได้รับการผ่าตัดทางเดินอาหาร ซึ่งมักเกิดปัญหาท้องผูกรุนแรงจากการใช้ยาแก้ปวดกลุ่มโอปิออยด์ (Opioid analgesics) ในช่วงหลังผ่าตัด

แม้ว่าผลการทดลองในหนูจะแสดงให้เห็นว่ายูลิมอเรลินสามารถเพิ่มการเคลื่อนไหวของทางเดินอาหารทั้งส่วนบนและส่วนล่าง และมีผลลัพธ์ที่น่าพึงพอใจในช่วงเริ่มต้นของการทดลองในมนุษย์ แต่ในท้ายที่สุด ยาชนิดนี้กลับล้มเหลวในการทดสอบทางคลินิกขั้นสุดท้าย (Pivotal clinical trials) สำหรับการรักษาภาวะลำไส้หยุดทำงานหลังผ่าตัด

ผลข้างเคียงและผลต่อระบบหลอดเลือด

ผลข้างเคียงที่พบบ่อยของยาในกลุ่มเกรลินคือการลดความดันโลหิต ในการศึกษาในหลอดทดลอง (In vitro) กับหลอดเลือดของหนู พบว่ายูลิมอเรลินมีฤทธิ์ยับยั้งการหดตัวของหลอดเลือดที่ถูกกระตุ้นโดยตัวกระตุ้น $\alpha_1$-adrenoceptors เช่น phenylephrine และ methoxamine และในความเข้มข้นสูงอาจเพิ่มความตึงของหลอดเลือดได้ อย่างไรก็ตาม จากการทดลองทางคลินิกในมนุษย์ ไม่พบผลกระทบที่มีนัยสำคัญต่อความดันโลหิต