ตำแหน่งอธิการบดีและนายกสภามหาวิทยาลัย
สรุปใจความสำคัญ
- ในระบบเครือจักรภพ Chancellor มักเป็นประมุขเชิงพิธีการ ขณะที่ Vice-Chancellor เป็นผู้บริหารสูงสุด
- ในสหรัฐอเมริกา President มักเป็นผู้นำสูงสุดของมหาวิทยาลัย แต่ Chancellor อาจเป็นผู้บริหารระดับวิทยาเขต
- ในออสเตรเลียและนิวซีแลนด์ Chancellor ทำหน้าที่เป็นประธานบอร์ดบริหารมหาวิทยาลัย
ในบริบทของการศึกษาระดับอุดมศึกษา Chancellor (ซึ่งอาจแปลเป็นภาษาไทยได้ว่า นายกสภามหาวิทยาลัย หรือ อธิการบดี ขึ้นอยู่กับระบบของแต่ละประเทศ) คือผู้นำของวิทยาลัยหรือมหาวิทยาลัย โดยมักจะดำรงตำแหน่งเป็นประมุขในเชิงพิธีการ หรือเป็นผู้บริหารสูงสุดของมหาวิทยาลัย หรือของวิทยาเขตหนึ่งภายในระบบมหาวิทยาลัยขนาดใหญ่
ความแตกต่างตามระบบการศึกษาทั่วโลก
บทบาทของตำแหน่ง Chancellor มีความแตกต่างกันอย่างมากตามภูมิภาคและระบบกฎหมายของแต่ละประเทศ ดังนี้
ประเทศในเครือจักรภพและอดีตเครือจักรภพ
ในประเทศส่วนใหญ่ที่เคยเป็นส่วนหนึ่งของเครือจักรภพ ตำแหน่ง Chancellor มักจะเป็น ประมุขเชิงพิธีการ ที่ไม่ได้พำนักประจำในมหาวิทยาลัย โดยมีหน้าที่หลักคือการเป็นตัวแทนของสถาบันในงานสำคัญ เช่น พิธีประสาทปริญญาบัตร
- Vice-Chancellor: ในระบบนี้ ผู้บริหารสูงสุดที่ดูแลการดำเนินงานรายวันของมหาวิทยาลัยคือ Vice-Chancellor ซึ่งในบางสถาบันอาจใช้ชื่อตำแหน่งควบคู่กับคำว่า "President" (เช่น President and Vice-Chancellor)
- Pro-Chancellor: หาก Chancellor ไม่ได้ทำหน้าที่ประธานคณะกรรมการบริหารมหาวิทยาลัย หน้าที่นี้จะตกเป็นของ Pro-Chancellor
สหรัฐอเมริกา
ในสหรัฐอเมริกา โครงสร้างการบริหารจะแตกต่างออกไป โดยทั่วไปผู้นำสูงสุดของมหาวิทยาลัยจะถูกเรียกว่า University President อย่างไรก็ตาม ในระบบมหาวิทยาลัยที่มีหลายวิทยาเขต (Multi-campus system) ตำแหน่ง Chancellor อาจถูกนำมาใช้ในสองลักษณะ:
- เป็นผู้บริหารสูงสุดของวิทยาเขตเฉพาะแห่ง ซึ่งรายงานตรงต่อ President ของระบบมหาวิทยาลัยทั้งหมด
- ในบางกรณี อาจมีการสลับชื่อตำแหน่งกัน โดยให้ Chancellor เป็นผู้นำสูงสุดของระบบ และ President เป็นผู้บริหารวิทยาเขต ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับข้อกำหนดของแต่ละสถาบัน
ออสเตรเลียและนิวซีแลนด์
ในสองประเทศนี้ Chancellor ทำหน้าที่เป็นประธานของคณะกรรมการบริหารมหาวิทยาลัย ซึ่งนอกจากจะมีหน้าที่เชิงพิธีการแล้ว ยังมีส่วนร่วมในการกำกับดูแลนโยบาย (Governance) แต่จะไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับการบริหารจัดการรายวัน (Active Management) โดยมี Vice-Chancellor ทำหน้าที่เป็นผู้บริหารสูงสุด (Chief Executive)
ยุโรปและประเทศอื่นๆ
- ฟินแลนด์: ตำแหน่ง Chancellor (Kansleri) มีบทบาทในการส่งเสริมวิทยาศาสตร์และรักษาผลประโยชน์ของมหาวิทยาลัย แม้ว่า Rector จะเป็นผู้บริหารจัดการจริง แต่ Chancellor ยังมีอำนาจบางประการ เช่น การแต่งตั้งศาสตราจารย์
- ฝรั่งเศส: ตำแหน่ง Chancellor (Chancelier) เป็นหนึ่งในชื่อเรียกของ Rector ซึ่งเป็นข้าราชการระดับสูงของกระทรวงศึกษาธิการ ทำหน้าที่ดูแลเขตการศึกษาในภูมิภาค และเป็นผู้มอบปริญญาบัตร
- บังกลาเทศ: ตำแหน่ง Chancellor เป็นตำแหน่งเชิงสัญลักษณ์ ซึ่งตามกฎหมายมหาวิทยาลัยเอกชนปี 1992 จะดำรงตำแหน่งโดยประธานาธิบดีของประเทศ
คำถามที่พบบ่อย
Chancellor กับ Vice-Chancellor ต่างกันอย่างไร?
ในระบบเครือจักรภพ Chancellor คือประมุขเชิงพิธีการ (Ceremonial Head) ส่วน Vice-Chancellor คือผู้บริหารสูงสุดที่ดูแลการดำเนินงานจริงของมหาวิทยาลัย (Chief Executive)
ในสหรัฐอเมริกา ใครคือผู้บริหารสูงสุดของมหาวิทยาลัย?
โดยทั่วไปคือ University President แต่ในระบบที่มีหลายวิทยาเขต ตำแหน่ง Chancellor อาจถูกใช้สำหรับผู้บริหารระดับวิทยาเขต
ตำแหน่ง Chancellor ในฝรั่งเศสมีหน้าที่อะไร?
เป็นตำแหน่งหนึ่งของ Rector ซึ่งเป็นข้าราชการกระทรวงศึกษาธิการ ทำหน้าที่ดูแลความถูกต้องทางกฎหมายของการดำเนินงานในมหาวิทยาลัยและมอบปริญญาบัตร


