ระบบมหาวิทยาลัยลียง ศูนย์กลางการศึกษาระดับอุดมศึกษาของฝรั่งเศส

ระบบมหาวิทยาลัยลียง (ฝรั่งเศส: Université de Lyon หรือ UdL) เป็นระบบเครือข่ายมหาวิทยาลัย (ComUE) ที่ตั้งอยู่ในเมืองลียง ประเทศฝรั่งเศส ทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางในการประสานงานและส่งเสริมความร่วมมือระหว่างสถาบันการศึกษาระดับอุดมศึกษาและหน่วยงานวิจัยในภูมิภาค โดยปัจจุบันประกอบด้วยสมาชิกหลัก 12 แห่ง และสถาบันสมทบอีก 9 แห่ง

โครงสร้างและสถาบันหลัก

ระบบมหาวิทยาลัยลียงถือเป็นศูนย์กลางการศึกษาระดับอุดมศึกษาที่ใหญ่ที่สุดเป็นอันดับ 3 ของฝรั่งเศส รองจากปารีสและตูลูส โดยมีนักศึกษารวมกว่า 129,000 คน บุคลากรทางการศึกษาและนักวิจัย 11,500 คน และห้องปฏิบัติการทั้งภาครัฐและเอกชนถึง 510 แห่ง

สถาบันหลักที่เป็นแกนกลางของระบบนี้ประกอบด้วยมหาวิทยาลัย 3 แห่ง ซึ่งมีความเชี่ยวชาญแตกต่างกันดังนี้:

• มหาวิทยาลัยโคลด แบร์นาร์ ลียง 1 (Claude Bernard University Lyon 1): เน้นด้านวิทยาศาสตร์สุขภาพและวิทยาศาสตร์บริสุทธิ์ มีนักศึกษาประมาณ 47,000 คน
• มหาวิทยาลัยลูมิแยร์ ลียง 2 (Lumière University Lyon 2): เน้นด้านสังคมศาสตร์และศิลปศาสตร์ มีนักศึกษาประมาณ 30,000 คน
• มหาวิทยาลัยฌอง มูแลง ลียง 3 (Jean Moulin University Lyon 3): เน้นด้านนิติศาสตร์ บริหารธุรกิจ ภาษาศาสตร์ และมนุษยศาสตร์ มีนักศึกษาประมาณ 20,000 คน

นอกจากนี้ ระบบยังรวมถึงสถาบันชั้นนำอื่นๆ เช่น มหาวิทยาลัยฌอง มอนเนต์ แห่งแซงต์-เอเตียน (Jean Monnet University of Saint-Étienne), École Centrale de Lyon, École Normale Supérieure de Lyon, และ Institut d'Etudes Politiques de Lyon รวมถึงมีความร่วมมืออย่างใกล้ชิดกับศูนย์วิจัยวิทยาศาสตร์แห่งชาติ (CNRS) ของฝรั่งเศส

ประวัติความเป็นมา

ยุคเริ่มต้นและการก่อตั้ง

เมืองลียงมีประวัติศาสตร์เป็นเมืองพาณิชย์และอุตสาหกรรมที่สำคัญเนื่องจากตั้งอยู่จุดบรรจบของแม่น้ำโซน (Saône) และแม่น้ำโรน (Rhône) ในยุคแรกการศึกษาระดับสูงในลียงพัฒนาช้ากว่าเมืองอื่นเนื่องจากความกังวลว่าการศึกษาจะดึงดูดเยาวชนให้ออกห่างจากการค้าและอุตสาหกรรม

สถาบันการศึกษาระดับสูงแห่งแรกในยุคสมัยใหม่คือ Collège Confrérie de la Trinité ก่อตั้งในปี 1519 โดยกลุ่ม Brotherhood of the Trinity และต่อมาถูกโอนให้เทศบาลเมืองลียงดูแลในปี 1527 สถาบันนี้มีความสำคัญในฐานะศูนย์กลางมนุษยนิยมในยุคเรเนซองส์และเป็นสถาบันแรกๆ ที่เปิดรับทั้งนักศึกษาชายและหญิง

การเปลี่ยนแปลงสู่ระบบมหาวิทยาลัยสมัยใหม่

หลังจากการปฏิวัติฝรั่งเศสและการจัดตั้งมหาวิทยาลัยแห่งฝรั่งเศสโดยนโปเลียนที่ 1 ในปี 1806 ลียงเริ่มมีการจัดตั้งคณะวิชาต่างๆ ในช่วงราชวงศ์กรกฎาคม (July Monarchy) ได้แก่ คณะวิทยาศาสตร์ (1833), คณะอักษรศาสตร์ (1838), คณะเทววิทยา (1839), คณะนิติศาสตร์ (1875) และคณะแพทยศาสตร์และเภสัชศาสตร์ (1877)

ในปี 1896 สถาบันเหล่านี้ได้รวมตัวกันเป็นมหาวิทยาลัยลียง อย่างไรก็ตาม ตามกฎหมาย Edgar Faure ในเวลาต่อมา มหาวิทยาลัยได้ถูกแบ่งออกเป็น 3 มหาวิทยาลัยแยกจากกัน เพื่อเพิ่มความคล่องตัวในการบริหารจัดการ จนกระทั่งในปี 1995 และ 2007 ได้มีการจัดตั้งระบบเครือข่ายมหาวิทยาลัย (University System) ขึ้นมาใหม่ เพื่อให้สถาบันที่มีอิสระในการบริหารจัดการสามารถใช้ทรัพยากรร่วมกันและส่งเสริมการวิจัยในระดับสากลได้

บทบาทด้านการวิจัยและวิชาการ

ระบบมหาวิทยาลัยลียงไม่เพียงแต่เป็นศูนย์กลางการสอน แต่ยังเป็นแหล่งวิจัยที่สำคัญ โดยเฉพาะในด้านอียิปต์วิทยา (Egyptology) ซึ่งมีการก่อตั้งสถาบันอียิปต์วิทยาในปี 1879 และต่อมาได้พัฒนาเป็นสถาบัน Victor Loret ในปี 1975