Ustad Rais Khan ปรมาจารย์ด้านซีตาร์ของปากีสถาน

Ustad Rais Khan (25 พฤศจิกายน 1939 – 6 พฤษภาคม 2017) เป็นนักดนตรีผู้เล่นซีตาร์ (Sitar) ชาวปากีสถาน ผู้ซึ่งได้รับการยกย่องว่าเป็นหนึ่งในผู้เล่นซีตาร์ที่ยิ่งใหญ่ที่สุดตลอดกาลในช่วงที่เขารุ่งเรืองที่สุด เขาอุทิศตนให้กับการแสดงดนตรีจนถึงวาระสุดท้ายของชีวิต โดยย้ายจากอินเดียมายังปากีสถานในปี 1986 และได้รับสัญชาติปากีสถาน

ประวัติส่วนตัวและการฝึกฝน

Rais Khan เกิดเมื่อวันที่ 25 พฤศจิกายน 1939 ที่เมืองอินโดร์ (Indore) รัฐอินโดร์ บริติชอินเดีย ในครอบครัวที่พูดภาษาอูรดู โดยครอบครัวราชปุตของเขาเป็นตระกูลนักดนตรีซีตาร์ที่มีชื่อเสียง เริ่มต้นจาก Ustad Imdad Khan ผู้เล่นซีตาร์คนแรกในอินเดียและปากีสถานที่มีการบันทึกเสียง

เขาเติบโตในบอมเบย์ และเริ่มฝึกฝนดนตรีตั้งแต่อายุยังน้อยด้วยซีตาร์ขนาดเล็กที่ทำจากกะลามะพร้าว ในปี 1986 เขาได้ย้ายมาอยู่ที่ปากีสถาน หลังจากแต่งงานกับนักร้องสาวชาวปากีสถาน Bilqees Khanum ซึ่งเป็นภรรยาคนที่สี่ของเขา

เส้นทางอาชีพและสไตล์การเล่น

Rais Khan สังกัด Mewati gharana (สายตระกูลดนตรีคลาสสิก) ซึ่งเชื่อมโยงกับ Indore gharana และสไตล์การร้องแบบ "beenkar baz gayaki ang" ซึ่งเป็นสไตล์ที่ผสมผสานแนวทางของ rudra veena เข้ากับการร้องเพลง

เขามีความสัมพันธ์ทางเครือญาติกับ Ustad Vilayat Khan ผู้เล่นซีตาร์ชื่อดังชาวอินเดีย ซึ่งเป็นลุงของเขา โดย Rais Khan ได้รับอิทธิพลอย่างมากจากดนตรีของลุง และมักจะร้องเพลงและสาธิตองค์ประกอบของดนตรีผ่านซีตาร์

ความโดดเด่นทางดนตรี

แม้ว่าเขาจะใช้เทคนิค meend และสไตล์ gandhar pancham sitar แต่การทำ alapi, gatkari และ gamaki ของเขามีแนวทาง จังหวะ และเทคนิคที่แตกต่างจากสไตล์ Etawah

เนื่องจากมารดาของเขาเป็นนักร้องและบิดาเป็นผู้เล่น veena (beenkar) เขาจึงสามารถพัฒนาแนวทาง (angs) ที่เป็นเอกลักษณ์ซึ่งเป็นการผสมผสานระหว่าง khyal (สไตล์การร้องเพลงคลาสสิกที่ได้รับความนิยมที่สุด), dhrupad (รูปแบบคลาสสิกที่เก่าแก่และเคร่งครัด) และ thumri (รูปแบบกึ่งคลาสสิกที่มีเนื้อหาเกี่ยวกับความรัก)

ผลงานและการแสดงระดับโลก

Rais Khan ได้แสดงคอนเสิร์ตครั้งแรกที่ Sunderbai Hall ต่อหน้าผู้ว่าราชการรัฐบอมเบย์ในขณะนั้น และในปี 1955 เขาได้รับเลือกให้เป็นตัวแทนอินเดียในเทศกาลเยาวชนนานาชาติที่วอร์ซอ (International Youth Festival) โดยได้เข้าร่วมการประชุมเครื่องสายระดับโลก

ในขณะที่อยู่ในอินเดีย เขาได้ร่วมงานกับนักร้องชื่อดังอย่าง Lata Mangeshkar, Mohammed Rafi และ Asha Bhosle รวมถึงร่วมงานกับผู้ประพันธ์เพลงภาพยนตร์อย่าง Khayyam และ Madan Mohan ซึ่งส่งผลให้เกิดเพลงฮิตมากมาย

นอกจากนี้ เขายังเป็นนักร้องและเป็นผู้เล่นซีตาร์คนแรกที่บันทึกเสียงเพลง "Ghungroo Toot Gaye" สำหรับ BBC London ในปี 1978 ในรูปแบบเครื่องดนตรี

บั้นปลายชีวิตและมรดกทางดนตรี

Rais Khan เสียชีวิตเมื่อวันที่ 6 พฤษภาคม 2017 ในเมืองการาจี หลังจากอาการป่วยเรื้อรัง ในวัย 77 ปี

เขาทิ้งมรดกทางดนตรีไว้ผ่านลูกศิษย์มากมาย รวมถึงลูกชายของเขา Farhan Rais Khan และ Suheil Rais Khan รวมถึงศิลปินท่านอื่น ๆ เช่น Siraj Khan และ Swanand Arole

เขาได้รับการยกย่องว่าเป็นหนึ่งในผู้เล่นซีตาร์ที่มีอิทธิพลที่สุดในยุคหลังการประกาศเอกราชของอนุทวีปอินเดีย

รางวัลและเกียรติยศ

• Pride of Performance: ได้รับรางวัลจากประธานาธิบดีปากีสถานในปี 2005
• Sitara-i-Imtiaz: รางวัลเกียรติยศพลเรือนสูงสุดอันดับสามของปากีสถาน ได้รับในปี 2017