การตรวจสอบความถูกต้องและการทวนสอบ ความแตกต่างและวิธีการใช้งาน

ในการพัฒนาผลิตภัณฑ์ บริการ หรือระบบใดๆ สิ่งสำคัญที่ขาดไม่ได้คือกระบวนการ การทวนสอบ (Verification) และ การตรวจสอบความถูกต้อง (Validation) หรือที่เรียกสั้นๆ ว่า V&V ซึ่งเป็นขั้นตอนอิสระที่ใช้ร่วมกันเพื่อให้แน่ใจว่าสิ่งที่สร้างขึ้นนั้นตรงตามข้อกำหนดทางเทคนิคและตอบโจทย์การใช้งานจริงของผู้ใช้

ความแตกต่างระหว่างการทวนสอบและการตรวจสอบความถูกต้อง

แม้ว่าในทางปฏิบัติคำสองคำนี้มักถูกใช้สลับกัน แต่มาตรฐานสากลอย่าง PMBOK, ISO 9001 และ FDA ได้ให้คำนิยามที่ชัดเจนเพื่อแยกความแตกต่างดังนี้:

1. การทวนสอบ (Verification)

การทวนสอบคือการประเมินว่าผลิตภัณฑ์ บริการ หรือระบบ เป็นไปตามกฎระเบียบ ข้อกำหนด หรือข้อกำหนดทางเทคนิค (Specifications) ที่กำหนดไว้หรือไม่ โดยมักจะเป็นกระบวนการภายในองค์กร

• คำถามหลัก: "เรากำลังสร้างสิ่งนี้ได้อย่างถูกต้องหรือไม่?" (Are we building it right?)
• จุดประสงค์: เพื่อตรวจสอบว่าผลลัพธ์ของการออกแบบตรงกับสิ่งที่ระบุไว้ในเอกสารข้อกำหนด
• วิธีการ: การทดสอบจำลอง, การรีวิวเอกสาร, การวิเคราะห์ผลลัพธ์จากการจำลอง

2. การตรวจสอบความถูกต้อง (Validation)

การตรวจสอบความถูกต้องคือการสร้างความมั่นใจว่าผลิตภัณฑ์ บริการ หรือระบบ ตอบสนองความต้องการของผู้ใช้และผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย ได้อย่างแท้จริง ซึ่งมักเกี่ยวข้องกับการยอมรับจากลูกค้าภายนอก

• คำถามหลัก: "เรากำลังสร้างสิ่งที่ถูกต้องหรือไม่?" (Are we building the right thing?)
• จุดประสงค์: เพื่อยืนยันว่าผลิตภัณฑ์สามารถใช้งานได้จริงในสภาพแวดล้อมการทำงานจริงและบรรลุวัตถุประสงค์ที่ตั้งไว้
• วิธีการ: การทดสอบการยอมรับโดยผู้ใช้ (User Acceptance Testing), การทดสอบในสภาพแวดล้อมจริง

มุมมองจากมาตรฐานสากล

สรุปกระบวนการ V&V

การทวนสอบและการตรวจสอบความถูกต้องมีวัตถุประสงค์ที่แตกต่างกัน แต่สามารถดำเนินการแยกกันหรือผสมผสานกันได้ตามความเหมาะสมขององค์กร สิ่งที่น่าสนใจคือ ผลิตภัณฑ์อาจผ่านการทวนสอบ (Verification) แต่ไม่ผ่านการตรวจสอบความถูกต้อง (Validation) เช่น ระบบทำงานได้ถูกต้องตามคู่มือทุกประการ แต่ผู้ใช้กลับพบว่าระบบนั้นใช้งานยากและไม่ตอบโจทย์การทำงานจริง