เกตโตวอร์ซอ พื้นที่กักกันชาวยิวที่ใหญ่ที่สุดในยุคโฮโลคอสต์
สรุปใจความสำคัญ
- เป็นพื้นที่กักกันชาวยิวที่ใหญ่ที่สุดในยุคโฮโลคอสต์ จัดตั้งขึ้นในเดือนพฤศจิกายน ค.ศ. 1940
- ประชากรสูงสุดถึง 460,000 คน ในพื้นที่เพียง 3.4 ตารางกิโลเมตร
- ชาวยิวอย่างน้อย 254,000 คนถูกส่งไปยังค่ายมรณะเทรบลิงกาในช่วงฤดูร้อนปี ค.ศ. 1942
- สิ้นสุดลงด้วยการลุกขึ้นสู้ของชาวยิวและการทำลายล้างเกตโตโดยนาซีในเดือนพฤษภาคม ค.ศ. 1943
เกตโตวอร์ซอ (ภาษาเยอรมัน: Warschauer Ghetto) คือพื้นที่กักกันชาวยิวที่ใหญ่ที่สุดที่นาซีเยอรมนีจัดตั้งขึ้นในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 และเหตุการณ์โฮโลคอสต์ โดยถูกสถาปนาขึ้นในเดือนพฤศจิกายน ค.ศ. 1940 ภายในเขตปกครอง General Government ของโปแลนด์ที่ถูกยึดครอง
ในช่วงที่ประชากรหนาแน่นที่สุด มีชาวยิวประมาณ 460,000 คนถูกกักขังอยู่ในพื้นที่เพียง 3.4 ตารางกิโลเมตร ส่งผลให้เกิดสภาพความเป็นอยู่ที่เลวร้ายอย่างยิ่ง โดยเฉลี่ยมีผู้อยู่อาศัยถึง 9.2 คนต่อหนึ่งห้อง และต้องเผชิญกับภาวะขาดแคลนอาหารอย่างรุนแรง ชาวยิวจำนวนมากถูกส่งตัวจากเกตโตแห่งนี้ไปยังค่ายกักกันและศูนย์สังหารของนาซี โดยเฉพาะในช่วงฤดูร้อนปี ค.ศ. 1942 ซึ่งมีผู้ถูกส่งไปยังค่ายมรณะเทรบลิงกา (Treblinka) อย่างน้อย 254,000 คน
ภูมิหลังและการเตรียมการ
ก่อนสงครามโลกครั้งที่ 2 ชาวยิวในวอร์ซอส่วนใหญ่ตั้งถิ่นฐานอยู่ในย่านการค้า เช่น มูรานอฟ (Muranów), โพวอนซกิ (Powązki) และสตารา ปรากา (Stara Praga) จากข้อมูลสำมะโนประชากรปี ค.ศ. 1931 พบว่ามีชาวยิวอาศัยอยู่ในวอร์ซอประมาณ 332,938 คน
หลังจากการบุกยึดโปแลนด์ในเดือนกันยายน ค.ศ. 1939 กองทัพนาซีและหน่วยปฏิบัติการพิเศษ (Einsatzgruppen) ได้เข้าควบคุมเมืองวอร์ซอ โดยมีการนำมาตรการกดขี่ชาวยิวมาใช้ทีละขั้นตอน เช่น การบังคับใช้แรงงาน การอายัดบัญชีธนาคาร และการบังคับให้สวมปลอกแขนสีขาวและดาวสีเหลืองเพื่อระบุตัวตน
การจัดตั้งเกตโต
ภายใต้คำสั่งของลุดวิก ฟิชเชอร์ (Ludwig Fischer) ผู้ว่าราชการเขตวอร์ซอ การก่อสร้างกำแพงเกตโตเริ่มต้นขึ้นในวันที่ 1 เมษายน ค.ศ. 1940 โดยมีสภาชาวยิว (Judenrat) เป็นผู้ดูแลการดำเนินงานตามคำสั่งของนาซี
ในวันที่ 16 ตุลาคม ค.ศ. 1940 ฮันส์ แฟรงก์ (Hans Frank) ผู้ว่าการรัฐบาลทั่วไป ได้ประกาศจัดตั้งเกตโตอย่างเป็นทางการ โดยมีการขับไล่ชาวโปแลนด์ที่ไม่ใช่ยิวออกจากพื้นที่ และบังคับให้ชาวยิวจากชานเมืองย้ายเข้ามาอยู่ภายในกำแพง ซึ่งทำให้พื้นที่เพียง 2.4% ของเมืองกลายเป็นที่คุมขังประชากรชาวยิวจำนวนมหาศาล
การกวาดล้างและการทำลายล้าง
ชีวิตภายในเกตโตเต็มไปด้วยความทุกข์ทรมานจากโรคระบาดและความหิวโหย จนกระทั่งในฤดูร้อนปี ค.ศ. 1942 นาซีได้เริ่มปฏิบัติการ Großaktion Warschau เพื่อส่งตัวชาวยิวไปยังค่ายมรณะเทรบลิงกา โดยใช้คำลวงว่าเป็นการ "ย้ายถิ่นฐานไปทางตะวันออก"
การกวาดล้างสิ้นสุดลงด้วยการลุกขึ้นสู้ของชาวยิวในเกตโตวอร์ซอ (Warsaw Ghetto Uprising) ในปี ค.ศ. 1943 ซึ่งแม้จะไม่สามารถเอาชนะกองทัพนาซีได้ แต่เป็นการแสดงออกถึงการต่อต้านอย่างกล้าหาญ ก่อนที่เกตโตจะถูกทำลายราบคาบในเดือนพฤษภาคม ค.ศ. 1943
ยอดผู้เสียชีวิตรวมในเกตโตวอร์ซอประเมินว่ามีอย่างน้อย 300,000 คนที่ถูกสังหารด้วยกระสุนหรือก๊าซพิษ และอีก 92,000 คนเสียชีวิตจากความอดอยากและโรคระบาด
คำถามที่พบบ่อย
เกตโตวอร์ซอถูกจัดตั้งขึ้นเมื่อใดและโดยใคร?
เกตโตวอร์ซอถูกจัดตั้งขึ้นในเดือนพฤศจิกายน ค.ศ. 1940 โดยทางการนาซีเยอรมนี ภายใต้การปกครองของ General Government ในโปแลนด์ที่ถูกยึดครอง
สภาพความเป็นอยู่ภายในเกตโตวอร์ซอเป็นอย่างไร?
สภาพความเป็นอยู่เลวร้ายมาก มีความแออัดอย่างรุนแรง โดยเฉลี่ยมีผู้อยู่อาศัย 9.2 คนต่อห้อง และต้องเผชิญกับภาวะขาดแคลนอาหารและโรคระบาด
Umschlagplatz คืออะไร?
Umschlagplatz คือจุดรวมพลภายในเกตโตวอร์ซอที่ชาวยิวถูกนำตัวมารวมกันก่อนจะถูกส่งขึ้นรถไฟไปยังค่ายมรณะเทรบลิงกา
เหตุการณ์สำคัญที่นำไปสู่การสิ้นสุดของเกตโตวอร์ซอคืออะไร?
การลุกขึ้นสู้ของชาวยิวในเกตโตวอร์ซอ (Warsaw Ghetto Uprising) ในปี ค.ศ. 1943 ซึ่งนำไปสู่การทำลายล้างพื้นที่เกตโตทั้งหมดโดยกองทัพนาซี