XCOR EZ-Rocket เครื่องบินขับเคลื่อนด้วยจรวดต้นแบบสุดล้ำ
สรุปใจความสำคัญ
- เป็นเครื่องบินดัดแปลงจาก Rutan Long-EZ เพื่อทดสอบเครื่องยนต์จรวด XR-4A3
- สร้างสถิติโลกในการทำ Touch-and-go ครั้งแรกของอากาศยานพลังจรวดในปี 2002
- เป็นเครื่องบินลำแรกที่ส่งไปรษณีย์สหรัฐฯ (U.S. Mail) ด้วยระบบขับเคลื่อนด้วยจรวดในปี 2005
XCOR EZ-Rocket คือแพลตฟอร์มทดสอบที่ถูกสร้างขึ้นเพื่อทดสอบระบบขับเคลื่อนด้วยจรวด XR-4A3 โดยตัวเครื่องบินดัดแปลงมาจาก Rutan Long-EZ ซึ่งมีการเปลี่ยนเครื่องยนต์ใบพัดเดิมออก และติดตั้งเครื่องยนต์จรวดแบบใช้เชื้อเพลิงเหลวที่ระบายความร้อนด้วยการไหลเวียน (regeneratively cooled) และใช้ระบบจ่ายเชื้อเพลิงแบบแรงดัน (pressure-fed) พร้อมถังเชื้อเพลิงติดตั้งใต้ท้องเครื่อง

การพัฒนาและประวัติการบิน
เที่ยวบินแรกของ EZ-Rocket เกิดขึ้นเมื่อวันที่ 21 กรกฎาคม 2001 โดยมี Dick Rutan เป็นนักบินทดสอบ ในช่วงแรกเครื่องบินใช้เครื่องยนต์เดี่ยว ก่อนจะพัฒนาเป็นแบบเครื่องยนต์คู่ในเวลาต่อมา
รูปแบบการบินปกติของ EZ-Rocket คือการทะยานขึ้นด้วยพลังจรวด ไต่ระดับความสูงเป็นเวลาประมาณหนึ่งนาที จากนั้นจะดับเครื่องยนต์และร่อนลงจอดแบบ dead stick landing (การลงจอดโดยไม่มีกำลังเครื่องยนต์) ซึ่งพบว่าเครื่องบินลำนี้ร่อนได้ดีกว่า Long-EZ รุ่นมาตรฐาน เนื่องจากไม่มีแรงต้านจากใบพัดด้านหลัง และมีน้ำหนักเบากว่าเพราะไม่มีเครื่องยนต์ลูกสูบ ทำให้มีภาระปีก (wing loading) ต่ำลง

ความสำเร็จและสถิติที่สำคัญ
EZ-Rocket ได้สร้างประวัติศาสตร์และบรรลุเป้าหมายสำคัญหลายประการ ดังนี้:
- 24 มกราคม 2002: การจุดระเบิดเครื่องยนต์กลางอากาศครั้งแรกของเครื่องบินจรวด โดย Mike Melvill
- 24 มิถุนายน 2002: สร้างสถิติโลกในการทำ Touch-and-go ครั้งแรกของอากาศยานพลังจรวด
- 3 ธันวาคม 2005: สร้างสถิติระยะทางแบบจุดต่อจุดสำหรับเครื่องบินพลังจรวดที่ปล่อยจากพื้นดิน โดยบินจาก Mojave ไปยัง California City ระยะทาง 16 กม. ในเวลาไม่ถึง 10 นาที และเป็นการส่งไปรษณีย์สหรัฐฯ (U.S. Mail) ด้วยเครื่องบินจรวดอย่างเป็นทางการครั้งแรก

ข้อมูลทางเทคนิค (Specifications)
| หัวข้อ | รายละเอียด |
|---|---|
| เครื่องยนต์ | XR-4A3 จำนวน 2 เครื่อง (แรงขับ 400 lbf ต่อเครื่อง) |
| เชื้อเพลิง | Isopropyl Alcohol และ Liquid Oxygen (LOX) |
| ความเร็วสูงสุด (Vne) | 200 นอต (370 กม./ชม.) |
| อัตราการไต่ระดับ | 52 เมตร/วินาที (10,000 ฟุต/นาที) |
| เพดานบินสูงสุด | 11,546 ฟุต (3,519 เมตร) |
| ระดับเสียง | 128 เดซิเบล ที่ระยะ 10 เมตร |

มรดกและการต่อยอด
ประสบการณ์จากการพัฒนา EZ-Rocket ถูกนำไปใช้ในการออกแบบเครื่องบินในโครงการอื่น เช่น Mark-I X-Racer ซึ่งเป็นเครื่องบินลำแรกในตระกูล X-Racer ที่ใช้เครื่องยนต์จรวดเดี่ยวและเปลี่ยนมาใช้เชื้อเพลิงเคโรซีนแทนไอโซโพรพิลแอลกอฮอล์
คำถามที่พบบ่อย
XCOR EZ-Rocket ใช้เชื้อเพลิงอะไร?
ใช้เชื้อเพลิงผสมระหว่างไอโซโพรพิลแอลกอฮอล์ (Isopropyl Alcohol) และออกซิเจนเหลว (Liquid Oxygen)
ทำไม EZ-Rocket ถึงร่อนลงจอดได้ดีกว่า Long-EZ รุ่นปกติ?
เพราะไม่มีใบพัดด้านหลังที่สร้างแรงต้าน และมีน้ำหนักเบากว่าเนื่องจากไม่มีเครื่องยนต์ลูกสูบ ทำให้มีภาระปีกต่ำลง
ใครเป็นนักบินทดสอบคนสำคัญของเครื่องบินลำนี้?
Dick Rutan เป็นหนึ่งในนักบินทดสอบหลักที่บินเที่ยวบินแรกและสร้างสถิติระยะทางจุดต่อจุด


