ระบบยิงขีปนาวุธนอกระยะสายตา XM501 (NLOS-LS)

ระบบยิงขีปนาวุธนอกระยะสายตา (Non-Line-of-Sight Launch System หรือ NLOS-LS) หรือที่รู้จักในรหัส XM501 เป็นระบบยิงขีปนาวุธแบบเบ็ดเสร็จในตัวที่พัฒนาโดย NETFIRES LLC ซึ่งเป็นการร่วมทุนระหว่างบริษัท Lockheed Martin และ Raytheon โดยระบบนี้ถูกออกแบบมาเพื่อให้สามารถยิงขีปนาวุธจากตำแหน่งที่ผู้ยิงไม่จำเป็นต้องมองเห็นเป้าหมายโดยตรง (Non-Line-of-Sight) ผ่านการควบคุมระยะไกลและการทำงานร่วมกันเป็นเครือข่าย

หน่วยยิงของระบบนี้เรียกว่า Container Launch Unit (CLU) ซึ่งแต่ละหน่วยสามารถบรรจุขีปนาวุธได้ 15 ลูก พร้อมด้วยระบบสื่อสารเครือข่ายระบุตำแหน่งในตัว โดย CLU หลายหน่วยสามารถเชื่อมต่อกันเพื่อประสานการยิง และขีปนาวุธจะถูกยิงขึ้นในแนวตั้งแบบอัตโนมัติและควบคุมการบินจากระยะไกล ตัวอาวุธมีความสูงประมาณ 2 เมตร

แนวคิดและประเภทของอาวุธ

โครงการ NLOS-LS ได้วางแผนที่จะใช้ขีปนาวุธสองประเภทหลัก เพื่อตอบสนองต่อภารกิจที่แตกต่างกัน:

1. ขีปนาวุธโจมตีแม่นยำสูง (Precision Attack Munition - PAM)

PAM ถูกออกแบบมาเพื่อโจมตีเป้าหมายประเภท ยานพาหนะ, รถหุ้มเกราะ, บังเกอร์ และเป้าหมายฉวยโอกาสอื่น ๆ โดยมีคุณลักษณะทางเทคนิคดังนี้:

• ระบบนำวิถี: ใช้ 3 รูปแบบ ได้แก่ GPS/INS, การนำวิถีด้วยเลเซอร์แบบกึ่งรุก (Semi-active laser homing) และระบบอินฟราเรดสร้างภาพอัตโนมัติ (Autonomous imaging infrared)
• ความสามารถพิเศษ: มีคลังภาพเป้าหมายออนไลน์ในตัว เพื่อให้ขีปนาวุธสามารถระบุประเภทเป้าหมายที่กำลังมุ่งหน้าไปโจมตีได้อย่างถูกต้อง
• หัวรบ: เป็นแบบ Multi-mode ที่มีประสิทธิภาพต่อเป้าหมายหลายประเภท
• ข้อมูลจำเพาะ: น้ำหนัก 53 กิโลกรัม, เส้นผ่านศูนย์กลาง 180 มิลลิเมตร, ความยาว 1,500 มิลลิเมตร, ระยะยิงไกลสุด 40 กิโลเมตร และใช้เครื่องยนต์จรวดแบบปรับแรงดันได้ (Variable thrust rocket motor)

2. ขีปนาวุธโจมตีแบบวนเวียน (Loitering Attack Munition - LAM)

LAM เป็นอาวุธนำวิถีที่ออกแบบมาให้บินไปยังพื้นที่ที่กำหนดและบินวนเวียน (Loiter) เพื่อค้นหาเป้าหมายโดยอัตโนมัติก่อนเข้าโจมตี โดยมีคุณลักษณะดังนี้:

• ระบบขับเคลื่อน: ใช้เครื่องยนต์ไมโครเทอร์โบเจ็ต (Microturbojet)
• ระยะปฏิบัติการ: ระยะยิง 72 กิโลเมตร โดยสามารถบินวนเวียนในพื้นที่เป้าหมายได้นาน 30 นาที
• การเชื่อมต่อ: มีระบบดาต้าลิงก์สำหรับอัปเดตข้อมูลระหว่างบิน การเปลี่ยนเป้าหมาย และการส่งภาพกลับมายังผู้ควบคุม

อย่างไรก็ตาม สัญญาจ้างผลิต LAM กับบริษัท Lockheed Martin Missiles and Fire Control ถูกยกเลิกในภายหลังเนื่องจากปัญหาด้านงบประมาณที่สูงขึ้นและผลการทดสอบที่ไม่น่าพึงพอใจ ทำให้ PAM กลายเป็นอาวุธเพียงชนิดเดียวที่ได้รับการพัฒนาต่อในโครงการนี้

ประวัติการพัฒนาและการยกเลิกโครงการ

การพัฒนา NLOS-LS มีไทม์ไลน์เหตุการณ์สำคัญดังนี้:

• พฤศจิกายน 2002: การบินนำวิถีครั้งแรกของขีปนาวุธ PAM
• ธันวาคม 2005: การทดสอบยานพาหนะส่งกำลัง (BTV) ของขีปนาวุธ LAM ประสบความสำเร็จที่ฐานทัพอากาศ Eglin รัฐฟลอริดา
• เมษายน 2007: การทดสอบยิง PAM จากหน่วย CLU ประสบความสำเร็จที่สนามยิงขีปนาวุธ White Sands
• พฤศจิกายน 2008: การทดสอบยิง PAM จากหน่วย CLU โจมตีรถถัง T-72 ได้สำเร็จ
• กุมภาพันธ์ 2010: การทดสอบโดยผู้ใช้งานพบว่าขีปนาวุธ 4 จาก 6 ลูก ยิงไม่ถูกเป้าหมาย
• เมษายน - พฤษภาคม 2010: กองทัพบกสหรัฐฯ เสนอให้ยกเลิกโครงการและถอดข้อมูลระบบออกจากเว็บไซต์ทางการ
• พฤษภาคม 2010: กระทรวงกลาโหมสหรัฐฯ อนุมัติคำแนะนำของกองทัพบกให้ยกเลิกโครงการ
• มกราคม 2011: รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม Robert Gates ประกาศยุติโครงการอย่างเป็นทางการ

เดิมทีระบบนี้ถูกพัฒนาเพื่อใช้ในโครงการระบบการรบในอนาคต (Future Combat Systems) ของกองทัพบกสหรัฐฯ และต่อมามีการวางแผนจะนำไปใช้กับเรือรบชายฝั่ง (Littoral Combat Ship - LCS) ของกองทัพเรือสหรัฐฯ แต่เนื่องจากปัญหาด้านประสิทธิภาพและการทดสอบที่ล้มเหลว จึงมีการแนะนำให้ใช้ขีปนาวุธ Griffin แทน