เยาโก เมืองแห่งกาแฟและมรดกทางวัฒนธรรมของเปอร์โตริโก

เยาโก (Yauco) เป็นเมืองและเทศบาลตั้งอยู่ทางตอนใต้ของเปอร์โตริโก แม้ว่าย่านใจกลางเมืองจะตั้งอยู่ลึกเข้าไปในแผ่นดิน แต่พื้นที่ของเทศบาลนี้ครอบคลุมไปจนถึงชายฝั่งทางตอนใต้ที่ติดกับทะเลแคริบเบียน ยาโกตั้งอยู่ทางทิศใต้ของเมืองมาริเคน (Maricao), ลาเรส (Lares) และอดจุนตัส (Adjuntas) ทางทิศตะวันออกของซาบานา กรานเด (Sabana Grande) และกวนิกา (Guánica) และทางทิศตะวันตกของกวายานิลลา (Guayanilla)

เทศบาลเยาโกประกอบด้วย 20 บาร์ริโอ (Barrios) และเยาโก ปวยโบล (Yauco Pueblo) ซึ่งเป็นศูนย์กลางการบริหารและย่านใจกลางเมือง โดยเป็นส่วนหนึ่งของเขตสถิติเมืองเยาโก (Yauco Metropolitan Statistical Area) และเขตสถิติรวมปอนเซ-เยาโก-โคอาโม (Ponce-Yauco-Coamo Combined Statistical Area)

นิรุกติศาสตร์และฉายาของเมือง

ชื่อ เยาโก มีที่มาจากแม่น้ำเยาโก ซึ่งคำว่า coayuco ในภาษาไทโน (Taíno) หมายถึง "ไร่มันสำปะหลัง" (ซึ่งเป็นรากศัพท์ของคำว่า yucca หรือมันสำปะหลังในภาษาอังกฤษด้วย)

เมืองนี้มีฉายาที่โดดเด่นหลายชื่อ ได้แก่:

• Pueblo del Café (เมืองแห่งกาแฟ): เนื่องจากมีไร่กาแฟจำนวนมากในพื้นที่
• Pueblo de los Corsos (เมืองแห่งชาวคอร์ซิกา): ตามจำนวนผู้อพยพชาวคอร์ซิกาที่เข้ามาตั้งถิ่นฐานและมีบทบาทสำคัญในอุตสาหกรรมกาแฟ
• La Capital Taína (เมืองหลวงของชาวไทโน): เพื่อระลึกถึงชนพื้นเมืองไทโนที่เคยอาศัยอยู่ในพื้นที่นี้

ประวัติศาสตร์

ยุคชนพื้นเมืองไทโน

ชาวไทโนถือว่าพื้นที่เยาโกเป็นเมืองหลวงของโบริเคน (Boriken) โดยมีการปกครองโดย อกูเอยบานา (Agüeybaná) ซึ่งเป็นคาซิก (Cacique - หัวหน้าเผ่า) ที่ทรงอำนาจที่สุดบนเกาะ โดยหัวหน้าเผ่าคนอื่นๆ ต้องยอมสยบต่อเขา

หลังจากอกูเอยบานาเสียชีวิตในปี ค.ศ. 1510 หลานชายของเขาคือ อกูเอยบานาที่ 2 ได้ขึ้นครองอำนาจ เขาเริ่มสงสัยในสถานะ "เทพเจ้า" ของชาวสเปน จึงวางแผนร่วมกับอูรายโอน (Urayoán) หัวหน้าเผ่าแห่งอานาสโก (Añasco) เพื่อทดสอบโดยการล่อให้ชาวสเปนชื่อ ดิเอโก ซัลเซโด (Diego Salcedo) ลงไปในแม่น้ำและทำให้จมน้ำตาย เมื่อพบว่าซัลเซโดไม่สามารถฟื้นคืนชีพได้ ชาวไทโนจึงตระหนักว่าชาวสเปนไม่ใช่เทพเจ้า และนำไปสู่การก่อกบฏต่อต้านสเปนในปี ค.ศ. 1511 แต่ในที่สุดก็ถูกปราบปรามลง

การก่อตั้งเมืองและการพัฒนา

ในปี ค.ศ. 1755 ผู้ตั้งถิ่นฐานชาวสเปนในภูมิภาคนี้ได้สร้างโบสถ์ขนาดเล็กชื่อ Nuestra Señora del Santísimo Rosario (แม่พระแห่งสายประคำศักดิ์สิทธิ์) และได้ส่งเฟร์นันโด ปาเชโก (Fernando Pacheco) เป็นตัวแทนยื่นคำร้องต่อรัฐบาลสเปนเพื่อขอจัดตั้งเทศบาล เนื่องจากมีการสร้างสถานที่ประกอบพิธีกรรมทางศาสนาซึ่งเป็นหนึ่งในข้อกำหนดหลัก

ในวันที่ 29 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1756 กษัตริย์แห่งสเปนทรงอนุญาตตามคำขอ และเมืองเยาโกจึงถูกก่อตั้งขึ้น โดยเฟร์นันโด ปาเชโก ได้รับแต่งตั้งให้เป็นผู้บัญชาการทหาร (Lieutenant of War) ของเมืองใหม่แห่งนี้

การอพยพของชาวคอร์ซิกาในศตวรรษที่ 19

ในช่วงกลางศตวรรษที่ 19 ถึงต้นศตวรรษที่ 20 มีผู้อพยพจากยุโรปจำนวนมาก เช่น ชาวคอร์ซิกา, อิตาลี, ฝรั่งเศส, โปรตุเกส, ไอร์แลนด์, สกอตแลนด์ และเยอรมนี เดินทางเข้ามายังเปอร์โตริโก เนื่องจากรัฐบาลสเปนเสนอที่ดินฟรีให้แก่ผู้ตั้งถิ่นฐานชาวผิวขาวนับถือคาทอลิกจากยุโรป

ชาวคอร์ซิกาเริ่มอพยพเข้ามาตั้งแต่ปี ค.ศ. 1830 และมีจำนวนสูงสุดในช่วงทศวรรษ 1850 อันเนื่องมาจากความไม่สงบทางการเมืองหลังการปฏิวัติปี 1848 และปัญหาภัยแล้งในบ้านเกิด เนื่องจากภูมิศาสตร์ของเกาะคอร์ซิกามีความคล้ายคลึงกับพื้นที่ทางตะวันตกเฉียงใต้ของเปอร์โตริโก ชาวคอร์ซิกาจึงเลือกตั้งถิ่นฐานในเยาโกเป็นจำนวนมาก

ชาวคอร์ซิกาได้นำความเชี่ยวชาญด้านการเกษตรมาใช้ โดยเฉพาะการปลูกกาแฟ ซึ่งกลายเป็นพืชเศรษฐกิจหลักของเมืองควบคู่กับอ้อยและยาสูบ ความสำเร็จในอุตสาหกรรมกาแฟทำให้เยาโกกลายเป็นศูนย์กลางการผลิตกาแฟที่สำคัญ และสร้างอัตลักษณ์ "เมืองแห่งกาแฟ" ให้กับเมืองนี้จนถึงปัจจุบัน