Zoox นวัตกรรมรถแท็กซี่ไร้คนขับของ Amazon

Zoox เป็นบริษัทเทคโนโลยีสัญชาติอเมริกัน ซึ่งปัจจุบันเป็นบริษัทในเครือของ Amazon โดยมุ่งเน้นการพัฒนาและให้บริการยานพาหนะไร้คนขับในรูปแบบของ "การเคลื่อนที่ในฐานะบริการ" (Mobility as a Service - MaaS) บริษัทมีสำนักงานใหญ่ตั้งอยู่ที่เมืองฟอสเตอร์ซิตี รัฐแคลิฟอร์เนีย และมีศูนย์ปฏิบัติการในพื้นที่อ่าวซานฟรานซิสโกและเมืองซีแอตเทิล โดย Zoox ถูกจัดอยู่ในกลุ่มองค์กร Devices & Services ของ Amazon ร่วมกับหน่วยงานอื่น ๆ เช่น Amazon Lab126, Amazon Alexa และ Amazon Leo

ประวัติและการก่อตั้ง

Zoox ก่อตั้งขึ้นในปี 2014 โดย Tim Kentley-Klay ศิลปินและนักออกแบบชาวออสเตรเลีย และ Jesse Levinson ผู้ซึ่งพัฒนาเทคโนโลยีขับเคลื่อนอัตโนมัติที่มหาวิทยาลัยสแตนฟอร์ด ชื่อของบริษัท "Zoox" มีที่มาจาก Zooxanthellae ซึ่งเป็นสิ่งมีชีวิตทางทะเลที่พึ่งพาพลังงานหมุนเวียนและมีความสัมพันธ์แบบพึ่งพาอาศัยกับสิ่งมีชีวิตรอบข้าง ซึ่งสะท้อนถึงแนวคิดของรถ Robotaxi ที่ใช้พลังงานสะอาดและผสานรวมเข้ากับสภาพแวดล้อมของเมืองได้อย่างลงตัว

ในปี 2019 Aicha Evans อดีต Chief Strategy Officer ของ Intel ได้เข้ามารับตำแหน่งประธานเจ้าหน้าที่บริหาร (CEO) ต่อมาในวันที่ 26 มิถุนายน 2020 Amazon ได้บรรลุข้อตกลงควบรวมกิจการโดยเข้าซื้อ Zoox เป็นบริษัทในเครือทั้งหมดด้วยมูลค่ากว่า 1.2 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ โดย Zoox ยังคงสถานะเป็นนิติบุคคลแยกต่างหากที่มีโครงสร้างการกำกับดูแลของตนเอง แต่ไม่มีคณะกรรมการบริษัทที่เป็นอิสระ และรายงานตรงต่อ Panos Panay รองประธานอาวุโสของ Amazon

เทคโนโลยีและการออกแบบยานพาหนะ

แนวทางของ Zoox แตกต่างจากบริษัทอื่นตรงที่ไม่ได้นำรถยนต์ที่มีอยู่แล้วมาดัดแปลง (Retrofit) แต่เลือกที่จะสร้างยานพาหนะขึ้นมาใหม่ทั้งหมดเพื่อให้เหมาะสมกับการขับเคลื่อนอัตโนมัติโดยเฉพาะ โดยมีคุณลักษณะเด่นดังนี้:

• ความสมมาตร (Symmetrical): ตัวรถถูกออกแบบให้มีความสมมาตรทั้งด้านหน้าและด้านหลัง
• การขับเคลื่อนสองทิศทาง (Bi-directional): สามารถเคลื่อนที่ไปข้างหน้าและถอยหลังได้ด้วยประสิทธิภาพที่เท่ากัน ทำให้ไม่ต้องกลับรถในพื้นที่แคบ
• ระบบไฟฟ้า 100%: ใช้พลังงานจากแบตเตอรี่เพื่อลดการปล่อยมลพิษ

ความคืบหน้าและการดำเนินงาน

Zoox เริ่มต้นการทดสอบด้วยรถ Toyota Highlander ที่นำมาดัดแปลงในช่วงแรก ก่อนจะเปิดตัวยานพาหนะที่สร้างขึ้นเพื่อวัตถุประสงค์เฉพาะ (Purpose-built vehicle) ในเดือนธันวาคม 2020 ซึ่งสามารถทำความเร็วได้สูงสุด 75 ไมล์ต่อชั่วโมง

ในด้านกฎหมายและการรับรอง Zoox ได้รับอนุญาตให้ทดสอบรถไร้คนขับบนถนนสาธารณะในแคลิฟอร์เนียและเนวาดา โดยในปี 2023 กรมขนส่งทางบกของแคลิฟอร์เนีย (DMV) อนุญาตให้ทดสอบโดยมีผู้โดยสารในพื้นที่จำกัดรอบสำนักงานใหญ่ที่ฟอสเตอร์ซิตี และขยายการดำเนินงานไปยังลาสเวกัสในเดือนมิถุนายน 2023

แม้จะมีความก้าวหน้า แต่บริษัทเคยเผชิญกับข้อพิพาททางกฎหมายกับ Tesla ในปี 2019 เกี่ยวกับการขโมยความลับทางการค้า ซึ่งจบลงด้วยการประนีประนอมในเดือนเมษายน 2020 นอกจากนี้ ในปี 2024 ทาง NHTSA ได้ตรวจสอบข้อบกพร่องของยานพาหนะหลังเกิดอุบัติเหตุชนท้ายรถจักรยานยนต์สองครั้ง อย่างไรก็ตาม ในวันที่ 6 สิงหาคม 2025 NHTSA ได้ออกข้อยกเว้นภายใต้โปรแกรม Automated Vehicle Exemption Program ทำให้รถของ Zoox สามารถดำเนินงานบนถนนสาธารณะในสหรัฐฯ ได้อย่างถูกต้องตามกฎหมาย

การเปิดให้บริการเชิงพาณิชย์

Zoox เริ่มเปิดให้บริการ Robotaxi ในลาสเวกัสเมื่อวันที่ 10 กันยายน 2025 โดยในช่วงแรกให้บริการฟรีเพื่อรับส่งผู้โดยสารไปยังจุดหมายที่กำหนดบริเวณ Las Vegas Strip และต่อมาได้ขยายบริการสู่สาธารณะในซานฟรานซิสโกเมื่อวันที่ 18 พฤศจิกายน 2025 ผ่านโปรแกรม "Zoox Explorers"