การเลือกตั้งสมาชิกสภาดูมาของรัสเซีย ปี 1999

การเลือกตั้งสมาชิกสภาดูมา (State Duma) ซึ่งเป็นสภาล่างของสมัชชาแห่งสหพันธรัฐรัสเซีย จัดขึ้นเมื่อวันที่ 19 ธันวาคม ค.ศ. 1999 เพื่อคัดเลือกสมาชิกจำนวน 450 ที่นั่ง การเลือกตั้งครั้งนี้ถือเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญในประวัติศาสตร์การเมืองรัสเซียสมัยใหม่ เนื่องจากเป็นครั้งแรกนับตั้งแต่การล่มสลายของสหภาพโซเวียตที่สภาดูมามีเสียงส่วนใหญ่ที่สนับสนุนการปฏิรูปเศรษฐกิจแบบตลาดเสรี

ผลการเลือกตั้งส่งผลดีต่อประธานาธิบดีบอริส เยลต์ซิน และเป็นการสร้างฐานความนิยมอย่างมั่นคงให้กับนายกรัฐมนตรีวลาดิมีร์ ปูติน ก่อนที่จะมีการเลือกตั้งประธานาธิบดีในปี ค.ศ. 2000 แม้ว่าพรรคคอมมิวนิสต์แห่งสหพันธรัฐรัสเซีย (CPRF) จะยังคงครองที่นั่งได้มากที่สุด แต่พรรค Unity ซึ่งได้รับการสนับสนุนจากปูติน ได้ก้าวขึ้นมาเป็นอันดับสองอย่างใกล้ชิด

บริบทและภูมิหลังทางการเมือง

ในช่วงต้นปี 1999 กลุ่ม Fatherland ซึ่งนำโดยเยฟเกนี พรีมาคอฟ และยูริ ลุซคอฟ มีคะแนนนิยมนำโด่งในผลสำรวจส่วนใหญ่ เนื่องจากพรีมาคอฟได้รับความนิยมอย่างมากจากการดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีในช่วงปี 1998 ถึงต้นปี 1999 ก่อนจะถูกประธานาธิบดีเยลต์ซินปลดจากตำแหน่ง

อย่างไรก็ตาม สถานการณ์เปลี่ยนไปหลังจากวลาดิมีร์ ปูติน ได้รับการแต่งตั้งเป็นนายกรัฐมนตรีในเดือนสิงหาคม 1999 ความนิยมในตัวปูตินพุ่งสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว อันเนื่องมาจากบทบาทของเขาในการตอบโต้สงครามในภูมิภาคคอเคซัสเหนือ และสภาวะเศรษฐกิจที่เริ่มปรับตัวดีขึ้นจากราคาน้ำมันที่สูงขึ้น

ในวันที่ 24 พฤศจิกายน 1999 ปูตินได้ประกาศสนับสนุนพรรค Unity ซึ่งนำโดยเซียร์เกย์ ชอยกู ส่งผลให้พรรค Unity สามารถแซงหน้ากลุ่ม Fatherland ในผลสำรวจช่วงต้นเดือนธันวาคม และขึ้นมาเป็นคู่แข่งสำคัญของพรรคคอมมิวนิสต์ที่กำลังอยู่ในช่วงขาลง

ระบบการเลือกตั้ง

ตามกฎหมายการเลือกตั้งปี 1993 สมาชิกสภาดูมาจำนวน 450 ที่นั่ง ถูกแบ่งออกเป็นสองระบบ:

• ระบบบัญชีรายชื่อ (Proportional Representation): 225 ที่นั่ง จัดสรรตามสัดส่วนคะแนนเสียงที่พรรคการเมืองได้รับทั่วประเทศ
• ระบบแบ่งเขตเลือกตั้ง (Single-member Constituencies): 225 ที่นั่ง เลือกโดยใช้ระบบผู้ชนะได้รับคะแนนสูงสุด (First-past-the-post)

พรรคการเมืองที่จะมีชื่อในบัตรเลือกตั้งต้องจดทะเบียนกับกระทรวงยุติธรรมรัสเซียล่วงหน้าหนึ่งปี และต้องรวบรวมรายชื่อผู้สนับสนุน 200,000 รายชื่อ หรือวางเงินประกันจำนวนกว่าสองล้านรูเบิล โดยมีเกณฑ์ขั้นต่ำ (Threshold) ที่ 5% สำหรับการได้รับจัดสรรที่นั่งในระบบบัญชีรายชื่อ

ผลการเลือกตั้งและนัยสำคัญ

การเลือกตั้งครั้งนี้ส่งผลให้พรรคคอมมิวนิสต์ (CPRF) สูญเสียที่นั่งจำนวนมาก และทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงดุลอำนาจในสภาดูมา โดยกลุ่มการเมืองที่สนับสนุนการปฏิรูปเศรษฐกิจสามารถรวมตัวกันเป็นเสียงส่วนใหญ่ได้เป็นครั้งแรก

ชัยชนะของพรรค Unity ไม่เพียงแต่เป็นการสร้างฐานอำนาจในนิติบัญญัติให้กับปูติน แต่ยังเป็นการส่งสัญญาณว่าประชาชนชาวรัสเซียเริ่มยอมรับแนวทางการบริหารของเขา ซึ่งนำไปสู่การก้าวขึ้นสู่ตำแหน่งประธานาธิบดีในเวลาต่อมา