ประวัติศาสตร์ห้องสมุดวิชาการในเมืองเลอเฟิน

เมืองเลอเฟิน (Leuven) ในประเทศเบลเยียม เป็นศูนย์กลางทางการศึกษาที่สำคัญซึ่งเคยเป็นที่ตั้งของมหาวิทยาลัยสามแห่งที่เกิดขึ้นต่อเนื่องกัน โดยมหาวิทยาลัยแต่ละแห่งต่างมีห้องสมุดวิชาการที่โดดเด่นและมีบทบาทสำคัญในการเก็บรักษาองค์ความรู้ของยุโรป

ห้องสมุดของมหาวิทยาลัยเก่า (The Old University)

มหาวิทยาลัยเลอเฟินแห่งเก่าก่อตั้งขึ้นในปี ค.ศ. 1425 โดยในช่วงแรกมีโครงสร้างแบบวิทยาลัย (Collegiate structure) ซึ่งไม่มีห้องสมุดส่วนกลาง นักศึกษาและอาจารย์จะเข้าถึงต้นฉบับเขียนมือ (Manuscripts) และหนังสือพิมพ์ในยุคแรกผ่านทางวิทยาลัยต่างๆ สำนักงานผู้จัดจำหน่ายหนังสือ หรือห้องสมุดส่วนตัวของศาสตราจารย์

จนกระทั่งในปี ค.ศ. 1627 และ 1637 มหาวิทยาลัยได้รับบริจาคห้องสมุดจาก Laurentius Beyerlinck และศาสตราจารย์ด้านการแพทย์ Jacobus Romanus ตามลำดับ จึงนำไปสู่การจัดตั้งห้องสมุดส่วนกลางขึ้นภายใน University Hall โดยมี Valerius Andreas นักกฎหมายและนักประวัติศาสตร์เป็นผู้บริหารจัดการ

การยึดครองโดยฝรั่งเศส

ในปี ค.ศ. 1797 รัฐบาลฝรั่งเศสได้เข้ายึดต้นฉบับเขียนมือและหนังสือที่มีค่าที่สุดของห้องสมุด และขนย้ายไปยังหอสมุดแห่งชาติฝรั่งเศสในปารีส และบางส่วนไปยัง Central School ในกรุงบรัสเซลส์ ซึ่งต่อมาหนังสือประมาณ 80,000 เล่มได้ตกเป็นของเมืองบรัสเซลส์และหอสมุดแห่งชาติเบลเยียม (Royal Library of Belgium) ในขณะที่เอกสารจดหมายเหตุของมหาวิทยาลัยถูกเก็บรักษาไว้ที่หอจดหมายเหตุแห่งชาติเบลเยียม

นอกจากนี้ ในช่วงความวุ่นวายของสงครามปฏิวัติฝรั่งเศส คาดว่ามีหนังสือและเอกสารสำคัญจำนวนมากถูกนำออกจากคอลเลกชัน โดยพบว่าห้องสมุดหลายแห่งในยุโรปมีหนังสือและต้นฉบับที่มาจากมหาวิทยาลัยเลอเฟิน เช่น กฎบัตรการก่อตั้งปี 1425 ซึ่งถูกพบที่เซมินารีแห่ง 's-Hertogenbosch ในปี 1909 และหลักสูตรกฎหมายของ Henricus de Piro ที่ถูกพบในหอสมุดแห่งชาติ Széchényi ในบูดาเปสต์ในช่วงปลายศตวรรษที่ 20

ห้องสมุดของมหาวิทยาลัยรัฐ (The State University)

มหาวิทยาลัยรัฐแห่งเลอเฟิน (State University of Leuven) ก่อตั้งขึ้นในปี ค.ศ. 1817 และได้จัดตั้งห้องสมุดของตนเองขึ้น โดยมี Karl Bernhardi ดำรงตำแหน่งบรรณารักษ์ในปี 1826 และตามด้วย P. Namur

รากฐานของคอลเลกชันหนังสือเริ่มต้นจากหนังสือของห้องสมุดเทศบาลเมืองเลอเฟินที่มอบให้แก่มหาวิทยาลัยในปี 1817 นอกจากนี้ รัฐบาลเนเธอร์แลนด์ยังได้สนับสนุนเงินจำนวน 20,000 กิลเดอร์ เพื่อใช้ในการจัดซื้อหนังสือเพิ่มเติมเพื่อเสริมสร้างกองทุนหนังสือของมหาวิทยาลัย

ห้องสมุดของมหาวิทยาลัยคาทอลิก (The Catholic University)

ห้องสมุดแห่งนี้เริ่มต้นที่เมืองเมเคเลน (Mechelen) ในปี ค.ศ. 1834 พร้อมกับการก่อตั้งมหาวิทยาลัยคาทอลิกแห่งเบลเยียม ต่อมาในปี 1835 มหาวิทยาลัยได้ย้ายมายังเมืองเลอเฟินและเช่าพื้นที่ใน University Hall เพื่อใช้เป็นที่ตั้งของห้องสมุดจนถึงปี 1914

การถูกทำลายในสงครามโลกครั้งที่ 1

ในช่วงเริ่มต้นของสงครามโลกครั้งที่ 1 ทหารเยอรมันได้เผาทำลายห้องสมุดแห่งนี้ ส่งผลให้หนังสือประมาณ 230,000 เล่ม ต้นฉบับเขียนมือ 950 ฉบับ และหนังสือพิมพ์ยุคแรก (Incunabula) 800 เล่ม ถูกทำลายไปทั้งหมด

หลังสงครามโลกครั้งที่ 1 ได้มีการสร้างอาคารห้องสมุดแห่งใหม่ขึ้นที่ Ladeuzeplein ระหว่างปี 1921 ถึง 1928 โดยเป็นสถาปัตยกรรมแบบนีโอ-ฟลามิชเรเนซองส์ (Neo-Flemish Renaissance) ออกแบบโดย Whitney Warren สถาปนิกชาวอเมริกัน คอลเลกชันหนังสือถูกสร้างขึ้นใหม่ผ่านการบริจาคจากทั่วโลกที่ร่วมแสดงความเสียใจและประณามการทำลายล้างทางวัฒนธรรมที่เกิดขึ้น

การถูกทำลายในสงครามโลกครั้งที่ 2 และการฟื้นฟู

ในปี ค.ศ. 1940 ห้องสมุดถูกไฟไหม้อีกครั้ง ซึ่งสันนิษฐานว่าเกิดจากการปะทะกันระหว่างกองกำลังคู่สงคราม อย่างไรก็ตาม ห้องสมุดได้รับการบูรณะและฟื้นฟูจนกระทั่งปัจจุบันมีหนังสือสะสมอยู่ประมาณ 4 ล้านเล่ม

ตั้งแต่ปี ค.ศ. 1970 คอลเลกชันหนังสือได้ถูกแบ่งระหว่าง Université catholique de Louvain (สำหรับผู้พูดภาษาฝรั่งเศส) และ Katholieke Universiteit Leuven (สำหรับผู้พูดภาษาดัตช์)