ถ้วยรางวัลแอฟริกาคัพออฟเนชันส์

ถ้วยรางวัลแอฟริกาคัพออฟเนชันส์ (Africa Cup of Nations trophy) คือถ้วยรางวัลเกียรติยศที่มอบให้กับทีมชนะเลิศในการแข่งขันฟุตบอลชิงแชมป์แห่งชาติแอฟริกา หรือ แอฟริกาคัพออฟเนชันส์ นับตั้งแต่การก่อตั้งการแข่งขันในปี 1957 เป็นต้นมา มีการใช้ถ้วยรางวัลที่แตกต่างกันทั้งหมด 3 รูปแบบ เพื่อเป็นสัญลักษณ์แห่งความสำเร็จสูงสุดของฟุตบอลในทวีปแอฟริกา

ประวัติและวิวัฒนาการของถ้วยรางวัล

ถ้วยรางวัลอับเดล อาซิซ อับดุลลาห์ ซาเลม (1957–1987)

ถ้วยรางวัลใบแรกผลิตจากเงิน มีชื่อว่า ถ้วยรางวัลอับเดล อาซิซ อับดุลลาห์ ซาเลม (Abdel Aziz Abdullah Salem Cup) ตั้งชื่อตามผู้บริจาคและประธานคนแรกของสมาพันธ์ฟุตบอลแห่งแอฟริกา (CAF) คือ นายอับเดล อาซิซ อับดุลลาห์ ซาเลม ชาวอียิปต์ แม้ว่าเขาจะดำรงตำแหน่งประธาน CAF เพียงปีเดียว (1957–1958) แต่ถือเป็นบุคคลสำคัญในประวัติศาสตร์ฟุตบอลแอฟริกาในฐานะตัวแทนคนแรกของทวีป

ถ้วยรางวัลใบนี้มีลักษณะคล้ายกับถ้วยเอฟเอคัพ (FA Cup) ของอังกฤษ โดยประเทศอียิปต์เป็นชาติแรกที่ได้ชูถ้วยนี้ในปี 1957 และป้องกันแชมป์ได้ในปี 1959 (ในนามสาธารณรัฐอาหรับรวม) อย่างไรก็ตาม ประเทศกานาเป็นชาติแรกที่ได้ครอบครองถ้วยรางวัลใบนี้อย่างถาวร หลังจากคว้าแชมป์เป็นครั้งที่ 3 ในปี 1963, 1965 และ 1978

ถ้วยรางวัลเอกภาพแอฟริกา (1980–2000)

ถ้วยรางวัลใบที่สองคือ ถ้วยรางวัลเอกภาพแอฟริกา (African Unity Cup) ซึ่งได้รับมอบจากสภาสูงสุดเพื่อการกีฬาในแอฟริกาให้แก่ CAF ก่อนเริ่มการแข่งขันในปี 1980 ถ้วยใบนี้มีลักษณะเป็นทรงกระบอก พร้อมด้วยสัญลักษณ์ห่วงโอลิมปิกบนแผนที่ทวีปแอฟริกา

จนถึงการแข่งขันในปี 2000 มีสามประเทศที่เคยชูถ้วยใบนี้ ได้แก่ อียิปต์ แคเมอรูน และไนจีเรีย โดยในรอบชิงชนะเลิศปี 2000 เป็นการพบกันระหว่างไนจีเรียและแคเมอรูน ซึ่งผลปรากฏว่าแคเมอรูนชนะในการดวลจุดโทษ ทำให้แคเมอรูนกลายเป็นผู้ครอบครองถ้วยรางวัลเอกภาพแอฟริกาอย่างถาวรหลังจากคว้าแชมป์เป็นครั้งที่ 3 (ปี 1984, 1988 และ 2000)

ถ้วยรางวัลแอฟริกาคัพออฟเนชันส์ (2001–ปัจจุบัน)

ในปี 2001 ได้มีการเปิดตัวถ้วยรางวัลใบที่สาม ซึ่งใช้ชื่อตามชื่อการแข่งขันคือ ถ้วยรางวัลแอฟริกาคัพออฟเนชันส์ (Africa Cup of Nations trophy) เป็นถ้วยชุบทองที่ออกแบบและผลิตในประเทศอิตาลี

แคเมอรูนเป็นชาติแรกที่ได้รับถ้วยรางวัลใบใหม่นี้หลังจากคว้าแชมป์ในปี 2002 สำหรับอียิปต์เป็นทีมแรกที่ชนะเลิศด้วยถ้วยใบนี้ 3 ครั้งติดต่อกัน (ปี 2006, 2008 และ 2010) อย่างไรก็ตาม อียิปต์ไม่ได้รับสิทธิ์ครอบครองถ้วยรางวัลจริงอย่างถาวร แต่ทาง CAF ได้มอบถ้วยจำลองขนาดเท่าของจริงให้เพื่อเป็นเกียรติแทน โดยปกติแล้ว ทีมที่คว้าแชมป์ครั้งที่ 1 และ 2 จะได้รับถ้วยจำลองขนาดเล็กสำหรับจัดแสดงในตู้โชว์รางวัล

สัญลักษณ์แห่งชัยชนะ

นอกเหนือจากถ้วยรางวัลแล้ว ทีมที่คว้าแชมป์รายการนี้ยังมีสิทธิ์ในการประดับ ดาว บนเสื้อแข่งขันเหนือโลโก้ทีม โดยจำนวนดาวจะขึ้นอยู่กับจำนวนครั้งที่ทีมนั้นสามารถคว้าแชมป์ได้