Agriphila inquinatella ทำความรู้จักผีเสื้อกลางคืนขนาดเล็กจากยุโรป
สรุปใจความสำคัญ
- พบกระจายพันธุ์ในยุโรป คอเคซัส และตะวันออกใกล้
- มีปีกกว้าง 23–29 มิลลิเมตร โดยมีปีกคู่หน้าสีครีมถึงน้ำตาลฟางข้าว
- ตัวอ่อนกินรากหญ้าในวงศ์ Poaceae และสร้างรังไหมใต้ดินหรือใต้ก้อนหิน
Agriphila inquinatella เป็นสายพันธุ์ของผีเสื้อกลางคืนขนาดเล็กที่อยู่ในวงศ์ Crambidae ซึ่งสามารถพบได้กระจายตัวอยู่ในหลายภูมิภาค ตั้งแต่ยุโรป พื้นที่แถบเทือกเขาคอเคซัสไปจนถึงเติร์กิสถาน และในตะวันออกใกล้จนถึงประเทศจอร์แดน โดยมีสถานที่ค้นพบตัวอย่างต้นแบบ (Type locality) อยู่ในประเทศออสเตรีย
สายพันธุ์ย่อย (Subspecies)
ในปัจจุบันมีการยอมรับสายพันธุ์ย่อยของ Agriphila inquinatella ทั้งหมด 3 สายพันธุ์ ได้แก่:
- Agriphila inquinatella inquinatella: พบได้ทั่วไปในพื้นที่ส่วนใหญ่ของถิ่นที่อยู่อาศัย
- Agriphila inquinatella nevadensis: พบในเทือกเขาเซียร์ราเนวาดา และพื้นที่อื่นๆ ในประเทศสเปน
- Agriphila inquinatella elbursella: พบในเทือกเขาอัลบอร์ซ และพื้นที่อื่นๆ ในภูมิภาคคอเคซัส
ลักษณะทางกายภาพ
ผีเสื้อกลางคืนชนิดนี้มีขนาดปีกกว้างประมาณ 23–29 มิลลิเมตร มีลักษณะคล้ายคลึงกับสายพันธุ์ Agriphila geniculea และ Agriphila tolli โดยมีรายละเอียดลักษณะเด่นดังนี้:
- สีปีก: ปีกคู่หน้ามีสีพื้นเป็นสีครีมถึงสีน้ำตาลฟางข้าว มีเกล็ดสีดำกระจายอยู่ทั่วไป และมีเส้นปีกสีขาวเด่นชัด
- จุดสังเกต: มีรอยแต้มสีเข้มที่ด้านหลังของเซลล์ดิสคัล (discal cell) และมีแถบจุดสีดำเรียงเป็นแถวเดียวบริเวณปลายปีก
- ขนปลายปีก (Cilia): มีสีเทา ซึ่งแตกต่างจาก A. geniculea ที่มีขนปลายปีกเป็นมันวาวหรือมีสีโลหะ
ลักษณะของตัวอ่อน
ตัวอ่อนหรือหนอนมีสีเขียวอมเทาหม่นไปจนถึงสีน้ำตาลอมม่วง มีจุดขนาดใหญ่สีเข้ม และมีส่วนหัวสีน้ำตาลเข้มหรือสีดำ
อาหารและพฤติกรรม
ตัวอ่อนของ Agriphila inquinatella จะสร้างรังไหม (silken galleries) เพื่ออาศัยและกินพืชในวงศ์หญ้า (Poaceae) เป็นหลัก เช่น หญ้าในสกุล Poa หรือหญ้าฟิสคิว (Festuca ovina) มักพบตัวอ่อนอยู่ใต้ก้อนหินใกล้กับพืชอาหาร ซึ่งบ่งชี้ว่าพวกมันกินรากของพืชเป็นอาหาร นอกจากนี้ยังพบว่าสามารถกินมอสบางชนิด เช่น Tortula muralis ได้ในบางกรณี
ประวัติการระบุสายพันธุ์ที่ผิดพลาด
ในอดีตมีการใช้ชื่อทางวิทยาศาสตร์สับสนกับสายพันธุ์นี้หลายครั้ง เช่น การนำชื่อ Crambus luteellus และ Palparia rorea มาใช้เรียกผิด รวมถึงมีการนำชื่อ Agriphila inquinatella ไปใช้เรียกผีเสื้อกลางคืนชนิดอื่น เช่น Pediasia contaminella และ Agriphila geniculea ซึ่งนำไปสู่การแก้ไขข้อมูลทางอนุกรมวิธานในเวลาต่อมา
คำถามที่พบบ่อย
Agriphila inquinatella พบได้ที่ไหนบ้าง?
พบได้ในทวีปยุโรป พื้นที่แถบเทือกเขาคอเคซัส เทิร์กิสถาน และในตะวันออกใกล้จนถึงประเทศจอร์แดน
ลักษณะเด่นที่ใช้แยก Agriphila inquinatella ออกจาก A. geniculea คืออะไร?
Agriphila inquinatella มีขนปลายปีก (cilia) สีเทา ในขณะที่ A. geniculea จะมีขนปลายปีกที่ดูเป็นมันวาวหรือมีสีโลหะ
ตัวอ่อนของผีเสื้อกลางคืนชนิดนี้กินอะไรเป็นอาหาร?
ตัวอ่อนกินพืชในวงศ์หญ้า (Poaceae) เช่น สกุล Poa และ Festuca ovina โดยมักจะกินส่วนรากของพืช